I SPP/Go 18/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 maja 2021 r. sygn. akt I SPP/Go 18/21 w sprawie ze skargi L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 rok postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. L. sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r. w przedmiocie podatku rolnego za 2020 ro (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Go 49/21). W skardze Spółka zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, że złożyła wnioski o zwrot podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 1.710.284 zł plus odsetki. Jest to kwota wyjęta z obrotu spółki co skutkuje utratą płynności finansowej. Względem Spółki są prowadzone liczne egzekucje komornicze. Ma zajęte konto bankowe, dokonuje jedynie częściowych wypłat na poczet wynagrodzeń dla pracowników. Nieruchomości spółki obciążone są hipoteką, a wierzytelności kontrahentów zajęte. Spółka nie jest w stanie normalnie funkcjonować i zaplanować jakichkolwiek wydatków. W chwili obecnej jej możliwości finansowe są zerowe. Z oświadczenia o majątku o dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 410.000,00 zł, wartości środków trwałych 7.021.735,00 zł oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy 204.084,92 zł. Spółka wykazała "zerowe" saldo rachunku bankowego w [...]. Oświadczyła ponadto, że jej miesięczny dochód wynosi około 18.000-25.000 zł, w zależności ilu jest klientów na piasek, a miesięczne koszty jej działalności to około 24.000,00 zł (wynagrodzenia dla pracowników, ZUS, PIT-4, koszt najmu lokalu, podatek od nieruchomości, koszt najmu sprzętu) i około 3.000-4.000,00 zł na paliwo do urządzeń. Ze względu na zajęcia komornicze część klientów Spółki zrezygnowała ze współpracy, a inni przekazują zapłaty za towary bezpośrednio do urzędu skarbowego. Pomimo wygenerowanego zysku na koniec roku, jest on w całości zabezpieczony i pobrany przez Urząd Skarbowy i wierzycieli. Na konto Spółki wpływają drobne kwoty w łącznej miesięcznej wysokości ok. 2.200-2.700 zł, które nie wystarczają na wypłatę całego wynagrodzenia dla pracowników, dlatego Spółka jest zmuszona zaciągać pożyczki od udziałowca, ale jego oszczędności i możliwości finansowe już się skończyły. Z nadesłanego w dniu 14 maja 2021 r., w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, bilansu sporządzonego na dzień [...] grudnia 2020 r. wynika, że Spółka posiada aktywa w wysokości 12.612.363,18 zł, na które składają się przede wszystkim grunty o wartości 7.021.735,00 zł oraz należności krótkoterminowe od pozostałych jednostek w wysokości 5.574.515,36 zł. W ewidencji środków trwałych (wydruk na dzień [...] maja 2021 r.) wykazano grunty, dokumentację geologiczną oraz koparkę i ciągnik. Zgodnie z zeznaniami podatkowymi CIT-8, w 2019 r. skarżąca Spółka osiągnęła przychód w wysokości 557.569,56 zł przy kosztach jego uzyskania w wysokości 329.238,47 zł, a w 2020 r. przychód w wysokości 307.443,60 zł przy kosztach w wysokości 366.396,08 zł. Z deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że w IV kwartale 2020 r. Spółka dokonała dostaw towarów na kwotę 35.797 zł przy nabyciu towarów na kwotę 12.716 zł, a w I kwartale 2021 r. na kwotę 239.029 zł przy nabyciu towarów na kwotę 19.210 zł. Z kolei z przedłożonych raportów kasowych za okres od lutego do kwietnia 2021 r. wynika, że R.S. jako udziałowiec udzielił Spółce pięciu pożyczek: w dniu [...] lutego 2021 r. w kwocie 11.000 zł, [...] marca 2021 r. - 12.500 zł, [...] kwietnia 2021 r. - 15.000 zł, [...] kwietnia 2021 r. - 15.000 zł i [...] kwietnia 2021 r. - 3.000 zł, zaś w dniu [...] marca 2021 r. dokonano zwrotu pożyczki dla R.S. w kwocie 9.900 zł. Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Oceniając sytuację wnioskodawcy referendarz zauważył, że mimo trudności na jakie się powołuje m.in. zajęcie kont bankowych, obciążenia hipoteczne, czego Sąd nie kwestionuje, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Spółka została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Zgodnie zaś z dominującą w orzecznictwie NSA wykładnią art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego. Referendarz wyjaśnił, że działalność Spółki przynosi dochód. Jak deklaruje strona w formularzu PPPr (rubryka 10), obecnie jej miesięczny dochód wynosi około 18.000-25.000 zł. Również z przedłożonych deklaracji VAT-7 za dwa ostatnie kwartały wynika, że Spółka dysponuje zasobami finansowymi, które pozwalają na kontynuowanie działalności. Wykazała bowiem, że w ramach prowadzonej działalności w IV kwartale 2020 r. dokonała dostaw towarów na kwotę 35.797 zł przy nabyciu towarów na kwotę 12.716 zł, a w I kwartale 2021 r. na kwotę 239.029 zł przy nabyciu towarów na kwotę 19.210 zł. Co prawda w zeznaniu CIT-8 za 2020 r. Spółka wykazała stratę w kwocie 58.952,48 zł, jednak - co trzeba podkreślić - wykazanie straty z działalności gospodarczej nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Dodatkowo zaznaczył, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo pomocy ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Wskazał, że przedłożona do akt sprawy umowa Spółki (tekst jednolity z [...] stycznia 2017 r.) w § 10 przewiduje możliwość nałożenia na wspólników dopłat w granicach do dziesięciokrotnej nominalnej wartości udziałów posiadanych przez każdego z nich. Wartość udziałów E.S. wynosi 310.000 zł, a R.S. 100.000 zł. Jak wynika z raportów kasowych za miesiące luty - kwiecień 2021 r., jak i raportów kasowych za miesiące grudzień 2020 r. - luty 2021 r. przedłożonych w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 89/20, zarówno E.S., jak i R.S. jako udziałowcy udzielili Spółce pożyczki, przy czym niektóre z nich, w krótkim czasie zostały zwrócone, w całości lub w części, np. [...] grudnia 2020 r. E. S. udzieliła pożyczki w kwocie 5.000 zł, która w całości została jej zwrócona już [...] grudnia 2020 r. W grudniu 2020 r. dokonano również zwrotu pożyczek dla R.S.: [...] grudnia 2020 r. w kwocie 15.000 zł, 21 grudnia 2020 r. w kwocie 10.000 zł oraz [...] grudnia 2020 r. w kwocie 3.500 zł, zaś [...] marca 2021 r. w kwocie 9.900 zł. Powyższe również świadczy o tym, że w momencie wnoszenia skargi na decyzję w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 rok (sygn. akt I SA/Go 49/21), Spółka miała możliwość zabezpieczenia środków na dochodzenie swoich praw przed sądem. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że obowiązkiem spółki jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest zabezpieczenie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym, gdyż stanowią one część kosztów tej działalności i mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami. Od powyższego postanowienia Spółka wniosła sprzeciw zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., poprzez uznanie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy, podczas gdy z przedstawionych dokumentów jednoznacznie wynika, iż skarżąca nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W konsekwencji Spółka wniosła o ponowne rozpoznanie istoty sprawy oraz przyznanie prawa pomocy w całości. W ocenie skarżącej Sąd w uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia zaprzecza faktom, na które Spółka w sposób wyraźny powołała się przy wnoszeniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca poinformowała bowiem, iż pomimo faktu posiadania środków trwałych, nie może na nich dokonać żadnego zastawu, a także ich sprzedać. Pomimo tego Sąd uzasadniając swoje stanowisko wskazuje, że Spółka posiada środki trwałe, a ich stan wynosi 7.021.735,00 zł. Wyklucza to w zasadzie przyznanie prawa pomocy z uwagi na to, że spółka ma możliwość poniesienia kosztów sądowych. W ocenie Spółki taka argumentacja jest nielogiczna oraz nieprawidłowa, z uwagi na to, że środki trwałe są zajęte przez sąd. Zdaniem Spółki błędne jest argumentowanie Sądu dotyczące przychodu i dochodu Spółki, bowiem to, iż z dokumentów wynika, że generuje zysk, nie jest jednoznaczne z tym, że posiada środki finansowe. W rzeczywistości wszystkie środki są zabezpieczone przez urząd skarbowy, a kontrahenci Spółki dokonują zapłaty bezpośrednio na konto bankowe urzędu skarbowego. Spółka podniosła, że to, iż