I SA/Go 950/10
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2011-04-07
Skład orzekający: Stefan Kowalczyk, Krystyna Skowrońska - Pastuszko, Alina Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie wniosku o wypłatę płatności na zalesienie gruntów rolnych po terminie określonym w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów skutkuje brakiem możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy i koniecznością umorzenia postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Złożenie wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych po terminie określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów stanowi uchybienie terminu materialnoprawnego, który nie podlega przywróceniu. Wniosek ten nie jest wnioskiem o przyznanie płatności, lecz o wypłatę już przyznanego świadczenia. Brak podstaw prawnych do wydania decyzji przyznającej lub odmawiającej wypłaty w takiej sytuacji powoduje, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. Po przyznaniu płatności, w kolejnych latach składała wnioski o wypłatę. Wniosek o wypłatę na rok 2008 został złożony po terminie. Organy administracji uznały, że brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i umorzyły postępowanie, co zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując umorzenie postępowania i odmowę przyznania płatności.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu złożonego wniosku o wypłatę płatności na zalesienie gruntów rolnych na 2008 r. oddala skargę.
Skarżąca A.K. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego O.P. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARMIR z dnia [...] maja 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu złożonego wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2008 r.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny. W dniu 14 lipca 2006 r. A.K. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2006. Wnioskodawczyni wskazała we wniosku powierzchnię do zalesienia wynoszącą 45,59 ha. Decyzją z dnia [...] maja 2007r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał A.K. płatności na zalesianie gruntów rolnych w kocie 375.972,40 zł z tytułu:
- wsparcia na zalesianie w wysokości 287 789,00 zł, - premii pielęgnacyjnej w wysokości 24 357,40 zł, - premii zalesieniowej w wysokości 63 826,00 zł. Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu 23 czerwca 2007 r. Uzasadniając decyzję organ podał, że zgodnie z § 10 ust 4, § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.) premia pielęgnacyjna oraz premia zalesieniowa począwszy od drugiego roku realizacji planu zalesieniowego jest wypłacana w terminie 12 miesięcy od dnia wypłaty poprzedniej płatności, po uprzednim złożeniu wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych, zwanego dalej "wnioskiem o wypłatę", do kierownika biura powiatowego Agencji w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 15 lipca danego roku. Zgodnie z powyższymi przepisami A.K. w dniu 15 czerwca 2007 r. złożyła wniosek o wypłatę płatności na zalesianie.
W roku 2008 wniosek o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych A.K. złożyła w dniu 24 września 2008 r. W ocenie organu wniosek złożony został po terminie, gdyż zgodnie z ww. przepisami rozporządzenia strona powinna była go złożyć w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 15 lipca danego roku.
W wyniku kontroli na miejscu i stwierdzenia przedeklarowania powierzchni zalesionej wskazanej przez A.K. we wniosku o zalesianie, postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. organ pierwszej instancji wznowił postępowanie administracyjne zakończone wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2007 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił ostateczną decyzję objętą wznowieniem postępowania i przyznał płatność na zalesianie gruntów rolnych w kwocie 371.137,60 zł z tytułu:
