I SA/Go 985/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska (spr.) Protokolant Referent Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2008 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] na indywidualną interpretację Ministra Finansów z dnia [...] r. nr, [...] w przedmiocie interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę. Wspólnota Mieszkaniowa – dalej zwana skarżącą - złożyła skargę na indywidualną interpretację Ministra Finansów z dnia [...] września 2008r. Złożenie skargi poprzedzone zostało wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Organ w odpowiedzi na wezwanie stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Skarżąca w dniu [...] czerwca 2008r. (data nadania) złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. W opisie stanu faktycznego podała, że została powołana na podstawie art. 6 ustawy o własności lokali z dnia [...] czerwca 1994r. jest czynnym podatnikiem VAT. Wspólnotę tworzy 25 współwłaścicieli lokali użytkowych. Zarządzanie nieruchomością wspólną zostało powierzone współwłaścicielowi nieruchomości - w sposób określony w art. 18 ust. 1 w/w ustawy. Zarządca na koniec każdego roku kalendarzowego sporządza plan zaliczek na utrzymanie, eksploatację i konserwację części wspólnych oraz remont budynku na kolejny rok. W roku następnym zaliczkami w przyjętej przez właścicieli uchwale, obciążeni są współwłaściciele nieruchomości według udziałów w nieruchomości wspólnej. Jeżeli występuje nadwyżka wpłaconych zaliczek nad kosztami, właściciele decydują o sposobie jej rozdysponowania. Właściciele podjęli uchwałę o utworzeniu funduszu remontowego. Z niego realizowane są remonty części wspólnych oraz modernizacje i inwestycje wspólne np. budowa zbiornika przeciw pożarowego. Właściciele wpłacają kwoty zaliczek ustalone proporcjonalnie do udziałów, stałe co miesiąc, natomiast w danym miesiącu czy kwartale nie muszą one być wykorzystywane. Wszystkie remonty prowadzone przez Wspólnotę w częściach wspólnych nieruchomości dokonywane są w terminach określonych w poszczególnych uchwałach. Przy inwestycjach większej wartości zaliczką są wpłacane przez długi czas obejmujący kilka okresów sprawozdawczych. Środki na te inwestycję będą wyodrębnione spośród pozostałych środków funduszu na odrębnym rachunku bankowym. Na Wspólnotę nałożony został nakaz przeprowadzenia prac (wartość szacunkowa 970.000 zł). Termin określono na koniec 2008r. Z uwagi na wartość inwestycji Wspólnota wystąpiła z wnioskiem o prolongatę terminu wykonania decyzji na okres kilku następnych lat. W ocenie Wspólnoty zaliczki pobierane na poczet wykonania prac określonych w decyzji, które realizowane będą w następnych latach, w stosunku do czasu kiedy zaliczki wpłacono, nie są zaliczane do przychodów Wspólnoty. Dostawę związanych z tymi pracami towarów bądź usług będzie można przyporządkować do konkretnych dostaw towarów bądź usług o określonym terminie realizacji w kolejnych okresach sprawozdawczych. Skarżąca zadała pytanie, czy środki pieniężne gromadzone przez Wspólnotę na wyodrębnionym rachunku bankowym na wykonanie nakazu z decyzji z 2007r. jak również innych inwestycji realizowanych, stanowi przychód Wspólnoty Mieszkaniowej w momencie ich otrzymania, przy założeniu, że środki pieniężne gromadzone na ten cel będą wydatkowane na realizację inwestycji o ustalonym zakresie rzeczowym i w ustalonym terminie w latach następnych. W ocenie Wspólnoty są to pobrane wpłaty na poczet dostaw towarów i usług. Organ w wydanej interpretacji indywidualnej uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe. Organ wskazał, że z punktu widzenia podatkowego wspólnota mieszkaniowa jako jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej podlega przepisom ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Stosownie do art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali – współwłaściciel lokalu ma prawo do współkorzystania z nieruchomości wspólnej zgodnie z jej przeznaczeniem. Pożytki i inne przychody z nieruchomości wspólnej służą pokrywaniu wydatków związanych z jej utrzymaniem, a w części przekraczającej potrzeby przypadają współwłaścicielom lokali w stosunku do ich udziałów. W takim samym stosunku współwłaściciele lokali ponoszą wydatki i ciężary związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej w części nie znajdującej pokrycia w pożytkach i innych przychodach. Natomiast w myśl art. 15 ust. 1 na pokrycie kosztów zarządu właściciele uiszczają zaliczki w formie bieżących