zaciąga pożyczki od udziałowców wyłącznie na niezbędne opłaty i koszty, tak by móc funkcjonować w minimalnym zakresie i dochodzić swoich praw przed sądami i innymi instytucjami. Jednocześnie nie jest możliwe, wbrew sugestiom sądu, zaciągnięcie pożyczki u innych wspólników, z uwagi na brak środków finansowych. Skarżąca zaznaczyła, że aktualnie nie jest w stanie normalnie funkcjonować, dokonuje częściowych wypłat z konta bankowego na poczet wynagrodzeń dla pracowników. W chwili obecnej nie jest wstanie zaplanować żadnych wydatków, dlatego też zwróciła się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych, aby móc w dalszym ciągu dochodzić swoich praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy). Po myśli art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (czyli takim o jakie wnioskuje skarżąca) gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008 r., I GZ 173/08). Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające ze składanych przez skarżącą dokumentów, oświadczeń oraz złożonego sprzeciwu Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia i zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Zauważyć należy, że skarżąca mimo trudności na jakie się powołuje tj. m.in. zajęcie kont bankowych przez Urząd Skarbowy oraz kancelarię komorniczą, czego Sąd nie kwestionuje, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i osiąga zysk. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka wskazała, że jej miesięczny dochód w ostatnich miesiącach wynosi 18.000-25.000 zł. Jeżeli więc przedsiębiorca – mimo kłopotów finansowych - prowadzi działalność gospodarczą, to należy przyjąć, że mu się ona opłaca. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Skarżąca nie wskazała tymczasem, by w związku z sytuacją na którą się powołuje, zostało zainicjowane jakiekolwiek postępowanie upadłościowe, układowe lub restrukturyzacyjne. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy z przedłożonych przez Spółkę deklaracji VAT-7 za ostatni kwartał 2020 r., wynika, że w ramach prowadzonej działalności dokonała ona dostaw towarów i usług w kwocie 35.797 zł przy nabyciu towarów na kwotę 12.716 zł oraz w kwocie 239.029 zł przy nabyciu towarów na kwotę 19.210 zł (I kwartał 2021 r.). Podzielić zatem należy wniosek referendarza, że powyższe świadczy o tym, iż Spółka dysponuje zasobami finansowymi, które pozwalają na kontynuowanie działalności. Nadto zaznaczyć należy, że zgodnie z treścią przedłożonej przez skarżącą w niniejszym postępowaniu umowy spółki wynika, że uchwała Zgromadzenia Wspólników może zobowiązać wspólników do dopłat w granicach do dziesięciokrotnej wartości nominalnej udziałów posiadanych przez każdego z nich. Spółka ma dwóch wspólników. Wartość udziałów jednego z nich (E.S.) wynosi 310.000 zł, a drugiego (R.S.) 100.000 zł. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Jak wynika z akt sprawy, Spółka zaciąga pożyczki od udziałowców. Jeżeli natomiast - jak twierdzi - ich oszczędności się skończyły, to Spółka winna wykazać te okoliczności stosowną dokumentacją. Niczym nie poparte twierdzenie strony, by z uwagi na brak środków finansowych, uzyskanie dopłat było niemożliwe, jest niewystarczające. Zaznaczyć należy, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu spraw zainicjowanych przez skarżącą Spółkę przed tutejszym sądem. Także w pozostałych sprawach strona domagała zwolnienia od kosztów sądowych. W wydanych w tym przedmiocie postanowieniach zarówno Sąd jak i referendarz zwracali uwagę, że to na stronie spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, i że niczym niepoparte twierdzenia strony nie są wystarczające do uzyskania tego prawa. Mimo to skarżąca Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów pozwalających zweryfikować jej twierdzenia o braku możliwości dopłat ze strony wspólników. Podkreślić również należy, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt I GZ 390/14). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe a tego skarżąca Spółka w niniejszej sprawie nie wykazała. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.