I GZ 390/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. P. H. U. "G." Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 262/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. P. H. U. "G." Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił [...] przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi ww. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienie wynika, że w dniu 21 marca 2014 r. [...] (zwana dalej spółką lub skarżącą) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. określającą zobowiązanie w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2005 r. w łącznej kwocie 2.979.603,00 zł, która jednocześnie stanowi wartość przedmiotu sporu. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 29.797,00 zł spółka wystąpiła do Sądu z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu zwróciła uwagę, że nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej, a jedyny dochód w kwocie 2.900 zł (netto) uzyskuje z tytułu najmu i dzierżawy posiadanych nieruchomości, przy czym dochód ten podlega w całości zajęciu komorniczemu. Ogólna wartość długów spółki wynosi 4.126.761,91 zł, a jej majątek objęty jest zajęciami komorniczymi. Ponadto z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się kwotą 50.000 zł, natomiast wartość środków trwałych strony wynosi 4.552.997,49 zł. Wg bilansu w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości 4.507,59 zł. Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPPr wynika również, że nie posiada ona żadnych rachunków bankowych. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego spółka nadesłała kopie: bilansu działalności spółki za 2013 r. (wskazano w nim, że aktywa trwałe wynoszą 4.031.997,36 zł, zaś aktywa obrotowe 1.678.256,78 zł); rachunku zysków i strat (wykazano przychód netto ze sprzedaży w kwocie 184.752,79 i stratę w kwocie 7.723,75 zł, zeznania podatkowego spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za ubiegły rok (wykazano w nim przychód w kwocie 184.752,79 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 189.260,38 zł i stratę w kwocie 4.507,59 zł), deklaracje dla podatku od towarów i usług za miesiące od listopada ubiegłego roku do kwietnia roku bieżącego (tylko w marcu i kwietniu 2014 r. wykazano podstawę opodatkowania, odpowiednio w kwocie 14.776 zł i 10.208 zł), wykazu majątku spółki (wskazano w nim nieruchomości gruntowe zabudowane m.in. bazą i stacją paliw o łącznej wartości około 15.000.000,00 zł), raporty kasowe za trzy minione miesiące bieżącego roku (wykazują one obrót: w lutym na kwotę 2.002,00 zł, w marcu na kwotę 5.973,72 zł i w kwietniu na kwotę 4.723,70 zł), zaświadczeń właściwych podmiotów o zaleganiu z opłatą składek ubezpieczeniowych oraz podatku dochodowego i podatku od towarów i usług, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną spółki na kwotę 294,985,10 zł oraz umowy najmu nieruchomości stanowiących własność spółki (wynajmującym jest [...], najemcą natomiast [...], w obydwu spółkach funkcję prezesa zarządu sprawuje ta sama osoba fizyczna, zgodnie z umową najmu z dnia 6 września 2010 r. zawartą na okres 15 lat, kwota czynszu najmu nieruchomości gruntowej zabudowanej stacją paliw i motelem określono na 1.000 zł miesięcznie). Sąd I instancji odmawiając spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie podniósł, że spółka w 2013 r. osiągnęła przychód w kwocie 184.752,79 zł, co świadczy o tym, że prowadziła działalność znacznych rozmiarów i już wówczas obowiązana była poczynić oszczędności tytułem ewentualnych postępowań sądowych związanych z rozpoczętym w 2008 r. postępowaniem w sprawie określenia podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2005 r. Jednocześnie WSA wyjaśnił, że wykazana w zeznaniu podatkowym za ten rok strata w kwocie 4.507,57 zł, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy wniosek winien zostać uwzględniony, bowiem strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych. Według Sądu I instancji zdolność finansowa spółki wynika również z deklaracji podatkowych VAT – 7 i raportów kasowych. Skarżąca dokonała dostawy towarów oraz świadczenia usług na kwoty: w październiku 2013 r. - 13.547 zł, w grudniu 2013 r. - 14.164 zł, w styczniu 2014 r. - 7.636 zł, w lutym 2014 r. - 7.643 zł, marcu 2014 r. 14.776 zł oraz maju 2014r. 7.584 zł. Z powyższych danych jednoznacznie wynika, że w dalszym ciągu osiąga ona obroty, które jednocześnie posiadają cechę regularności i stabilności. Zdaniem WSA sytuacji finansowej i materialnej uzasadniającej uwzględnienie wniosku nie potwierdza również analiza sprawozdania finansowego spółki. Sąd I instancji podkreślił ponadto, że spółka nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów wskazujących, iż cały jej majątek został skutecznie zabezpieczony, a ona pozbawiona została możliwości rozporządzania tym majątkiem. Spółka zaskarżyła powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie i przyjęcie, że spółka nie wykazała, iż nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a co za tym idzie nie przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w chwili obecnej spółka nie posiada żadnych środków finansowych na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania i od kilku lat generuje straty, a sytuacja ta ma charakter trwały. Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z regulacji wynika zatem, że strony ponoszą koszty postępowania, a wyjątki od tej zasady, na przykład przez przyznanie prawa pomocy, są rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć zastosowanie wyjątkowo. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ppsa osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ustawa nakłada zatem na osobę prawną obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. W związku z tym wniosek powinien być poparty dokładną i wyczerpującą argumentacją służącą uprawdopodobnieniu, że osoba prawna nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Wynika to również z treści przepisu art. 252 § 1 ppsa, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w obecnej kondycji finansowej spółki nie można przyjąć, że nie dysponuje ona żadnymi środkami na pokrycie kosztów sądowych. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd I instancji szczegółowo przeanalizował sytuację materialną strony. Jak słusznie wskazał WSA spółka w 2013 r. osiągnęła przychód w kwocie 184.752,79 zł, co świadczy o tym, że prowadziła działalność znacznych rozmiarów i już wówczas obowiązana była poczynić oszczędności tytułem ewentualnych postępowań sądowych związanych z rozpoczętym w 2008 r. postępowaniem w sprawie określenia podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2005 r. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że wykazana w zeznaniu podatkowym za ten rok strata w kwocie 4.507,57 zł, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż wniosek winien zostać uwzględniony, bowiem strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych. Również z przedstawionych przez spółkę deklaracji podatkowych VAT – 7 i raportów kasowych wynika, że w dalszym ciągu osiąga ona obroty, które jednocześnie posiadają cechę regularności i stabilności. Jak wskazano w upadłym postanowieniu, co prawda dane z tych deklaracji nie wskazują na wysokość dochodów uzyskiwanych przez spółkę, lecz właśnie na sam fakt prowadzenia przez nią działalności gospodarczej oraz osiągania obrotów, będących jej udziałem. Nie jest zatem prawdą, że skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej. Również analiza raportów kasowych spółki prowadzi do tożsamych wniosków. Z ich treści wynika, że łączna kwota wydatków, jest w całości zrównoważona wpływami. Wpływy te pochodzą od [...]. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że sama skarżąca w uzasadnieniu zażalenia popada w sprzeczność. Z jednej bowiem strony twierdzi, że nie prowadzi działalności gospodarczej, a jednocześnie podnosi, iż z samego faktu prowadzenia działalności gospodarczej nie można wyprowadzić wniosku, że spółka jest w sytuacji finansowej umożliwiającej ponoszenie przez nią kosztów sądowych. Sytuacji finansowej i materialnej uzasadniającej uwzględnienie wniosku nie potwierdza również analiza sprawozdania finansowego spółki. Wynika z niej bowiem jednoznacznie, że spółka na koniec 2013 r. posiadała aktywa trwałe o łącznej wartości 4.031.997,36 zł oraz aktywa obrotowe w wysokości 1.674,256,78 zł. Z kolei ze sporządzonego na wezwanie referendarza wykazu majątku spółki wynika, że spółka jest właścicielem nieruchomości gruntowych zabudowanych m.in. bazą i stacją paliw o łącznej wartości około 15.000.000,00 zł). Jak wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienia NSA z 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04; z 23 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 5/10 i z 13 września 2011 r., sygn. akt I FZ 215/11), nie można uznać, że skarżąca, dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania. Wobec powyższych okoliczności należy także podkreślić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że spółka, która dysponuje środkami trwałymi o tak wysokiej wartości, nie jest w stanie partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.