I SPP/Go 101/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Alina Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 8 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 września 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 101/19 w sprawie ze skargi B.P. na decyzję na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2016 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. B.P. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 10 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Go 262/19. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 5.624 zł wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podniosła, że pomimo uzyskiwania dochodu z działalności gospodarczej, zły stan przepływów pieniężnych nie pozwala na pokrycie wpisu. Z zawartego w formularzu PPF oświadczenia wynika, że skarżąca mieszka sama. Jest właścicielką połowy domu w zabudowie szeregowej – 60m2, mieszkania o powierzchni 35m2 oraz połowy mieszkania – 15m2. Posiada oszczędności w postaci lokaty bankowej w wysokości 828.000 zł. Miesięczny dochód z działalności gospodarczej wynosi 165.000 zł netto. Wśród zobowiązań i stałych wydatków wskazała kredyt w wysokości 2.000.000 oraz spłatę odsetek w wysokości 7.000 zł miesięcznie. Postanowieniem z 13 września 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 101/19 referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podał, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Analiza przedstawionej w formularzu PPF sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącej jednoznacznie wskazuje, że jest ona w stanie partycypować w kosztach procesu. Zgromadzone przez nią oszczędności w wysokości 838.000 zł oraz miesięczne dochody wielokrotnie przewyższają wysokość należnego wpisu. W sprzeciwie pełnomocnik skarżącej podniósł, że źródłem dochodów skarżącej są dochody z działalności gospodarczej, która aktualnie ma problemy z przepływem środków pieniężnych, co w konsekwencji prowadzi do braku zdolności przy regulowaniu bieżących zobowiązań, a co wpływa na sytuację ekonomiczną strony. Dodatkowo oszczędności zgromadzone w postaci lokaty bankowej w kwocie 828.000 zł. jak i pozyskiwane dochody są zabezpieczeniem skarżącej na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Udzielenie prawa pomocy umożliwi ostateczne odzyskanie płynności finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej zw. P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje wykonalność tego orzeczenia. Rozpoznając sprzeciw Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Natomiast zgodnie z treścią art. 245 § 1 - § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei przepis art. 246 § 1 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżący, następuje ono gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 art. 246 § 1 P.p.s.a.). Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt II GZ 935/14). Skarżąca w sprzeciwie wskazała, że aktualnie ma problemy ze stanem przepływów pieniężnych, co w konsekwencji prowadzi do braku zdolności przy regulowaniu bieżących zobowiązań oraz nie pozwala na pokrycie kosztów sądowych. Trzeba jednak podkreślić, że wywodząc powyższe nie wskazuje, że rzekome problemy z przepływem środków pieniężnych doprowadziły do ograniczenia, zawieszenia czy też zlikwidowania przez nią działalności gospodarczej. Podkreślić również należy, iż nawet brak bieżących dochodów, czy nawet wielkość zobowiązań wykazywanych w formularzu, nie mogą być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą. Co więcej – jak sama wskazała – uzyskuje z tego tytułu miesięczny dochód w wysokości 165.000 złotych netto. Z jej oświadczenia wynika też, że posiada znaczne oszczędności w wysokości 838.000 zł (lokata bankowa). Są to zatem kwoty, które wielokrotnie przewyższają wysokość należnego wpisu. Tymczasem udzielenie prawa pomocy – zwanego "prawem ubogich" jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Jest niewątpliwe – w ocenie Sądu – że taki uzasadniony przypadek w sprawie nie zachodzi. Odnosząc się z kolei do twierdzenia skarżącej, że dochody i oszczędności są jej zabezpieczaniem na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, należy zaznaczyć, że strona prowadząc działalność gospodarczą, zobowiązana jest także wkalkulować w nią koszty sądowe, a co w konsekwencji oznacza zabezpieczenie środków również na ten cel. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie sporów sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami (por. postanowienie WSA w Warszawie z 27 lipca 2017 r., III SA/Wa 326/17). Skarżąca twierdzi także, że aktualny stan prowadzi do braku zdolności przy regulowaniu bieżący zobowiązań. We wniosku podała natomiast, że posiada kredyt w wysokości 2.000.000 zł oraz ponosi comiesięczny wydatek związany ze spłatę odsetek w kwocie 7.000 zł. Jednak i to nie może świadczyć o braku zdolności płatniczych. Należy bowiem podkreślić, że w orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, takimi jak koszty sądowe, bowiem spowodowałoby to nieuzasadnione przerzucenie ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa (postanowienie NSA z 28 września 2010 r., II OZ 908/10). Poza tym, już sam fakt udzielenia stronie przez bank kredytu w znacznej kwocie wskazuje na korzystną sytuację finansową skarżącej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ta w procedurze udzielania kredytu jest szczególnie wnikliwie analizowana. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 P.p.s.a, postanowił jak w sentencji.