opłat. Na podstawie art. 14 ustawy o własności lokali na koszty zarządu nieruchomością wspólną składają się w szczególności: 1) wydatki na remonty i bieżącą konserwację, 2) opłaty za dostawę energii elektrycznej i cieplnej, gazu i wody, w części dotyczącej nieruchomości wspólnej, oraz opłaty za antenę zbiorczą i windę, 3) ubezpieczenia, podatki i inne opłaty publicznoprawne, chyba że są pokrywane bezpośrednio przez właścicieli poszczególnych lokali, 4) wydatki na utrzymanie porządku i czystości, 5) wynagrodzenie członków zarządu lub zarządcy. Stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych, przychodami - z zastrzeżeniem określonym w ust. 3 i 4 oraz art. 13 i art.14 – są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne w tym również różnice kursowe. Przepis ten wskazuje, że przychód podatkowy u podatnika rozpoznawany jest wg zasady kasowej. Bez znaczenia jest źródło pochodzenia tych środków, tzn. czy zostały one wypracowane wskutek prowadzenia działalności gospodarczej, uzyskane jako pożytki zrealizowane przez wspólnotę z nieruchomości wspólnej czy też otrzymane w inny przewidziany tą ustawą sposób. Oznacza to, że wszystkie środki pieniężne jakie wpływają na rachunek wspólnoty stanowią w rozumieniu ustawy podatkowej, przychód. Dotyczy to również - w ocenie organu – uiszczanych przez członków wspólnoty zaliczek na fundusz remontowy. Organ wskazał, że powołany przez skarżącą art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – nie ma zastosowania do wspólnot mieszkaniowych, których istotą nie jest świadczenie usług na rzecz członków wspólnoty, a jedynie gromadzenia środków finansowych i dokonywanie z nich stosownych opłat. Z tego też względu w ocenie organu wszystkie środki które wpływają na rachunek bankowy Wspólnoty (w tym również wpłaty zaliczek uiszczane przez właścicieli na wyodrębniony rachunek bankowy na przyszłe remonty, naprawy, modernizacje czy inwestycje długookresowe, które będą realizowane w następnych latach), winny być kwalifikowane do przychodów podatkowych na zasadzie przewidzianej w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, tj. z chwilą ich faktycznego otrzymania. Z powyższą interpretacją nie zgodziła się skarżąca i wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca podała, że naruszenie prawa polega na błędnym przyjęciu, że przepis art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym nie ma zastosowania do wspólnot mieszkaniowych. Wskazała, że w obowiązującym stanie prawnym nie istnieją wystarczające podstawy do przyjęcia, że wspólnota zarządza jedynie majątkiem należącym do współwłaścicieli lokali. Umowy dotyczące gospodarowania nieruchomością wspólną zawierane są przez wspólnotę, która staje się podmiotem wynikających z umów praw i obowiązków. Z tego względu nie można mieć wątpliwości , że w przypadku realizacji przez wspólnotę inwestycji dotyczących nieruchomości wspólnej to Wspólnota będzie inwestorem bezpośrednim (stroną umowy z wykonawcą bądź dostawcą usług), albowiem inwestycja realizowana będzie ze środków stanowiących jej odrębny majątek, pochodzący z zaliczek wpłacanych przez właścicieli lokali na poczet realizacji inwestycji. W takiej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że obowiązkiem Wspólnoty wobec jej członków jest wyłącznie gromadzenie środków finansowych i dokonywanie z nich stosownych opłat. Wręcz przeciwnie otrzymanie przez Wspólnotę zaliczek na poczet remontów i inwestycji związanych z zarządem nieruchomością wspólną tworzy sui generis stosunek zobowiązaniowy, w ramach którego Wspólnota zobowiązana jest względem właścicieli lokali zrealizować określony remont bądź inwestycję, zgodnie z wolą członków Wspólnoty wyrażoną w stosownej uchwale, jednak we własnym imieniu. Organ w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Wskazał, że wszystkie środki pieniężne jakie wpływają na rachunek wspólnoty stanowią w rozumieniu ustawy podatkowej przychód bez względu na źródło ich pochodzenia. Oznacza to, że również zaliczki uiszczane przez członków wspólnoty, na pokrycie kosztów zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej stanowią dla wspólnoty przychód w dacie ich otrzymania, stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Organ zaznaczał, że nie są to zaliczki w rozumieniu art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy, które zostały wyłączone z przychodów. Organ wskazał, że aby zaliczki uznać za wpłaty "na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych" w rozumieniu