- wsparcia na zalesianie w wysokości 284.392,00 zł, - premii pielęgnacyjnej w wysokości 24.025,60 zł, - premii zalesieniowej w wysokości 62.720,00 zł. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] lutego 2009 r. Natomiast decyzją z dnia [...] marca 2009r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił A.K. przyznania płatności na zalesianie na rok 2008. W uzasadnieniu stwierdził, że A.K. składając wniosek w dniu 24 września 2008r. nie dotrzymała terminu określonego w § 10 ust. 4 w zw. z § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004r. Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła odwołanie, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2008 rok. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego. W uzasadnieniu podał, mając na uwadze § 10 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.), że decyzja z dnia [...] marca 2009 r. o odmowie przyznania płatności na zalesianie wydana została z naruszeniem wymienionych przepisów, albowiem nie przewidują one wydania decyzji odmawiającej przyznania płatności w sytuacji, gdy producent rolny nie złoży wniosku o wypłatę płatności w wymaganym terminie. Brak jest zatem podstaw prawnych do tego, aby Kierownik Biura Powiatowego ARiMR miał inicjatywę wszczęcia postępowania administracyjnego i załatwienia sprawy przez wydanie decyzji odmownej w sprawie przyznania płatności na zalesianie. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pismem z dnia [...] lipca 2009 r. poinformował A.K., że w roku 2008 płatność na zalesianie nie zostanie przyznana. Odmowa wypłaty nastąpiła z uwagi na niezłożenie wniosku o wypłatę w terminie od 1 czerwca do 15 lipca 2008 r. Z kolei decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności z wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2008 r. W uzasadnieniu wskazał, że § 10 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich nie przewiduje, w przypadku gdy producent rolny nie złoży "wniosku o wypłatę" w wymaganym terminie, rozstrzygnięcia dotyczącego płatności w sprawie premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej w formie decyzji konkretyzującej uprawnienia wnioskodawcy do uzyskania tych premii lub odmowy ich uzyskania. Stwierdził, że w świetle wskazanych przepisów prawa brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej przyznającej lub odmawiającej płatność w niniejszej sprawie. W konsekwencji postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu zgodnie z art. 105 § 1 kpa. Na powyższą decyzję A.K. złożyła odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tj.: - § 10 ust. 4 oraz § 10 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 187, poz.1929 ze zm), - art. 6 i 7, art. 8, art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego. Na tej podstawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie przez przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych wskazanych we wniosku o wypłatę płatności z dnia 24 września 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie stwierdził przesłanek do uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymał ją w mocy. W motywach uzasadnienia podał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.). Wskazał też, że A.K. nie złożyła w terminie wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2008. Zgodnie z § 10 ust.5 w zw. z § 6 ust.3 cyt. rozporządzenia wniosek o wypłatę powinien być złożony w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 15 lipca danego roku.
W związku z uchybieniem powyższego terminu (wniosek złożony 24 września 2008 r.) płatność za rok 2008 nie została wypłacona. Organ podał, że przepisy § 6 ust. 3 oraz § 10 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. nie przewidują przypadków, gdy producent rolny nie złoży w wymaganym terminie "wniosku o wypłatę" w kolejnym roku. W związku z tym brak jest podstaw prawnych do rozstrzygnięcia dotyczącego płatności kontynuacyjnej w sprawie premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej w formie decyzji konkretyzującej uprawnienia wnioskodawcy do uzyskania tych premii łącznie lub odmowy ich uzyskania. Wskazał nadto, że jedynym władczym aktem administracyjnym podejmowanym w ramach niniejszego działania (zalesianie gruntów rolnych) jest wydanie decyzji na podstawie § 10 ust. 1 lub ust. 2 ww. rozporządzenia. Organ podniósł jeszcze, że w przedmiotowej sprawie podstawy do wydania decyzji administracyjnej przyznającej lub odmawiającej płatność nie stanowią również przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.). W art. 5 ust. 2 cyt. ustawy zostały wskazane przypadki wydawania decyzji administracyjnych, jednakże nie mają one zastosowania w niniejszym przypadku, albowiem dotyczą spraw określonych w § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. Organ podał, że stosownie do art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. przepisy wdrażające działanie zalesianie gruntów rolnych ustanawiane są w prawie krajowym, tj. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 187, poz. 1929 ze zm.). Przepisy krajowe określają w szczególności kryteria, w oparciu o które wnioski mają być oceniane, procedurę przyznawania uprawnień oraz właściwe organy. W omawianym rozporządzeniu brak jest uregulowań, które określałyby generalną zasadę uznawania lub odmawiania w drodze decyzji administracyjnych wcześniej przyznanych płatności w przypadku "wniosku o wypłatę". W dalszej części uzasadnienia wskazał, że podstawą do uznania postępowania administracyjnego za bezprzedmiotowe jest między innymi wniesienie żądania w sprawie, która nie podlegała rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracyjny. Sprawa administracyjna jest połączeniem wzajemnie uwarunkowanych elementów podmiotowych i przedmiotowych, dlatego też bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego może być spowodowana zarówno przyczynami o charakterze podmiotowym, jak i przedmiotowym. Bezprzedmiotowość postępowania może powstać wskutek okoliczności faktycznych albo też mogą ją wywołać zdarzenia prawne. Bezprzedmiotowość występuje wówczas, gdy brak jest któregokolwiek z elementów konstruujących przedmiot postępowania. Przedmiotem postępowania administracyjnego jest indywidualna sprawa administracyjna załatwiana w drodze decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, zatem bezprzedmiotowość postępowania należy pojmować jako refleks bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, która miała być rozstrzygnięta w trybie tego postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 kpa) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94). Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że strona nie dopełniła obowiązków wynikających z uczestnictwa w programie zalesianie gruntów rolnych finansowanych w większości z budżetu Unii Europejskiej przez złożenie "wniosku o wypłatę" w terminie określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. Wobec powyższego nie zgodził się tezą strony opartą na zasadzie dobrowolności i własnej interpretacji przepisów, że skoro został złożony "wniosek o wypłatę" w dowolnym terminie to automatycznie należą się płatności. Wskazał, że Agencja jako instytucja wdrażająca i realizująca działania finansowane przez Unię Europejską musi przestrzegać przepisów, jakie zostały określone przez ustawodawcę, bowiem płatności na zalesianie gruntów rolnych stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności na zalesianie gruntów rolnych. Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby nie tylko w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej, zasadą konkurencyjności. W rozporządzeniu został ustanowiony termin, tj. od 1 czerwca do 15 lipca, w którym przedmiotowy "wniosek o wypłatę" należy złożyć. Uchybienie temu terminowi przez zaniedbanie sprowadza się do poniesienia konsekwencji przez stronę w postaci niewypłacenia w danym roku płatności z tytułu premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej. Podkreślił przy tym, że składany przez stronę "wniosek o wypłatę" nie był pierwszym tego rodzaju wnioskiem, albowiem w dniu 15 czerwca 2007 r. strona złożyła "wniosek o wypłatę" za rok 2007. Ponadto wskazał, że termin określony w § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. jest terminem materialnoprawnym i nieprzywracalnym, a nie jak strona wskazuje terminem instrukcyjnym. Ponadto za całkowicie bezzasadne uznał twierdzenie strony jakoby stan prawny dotyczący sankcji za uchybienie terminu do złożenia wniosku o wypłatę został zmieniony przez § 13 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Wskazał, że ww. przepis został uchylony przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 maja 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów inne niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 94 poz.608). Organ nie zgodził się z zarzutem naruszenia przez organy art. 6, 7, 8, 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (kpa). Wskazał, że organ administracji publicznej działa na podstawie przepisów prawa a w przedmiotowej sprawie są to przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.), w oparciu o które zapadło rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Strona nie dopełniła swoich obowiązków wynikających ze złożenia w terminie "wniosku o wypłatę" zgodnie z ww. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. Posiadała przy tym wiedzę, że wykonując prace i ponosząc koszty związane z premią pielęgnacyjną, otrzyma z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zwrot z tego tytułu, jednakże po uprzednim złożeniu "wniosku o wypłatę" , w terminie określonym w § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. Na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik A.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, zarzucając naruszenie:
