I SPP/Go 38/22

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej o odmowie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2015 p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 17 marca 2022r. sygn. akt I SA/Go 435/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, oddalił w całości skargę J.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2021 r. w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej o odmowie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2015. Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego radca prawny W.L. zawiadomił Sąd o wypowiedzeniu skarżącemu pełnomocnictwa do zastępowania go w niniejszej sprawie. W skardze kasacyjnej wniesionej od ww. wyroku, J.W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W nadesłanym formularzu PPF podniósł, że w chwili obecnej, po rezygnacji poprzedniego pełnomocnika, nie stać go na zatrudnienie nowej Kancelarii Prawnej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący ujawnił, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną H.R-W. Dzierżawi gospodarstwo rolne na działalność hodowlaną. Jest właścicielem nieużytków rolniczych o pow. 12 ha. Posiada maszyny i ciągniki do produkcji rolnej oraz stado 20 szt. krów. Podstawą utrzymania małżonków są emerytury małżonki w łącznej kwocie 2.709 zł. Jako stałe wydatki i zobowiązania miesięczne skarżący wskazał " [...]- 40.000, [...] - 12.000, czynsz dzierżawny - 35.000, zadłużenie kart - 45.000". W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2022 r., wezwano skarżącego do przedłożenia, w terminie 7 dni: a) oświadczenia w zakresie rozmiaru i rodzaju prowadzonej działalności rolniczej/hodowlanej skarżącego i jego żony, wykazanie wielkość przychodu ze sprzedaży oraz wykazanie kosztów prowadzenia działalności rolniczej/hodowlanej za 2021 rok, b) dokumentów potwierdzających otrzymanie przez małżonków Wąsowicz dopłat do gruntów rolnych bądź innej pomocy finansowej dla rolników w okresie ostatnich dwóch lat, c) dokumentów potwierdzających wysokość emerytury H. R-W. za ostatnie trzy miesiące (przekaz pocztowy lub bankowy bądź aktualna decyzja ustalająca wysokość świadczenia), d) dokumentów potwierdzających źródło i wysokość dochodów skarżącego: -w razie osiągania dochodów z innych źródeł: dokumentów potwierdzających ich kwotę, -w razie uzyskiwania emerytury lub renty: przekazu pocztowego lub bankowego bądź aktualnej decyzji ustalającej wysokość świadczenia, -w przypadku, gdy skarżący jest osobą bezrobotną - dokumentu potwierdzającego status bezrobotnego, e) kopii wszystkich złożonych przez skarżącego i jego żonę zeznań podatkowych za rok 2021, f) wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat skarżącego i jego żony obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy, g) oświadczenia skarżącego o pojazdach mechanicznych, w tym sprzętu rolniczego (z podaniem ich marki, roku produkcji i szacunkowej wartości), h) dokumentów potwierdzających wysokość zadłużenia skarżącego i jego żony oraz spłatę i wysokość miesięcznych rat zobowiązań kredytowych, i) oświadczenia, jakiego rodzaju tytułem prawnym dysponują małżonkowie w stosunku do domu, w którym mieszkają, j) oświadczenia o kosztach utrzymania małżonków, z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele (w tym m.in. opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wodę, odbiór nieczystości, telefon, telewizja, internet, zakup żywności, leków itp.) w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz źródeł ich finansowania. Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. skarżący poinformował, że, z uwagi na jego pobyt we Francji, nie jest w stanie dostarczyć wszystkich wymaganych ww. wezwaniem dokumentów. Oświadczył, że wraz z żoną prowadzi gospodarstwo hodowlane (bydło mięsne). Powierzchnia zgłoszona do dopłat wynosi 96 ha i do tej powierzchni otrzymuje dopłaty bezpośrednie. Dodatkowo małżonkowie uzyskują dochody z emerytury: żona w kwocie 2.469,47 zł, a on 2.120,11 zł (za trzy miesiące, w tym wypłata 13 emerytury). Posiadają samochód [...] rok prod. 2000, z kolei w gospodarstwie znajdują się 4 ciągniki i sprzęt do zbioru siana i siano kiszonki. Gospodarstwo na dzień złożenia wniosku posiadało zadłużenie przekraczające 200.000 zł i ponosi koszty: 40.000 zł - zatrudnienie pracownika, 70.000 zł - czynsz dzierżawny, 12.000 zł - podatek rolny, 50.000 zł - paliwo, 60.000 zł - energia, remonty, pasza, ubezpieczenia. W 2020 r., w związku z potrąceniami egzekwowanymi przez ARiMR, gospodarstwo przechodziło kryzys finansowy. Tylko dzięki rodzinnym pożyczkom udało się dotrwać do 2021r. Gospodarstwo spłaca układ ratalny ponad 285.800 zł. Skarżący korzystał z profesjonalnej kancelarii prawniczej, ale w chwili obecnej już dalej jest to niemożliwe, ze względu na brak środków. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 329 - dalej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżący, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona może samodzielnie przedstawiać określone informacje, oświadczenia, bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 grudnia 2005r. sygn. akt II FZ 794/05). Konsekwencją zaś uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09, z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09). W rozpatrywanej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy pranego celem sporządzenia skargi kasacyjnej, co oznacza, że zobowiązany był do wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący podniósł, że mieszka wraz z żoną. Utrzymują się z emerytur. Dodatkowo prowadzą gospodarstwo hodowlane o pow. 96 ha, do takiej powierzchni otrzymują dopłaty bezpośrednie. Roczny koszt utrzymania gospodarstwa wynosi ponad 232.000 zł. Do tego dochodzi spłata kwoty dotacji (układ ratalny). Gospodarstwo jest zadłużone na ponad 200.000 zł. Nie kwestionując ww. okoliczności podnieść jednak należy, że skarżący nie wykonał w pełnym zakresie wezwania z dnia 15 czerwca 2022 r. skierowanego do niego na podstawie art. 255 P.p.s.a. Nie przedłożył bowiem żadnych dokumentów źródłowych obrazujących jego sytuację finansową i majątkową. Nie udokumentował bowiem dochodów z emerytury swojej i małżonki. Nie wskazał jakie comiesięczne koszty utrzymania generuje ich gospodarstwo domowe. Ponadto, pomimo wyraźnej treści wezwania, nie ujawnił jaki przychód z prowadzonego gospodarstwa hodowlanego osiągnął w 2021 r., nie wykazał wielkości dopłat otrzymanych w ostatnim okresie i nie udokumentował kosztów prowadzonego gospodarstwa hodowlanego, wielkości zadłużenia. Co więcej, do dnia dzisiejszego nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych swoich i małżonki. Wyciągi bankowe są zaś tego rodzaju dowodem, który w dużym stopniu może przyczynić do wyjaśnienia i określenia zdolności płatniczych wnioskodawcy, gdyż obrazują nie tylko wpływ środków czy obciążeń, ale także przepływy pieniężne, czy też posiadane oszczędności. W ocenie referendarza, brak ww. danych uniemożliwia analizę sytuacji finansowej, majątkowej oraz aktualnych możliwości płatniczych skarżącego i ocenę, czy i w jakim ewentualnie zakresie skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie. To zaś z kolei uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku. Jak już bowiem wspomniano, oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Sąd nie ma zaś obowiązku prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości finansowych, bądź też gdy dane przedłożone przez wnioskodawcę po prostu są niejasne. Bez wpływu pozostaje przy tym podniesiona w piśmie z dnia [...] czerwca 2022 r. okoliczność niedochowania przez skarżącego obowiązku dostarczenia żądanych wezwaniem z dnia 25 marca 2022 r. dokumentów, z uwagi na jego pobyt poza granicami kraju. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.