art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – muszą być to zaliczki wpłacone przez inwestora tj. Wspólnotę na rzecz dostawcy przedmiotowych towarów czy usług tj. podmiotu, który będzie realizował prace określone w decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2007r Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej lub inne inwestycje. W przedmiotowej sprawie natomiast są to wpłaty członków Wspólnoty na wyodrębniony rachunek bankowy (fundusz remontowy) na przyszłe remonty, naprawy, modernizacje czy inwestycje długoterminowe np. prace określone w decyzji. Skarżąca Wspólnota w złożonej skardze zarzuciła interpretacji naruszenie przepisu art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że nie dotyczy on zaliczek wpłacanych przez właścicieli lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową na poczet dostaw towarów bądź usług, które zostaną zrealizowane przez Wspólnotę w następnych okresach sprawozdawczych. W uzasadnieniu skargi powtórzona została argumentacja zawarta w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie skarżącej otrzymane przez Wspólnotę zaliczki na poczet remontów i inwestycji związanych z zarządem nieruchomością wspólną tworzy stosunek zobowiązaniowy w ramach którego Wspólnota zobowiązana jest względem właścicieli lokali zrealizować określony remont bądź inwestycję, zgodnie z wolą członków Wspólnoty wyrażoną w uchwale, jednak we własnym imieniu. W ocenie skarżącej to Wspólnota będzie głównym wykonawcą, albowiem inwestycja realizowana będzie z środków stanowiących jej odrębny majątek, pochodzący z zaliczek wpłaconych przez właścicieli na poczet realizacji inwestycji. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Skarżąca zadała pytanie czy środki pieniężne gromadzone przez Wspólnotę na wyodrębnionym rachunku bankowym na wykonanie nakazu z decyzji z 2007r. jak również innych inwestycji realizowanych, stanowi przychód Wspólnoty w momencie ich otrzymania, przy założeniu, że środki pieniężne gromadzone na ten cel będą wydatkowane na realizację inwestycji o ustalonym zakresie rzeczowym i ustalonym terminie w latach następnych. W niniejszej sprawie spornym jest czy zgromadzone środki z tytułu wpłat członków wspólnoty stanowią wpłaty na poczet dostaw towarów i usług. Poza sporem jest okoliczność, że Wspólnota jest podmiotem podatku dochodowego od osób prawnych. Zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) – dalej zwana ustawą o podatku dochodowym – przychodem są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne w tym również różnice kursowe. Z kolei zgodnie z art. 12 ust. 4 powołanej ustawy – do przychodów nie zalicza się pobranych wpłat lub zarachowanych należności na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych (...). Z uwagi na brzmienie przywołanych przepisów należy rozstrzygnąć jaki charakter mają wpłacone przez członków wspólnoty zaliczki i czy zaliczki te są zaliczkami w rozumieniu art. 12 ust.4 ustawy o podatku dochodowym. Do ustalenia charakteru tych zaliczek niezbędnym jest przywołanie przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali ( t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 80 poz. 903 ze zm.) zwana dalej ustawa o własności lokali. Ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana (art. 6 ustawy). Właściciel ponosi wydatki związane z utrzymaniem jego lokalu, jest obowiązany utrzymywać swój lokal w należytym stanie, przestrzegać porządku domowego, uczestniczyć w kosztach zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, korzystać z niej w sposób nie utrudniający korzystanie przez innych współwłaścicieli oraz współdziałać z nimi w ochronie wspólnego dobra (art. 13 ust.1 ustawy). Zgodnie z treścią art. 14 przywołanej ustawy na koszty zarządu nieruchomością wspólną składają się w szczególności : 1) wydatki na remonty i bieżącą konserwację, 2) opłaty za dostawę energii elektrycznej i cieplnej, gazu i wody, w części dotyczącej nieruchomości wspólnej, oraz opłaty za antenę zbiorczą i windę, 3) ubezpieczenia, podatki i inne opłaty publicznoprawne, chyba że są pokrywane bezpośrednio przez właścicieli poszczególnych lokali, 4) wydatki na utrzymanie porządku i czystości, 5) wynagrodzenie członków zarządu lub zarządcy. Na pokrycie kosztów zarządu właściciele uiszczają zaliczki w formie bieżących opłat (...) – art. 15 ust. 1 powołanej ustawy. Z powyższego wynika obowiązek współwłaścicieli nieruchomości uczestniczenia w kosztach zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomość wspólnej. Nieruchomość wspólną z kolei stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali (art. 3 ust. 2 ustawy). Wspólnota zarządza wspólnym majątkiem właścicieli lokali (nieruchomością wspólną), nabywa prawa i zaciąga zobowiązania. Za zaciągnięte zobowiązania odpowiada osobiście. Ustawa o podatku dochodowym nie zawiera definicji przychodu. Podatek ciąży na podatnikach uzyskujących przychód w postaci przysporzenia majątkowego powodującego przyrost ich aktywów lub zmniejszenie zobowiązań. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że otrzymanymi pieniędzmi lub wartościami pieniężnymi są w rozumieniu art. 12 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym tylko takie wartości które powiększają aktywa majątkowe podatnika, a więc takie, którymi może on rozporządzać jak własnymi. Z tego też względu uznać należy, że wpływy na konto wspólnoty dotyczące wpłat na pokrycie kosztów zarządu nieruchomości wspólną na fundusz remontowy kwalifikują się do przychodów wspólnoty w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym. W ocenie Sądu, Wspólnota nie świadczy usług zarządzania nieruchomością wspólną na rzecz właścicieli lokali wchodzących w skład Wspólnoty, a jedynie gromadzi środki i odpowiednio nimi dysponuje. Wszystkie środki pieniężne, które wpływają na rachunek Wspólnoty stanowią przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym z chwilą ich otrzymania. Dotyczy to także zaliczek wnoszonych przez członków Wspólnoty na pokrycie kosztów nieruchomości wspólnej. Powyższe odnosi się również do wpłat dokonywanych jako zaliczki na inwestycje długookresowe za jaką w niniejszej sprawie należy uznać obowiązek wykonania obowiązków wynikających z decyzji wydanej przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej. Wbrew twierdzeniu skarżącej w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do uznania, że Wspólnota przyjęła wobec swoich członków zobowiązanie polegające na wykonaniu określonej usługi, a dokonywane przez współwłaścicieli nieruchomości wspólnej (czyli członków wspólnoty) wpłaty stanowią zaliczki na poczet wykonania tej usługi. Jak już wcześniej wskazano, Wspólnota nie świadczy usług na rzecz właścicieli lokali czy współwłaścicieli nieruchomości wspólnej. Wspólnota gromadzi środki i odpowiednio nimi dysponuje. Dopiero Wspólnota może zawrzeć umowę na wykonanie usługi z innym podmiotem, a tym samym Wspólnota będzie inwestorem, a nie wykonawcą usługi. Nie sposób podzielić poglądu, że środki gromadzone przez inwestora można uznać jako zaliczki na wykonanie planowanej inwestycji. Są to środki gromadzone przez inwestora na sfinansowanie tej inwestycji. Wspólnota mieszkaniowa nie realizuje dostaw towarów bądź usług. Wspólnoty również nie można uznać, jako głównego wykonawcę. Błędny jest pogląd skarżącej, że to Wspólnota będzie głównym wykonawcą, albowiem inwestycja realizowana będzie z środków stanowiących jej odrębny majątek, pochodzący z zaliczek wpłacanych przez właścicieli lokali na poczet realizacji inwestycji. Zgodzić się należy, że inwestycja realizowana będzie z środków stanowiących majątek Wspólnoty, a to oznacza, że Wspólnota będzie inwestorem – stroną umowy z wykonawcą - a nie samym wykonawcą. Wspólnota gromadzi środki finansowe i nimi dysponuje w sposób który umożliwia zrealizowanie inwestycji lub remontów zgodnie z wolą członków Wspólnoty wyrażoną w stosownej uchwale. Organ prawidłowo wskazał, że aby uznać zaliczki za wpłaty "na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych" w rozumieniu art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym – muszą być to zaliczki wpłacone przez inwestora tj. Wspólnotę na rzecz dostawcy przedmiotowych towarów i czy usług, tj. podmiotu który będzie realizował prace określone w decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej lub inne inwestycje. Z tych też względów Sąd nie podziela zarzutu skarżącej, że interpretacja organu narusza przepis art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym. W ocenie Sądu, organ prawidłowo dokonał wykładni przywołanego przepisu. W toku postępowania również nie zostały naruszone przepisy postępowania. Z uwagi, że Sąd nie podzielił zarzutów skarżącej spółki wskazanych w skardze jak również nie stwierdził innego naruszenia prawa, skargę należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić. |Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA | |Anna Juszczyk-Wiśniewska |Stefan Kowalczyk |Krystyna Skowrońska -Pastuszko |