- § 10 ust.4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 187 poz.1929 ze zm.) przez jego błędną interpretację i w efekcie przyjęcie, że przepis ten nie przewiduje rozstrzygnięcia dotyczącego płatności w sprawie premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej w formie decyzji konkretyzującej uprawnienia wnioskodawcy do uzyskania tych premii, pomimo złożenia przez stronę postępowania wniosku o wypłatę,
- § 10 ust.5 w zw. z § 6 ust. 3 cyt. rozporządzenia przez ich błędną interpretację oraz niewłaściwe zastosowanie i w efekcie przyjęcie, że złożenie przez stronę postępowania wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych z uchybieniem terminu, o którym mowa w § 6 ust. 3 ww. rozporządzenia skutkuje brakiem możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy przez wydanie decyzji przyznającej płatność, natomiast odnosi skutek w postaci umorzenia postępowania i w efekcie powoduje odmowę udzielenia tej płatności, pomimo braku jakiejkolwiek normy sankcjonującej uchybienie terminu do złożenia wniosku o wypłatę, - art. 105 § 1 kpa przez jego niewłaściwe zastosowanie i w efekcie przyjęcie, że złożenie przez stronę postępowania wniosku o wypłatę z uchybieniem terminu, o którym mowa w § 6 ust. 3 ww. rozporządzenia może być podstawą do uznania postępowania za bezprzedmiotowe i do jego umorzenia, - art. 6 i 7 kpa przez ich niezastosowanie i w efekcie umorzenie postępowania pomimo braku podstaw prawnych uzasadniających wydanie decyzji w tym przedmiocie, a także z uwagi na nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym i w rezultacie tego zaniechania ustalenia wobec strony postępowania negatywnych konsekwencji prawnych w postaci odmowy przyznania płatności na zalesienie, pomimo poniesienia przez stronę postępowania kosztów prac pielęgnacyjnych oraz utraty dochodów z uwagi na przeznaczenie gruntów rolnych na grunty leśne, - art. 8 kpa przez jego niezastosowanie i w rezultacie tego zaniechania ustalenie wobec strony postępowania negatywnych konsekwencji prawnych w postaci odmowy przyznania płatności na zalesienie pomimo poniesienia przez stronę postępowania kosztów prac pielęgnacyjnych oraz utraty dochodów z uwagi na przeznaczenie gruntów rolnych na grunty leśne.
Formułując powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi dodatkowo podniósł, że pracownik organu odmówił ojcu skarżącej, będącemu wówczas jej pełnomocnikiem, przyjęcia w lipcu 2008 r. wniosku o wypłatę za rok 2008, błędnie przy tym informując, że wnioski należy składać od 1 sierpnia do 30 września tego roku a nadto, że do przedmiotowego wniosku mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne". W ocenie pełnomocnika skarżącej organ odwoławczy bezpodstawnie uznał, że niedochowanie przez wnioskodawcę terminu do złożenia "wniosku o wypłatę" skutkuje brakiem możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy i w efekcie umorzeniem postępowania, co bezpośrednio przekłada się na odmowę przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych. Okoliczność wydania decyzji o umorzeniu postępowania, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia, skoro prawdziwą intencją zarówno organu pierwszej instancji jak i organu odwoławczego była odmowa przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, Nr 1270 ze zm.), zwanej "p.p.s.a.", kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa skutkujących, w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a., koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności (względnie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa) decyzji będącej przedmiotem skargi. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.). Zgodnie z § 10 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 3 tego rozporządzenia, warunkiem realizacji uprawnienia wynikającego z ostatecznej decyzji przyznającej premię zalesieniową i pielęgnacyjną, było złożenie wniosku w terminie od 1 czerwca do 15 lipca danego roku. Termin ten jest niewątpliwie terminem prawa materialnego i jako taki nie podlega przywróceniu (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt II GSK 919/09). Istota sporu, wymagająca rozważenia przez Sąd, dotyczyła jednak procesowych następstw złożenia wniosku o coroczną wypłatę z uchybieniem terminu, a mianowicie, czy taka sytuacja aktualizuje obowiązek wydania decyzji o odmowie dokonania wypłaty, czy też w ogóle inicjuje postępowanie administracyjne.
