I SO/Go 1/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielko-polskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 września 2008 r. wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pochodzenia towarów postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Przed wpływem do sądu skargi na wymienioną na wstępie decyzję, M.K. (wnioskodawca) wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, iż wobec zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej nie uzyskuje dochodów. Wnioskodawca oświadczył, iż mieszka wraz z żoną i dwójką dzieci. Rodzina utrzymuje się z dochodów żony wnioskodawcy, określanych na 3000 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył jednocześnie, iż z jego majątku prowadzone są postępowania egzekucyjne, w ramach których dochodzona jest kwota wynosząca "blisko 650.000 zł". Na podstawie zarządzenia z dnia 4 września 2008 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), wnioskodawca został wezwany do złożenia dokumentów i oświadczeń dotyczących dochodów i stanu posiadania jego żony. Pismo sądowe zawierające wezwanie doręczono wnioskodawcy 10 września 2008 r. Pomimo upływu zakreślonego w wezwaniu 7-dniowego terminu, wnioskodawca nie złożył żądanych od niego dokumentów i oświadczeń. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stronie będącej osobą fizyczną można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście - obiektywnie niemożliwe. Zgodnie natomiast z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie o stanie majątkowym skarżącego jest niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, lub budzi wątpliwości, sąd jest uprawniony do wezwania do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub dokumentów. Niezłożenie takich dokumentów skutkuje rozpoznanie wniosku w oparciu o treść oświadczenia zawartego we wniosku bądź w złożonych wcześniej dokumentach. Brak oświadczenia bądź dokumentów żądanych na podstawie art. 255 p.p.s.a. może oznaczać, że strona nie wykazała podstaw do przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z 8.11.2006r. II OZ 1112/06 ONSAiWSA z 2007 r. z. 4 poz. 79). Wobec stwierdzenia, iż treść oświadczenia skarżącego nie jest wystarczająca do ustalenia możliwości płatniczych wnioskodawcy, wystosowano do niego opisane wcześniej wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. Ponieważ wnioskodawca nie zastosował się do tego wezwania, ocenie podlegała treść złożonego wraz z wnioskiem oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy oraz załączonych do wniosku dokumentów. Z nich jednak nie wynikały w sposób niewątpliwy przesłanki przyznania prawa pomocy. Za wykazane należy wprawdzie uznać, że M.K. posiada kilkusettysięczne długi dochodzone od niego w postępowaniach egzekucyjnych, lecz takie jedynie ustalenie nie przesądza automatycznie o zasadności żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca nie przedstawił bowiem jakichkolwiek dokumentów dokumentujących wysokość dochodów oraz wysokość oszczędności posiadanych przez jego żonę, co uniemożliwia ustalenie rzeczywistych możliwości poniesienia wydatków na koszty sądowe. W kontekście natomiast podniesionego przez M.K. faktu obowiązywania w jego małżeństwie ustroju rozdzielności majątkowej, należy wskazać, iż rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wspierania się i to również w zakresie finansowania uczestnictwa współmałżonka w postępowaniach sądowych. Wnioski takie wyprowadza się z brzmienia art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (zob. np. post. NSA z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. nr 1 poz. 8). Z oświadczenia wnioskodawcy wynikało, że mieszka on i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, która jednocześnie uzyskuje stałe dochody. Uprawniony jest w tej sytuacji wniosek, że skarżący posiada wiedzę o sytuacji majątkowej żony. Niewykazanie w tej sytuacji, iż jej majątek nie jest wystarczający po poczynienia wydatków na koszty sądowe, uniemożliwiło przychylenie się do żądania wnioskodawcy. Uwzględniając powyższe postanowiono jak w sentencji (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).