W ocenie Sądu istotna cecha tego wniosku i jego procesowe implikacje wynikają już z samej wykładni gramatycznej § 10 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. Należy bowiem zauważyć, że wniosek, o którym mowa w § 10 ust. 4 rozporządzenia, jest wnioskiem o dokonanie wypłaty należności przysługującej za dany rok. Natomiast nie jest to wniosek o przyznanie płatności, ponieważ kwestia przyznania płatności rozstrzygana jest decyzją wydawaną na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia o przyznaniu płatności w następstwie wniosku pierwotnego. W niniejszej sprawie płatności zostały przyznane najpierw decyzją z dnia 22 maja 2007 r., która w wyniku wznowienia postępowania została uchylona i niejako w jej miejsce wydano decyzję z dnia 16 stycznia 2009 r., w której de facto "skorygowano" płatności z tytułu wsparcia na zalesienie. Podkreślić zatem należy, że wniosek, o którym mowa w § 10 ust. 4 ww. rozporządzenia jest - verba legis - wnioskiem o wypłatę, nie dotyczy natomiast przyznania płatności. Dystynkcja ta jest istotna i powoduje, że odmowa wypłaty płatności za dany rok, wbrew stanowisku skarżącej, nie uchyla ani nie zmienia decyzji o przyznaniu płatności i jako taka nie dotyczy "płatności", lecz jest warunkiem wymagalności wypłaty "rocznej" przyznanego wcześniej świadczenia. Wprawdzie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym obowiązek rozstrzygania spraw w drodze decyzji ujmuje się szeroko, niemniej domniemanie istnienia tego obowiązku ma pewne granice. Wyznaczają je normy kompetencyjne zawarte w przepisach materialnego prawa administracyjnego. Jak trafnie podniesiono w odpowiedzi na skargę, w rozpoznawanej sprawie podstawy wydania decyzji administracyjnej przyznającej lub odmawiającej rocznej wypłaty nie można doszukać się ani w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), ani w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich. Wynika to w szczególności z treści art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., gdzie wymieniono enumeratywnie kwestie poddane rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Nie można więc mówić o sprawie administracyjnej wymagającej wydania władczego aktu administracyjnego (decyzji) również z tej przyczyny, że wniosek, o którym mowa w § 10 ust. 4 rozporządzenia nie jest ani wnioskiem wszczynającym postępowanie w sprawie przyznania płatności, ani wszczynającym postępowanie główne, ani też wpadkowe, ponieważ z ustawy wynika, że postępowanie wszczyna wniosek o przyznanie płatności a nie wniosek o wypłatę "roczną". Powyższa konkluzja potwierdza stanowisko organów obydwu instancji o konieczności umorzenia postępowania. Obowiązek wydania decyzji tej treści wynika z art. 105 § 1 kpa, gdzie mowa jest, że w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W orzecznictwie i piśmiennictwie akcentuje się, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna. W zestawieniu z treścią art. 105 § 1 kpa prowadzi to do stwierdzenia, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2009, s. 520 i 521). Wniosek o przyznanie płatności złożony po terminie wynikającym z § 10 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów nie mógł zostać uznany za określający sprawę administracyjną, a zatem wszczęte nim postępowanie podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa.
Ujemną przesłankę postępowania administracyjnego stanowił również fakt, że kwestia przyznania płatności została ostatecznie i prawomocnie rozstrzygnięta wydaną w trybie wznowieniowym decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] stycznia 2009 r. uchylającą wcześniejszą decyzję w sprawie i orzekającą o wysokości wnioskowanych płatności. Ponowne prowadzenie postępowania w tym przedmiocie bez zainicjowania trybu nadzwyczajnego było niedopuszczalne i po stronie organu istniał obowiązek umorzenia postępowania. Z powyższych przyczyn niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy administracyjne § 10 ust. 4, § 10 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia11 sierpnia 2004 r. oraz art. 105 § 1 kpa (pkt 1 - 3). Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organy administracji publicznej art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zresztą stan faktyczny w przedmiotowej sprawie nie budził sporu, kwestią sporną była ocena tego stanu faktycznego z punktu widzenia przepisów prawa. Odmienna od prezentowanej przez strone skarżącą interpretacja tych przepisów przez organ w sytuacji, gdy w zaskarżonym rozstrzygnięciu ocena ta została przez organ szeroko uzasadniona, nie narusza zasad ogólnych postępowania administracyjnego. W sprawie organy prawidłowo zastosowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r., przyjmując właściwy termin na złożenie wniosku o wypłatę płatności tj. od 1 czerwca do 15 lipca danego roku. Treści rozporządzenia i płynących z niej właściwych wniosków organu nie uchyla również rzekome błędne poinformowanie pełnomocnika skarżącej o innym terminie na złożenie tego wniosku. Kwestia powyższa dotycząca działania pracownika może ewentualnie stanowić przedmiot odrębnego postępowania w zakresie odpowiedzialności urzędniczej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło