I SPP/Go 52/21

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G.K. na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za okres od czerwca do listopada 2012 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. G.K., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia. W skardze zawarł wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu w całości. W nadesłanym w dniu 5 maja 2021 r. formularzu PPF skarżący rozszerzył zakres wniosku żądając zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że na jego utrzymaniu są dwie małoletnie córki (lat 6 i 9), na które płaci alimenty w łącznej wysokości 2.000 zł miesięcznie. Wobec tego, że ich matka jest psychicznie chora skarżący musi zaspokajać wszystkie potrzeby dzieci. Skarżący, po odbyciu kary pozbawienia wolności 3 lat i 3 miesięcy, w wieku 61 lat musi zaczynać od początku. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, rubryki od 7.1 do 7.3. formularza PPF (nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe, wierzytelności i przedmioty wartościowe o wartości powyżej 5.000 zł) wypełnione zostały poprzez wpisanie słów "nie posiadam". Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.800 zł netto. Wśród stałych zobowiązań i wydatków wskazał: alimenty na dzieci 2.000 zł, wyżywienie 300 zł, za media 250 zł, leki 100 zł, odzież, obuwie 500 zł, środki czystości i chemiczne 50 zł, doładowanie telefonu 30 zł. Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano jego pełnomocnika do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji: -oświadczenia, czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, -kopii wszystkich złożonych przez skarżącego, a w przypadku gdyby skarżący pozostawał w związku małżeńskim i jego małżonkę zeznań podatkowych za rok 2020, -dokumentów potwierdzających źródło i wysokość dochodów skarżącego, a w przypadku gdyby skarżący pozostawał w związku małżeńskim także jego małżonki, -dokumentów potwierdzających wysokość i realizację obowiązku alimentacyjnego ciążącego na skarżącym w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. kopia wyroku, ugody, pokwitowań, dowodów wpłaty alimentów), ewentualnie potwierdzających zaległości w tym zakresie, -oświadczenia, czy skarżący bądź jego żona otrzymuje pomoc finansową lub rzeczową na dzieci, jeśli tak to należy wykazać jej formę i wysokość za ostatnie trzy miesiące oraz sposób wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką), jeśli nie to dlaczego?, -oświadczenia, czy skarżący korzystał na przestrzeni ostatnich sześciu miesięcy z pomocy społecznej, pomocy finansowej czy rzeczowej od osób trzecich, jeśli tak to kiedy, od kogo, w jakiej wysokości i formie, jeśli nie, to dlaczego?, -wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat skarżącego oraz jego małżonki obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy, -oświadczenia, jakiego rodzaju tytułem prawnym dysponuje skarżący w stosunku do lokalu, w którym aktualnie mieszka oraz wskazanie źródła finansowania wydatków z nim związanych. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] maja 2021 r., pełnomocnik skarżącego poinformował, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim z D.K.. Aktualnie toczy się sprawa o rozwód. Małżonkowie nie złożyli zeznań podatkowych za 2020 rok. Jedynym źródłem dochodu skarżącego jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w kwocie 2.800 zł brutto (w załączeniu potwierdzona za zgodność z oryginałem umowa o pracę z 1 marca 2021 r.), zaś jego żona nie pracuje. Skarżący od 4 lat nie posiada rachunku bankowego, nie ma też żadnych lokat. Pełnomocnik wskazał, że skarżący płaci alimenty na podstawie ustnego porozumienia do ręki, nie otrzymuje pokwitowań, ani ich nie żąda. Dodał, że skarżący nie ma żadnych zaległości alimentacyjnych. Pełnomocnik wskazał nadto, że oboje małżonkowie otrzymują pomoc finansową od dzieci i rodzeństwa, ale nie ma na to żadnych umów i dokumentów. Nigdy zaś nie otrzymywali pomocy od Państwa lub Gminy. Na zakończenie pełnomocnik wyjaśnił, że skarżący mieszka w domu poł. w [...], na podstawie umowy użyczenia. Rachunki związane z utrzymaniem domu płaci syn skarżącego A.K.. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej zwanej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżący, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Z kolei, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009r. sygn. akt I FZ 171/09 - wszystkie cytowane w niniejszym postanowieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedłożone dokumenty nie mogą budzić zatem wątpliwości. Powinien z nich wynikać wszechstronny i wiarygodny obraz sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej wnioskodawcy. Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09, z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa. Przede wszystkim podnieść należy, że skarżący w nadesłanym formularzu PPF oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, m.in. nieruchomości, oszczędności, wierzytelności czy innych praw majątkowych. Tymczasem, jak wynika z Rejestru Przedsiębiorców, skarżący posiada w "E" spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS nr: [...]) 500 udziałów o łącznej wartości 50.000,00 zł. Wartość ta znacznie przewyższa wysokość wpisu w niniejszej sprawie. W świetle powyższego uznać należy, że oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku, złożone pod odpowiedzialnością karną za złożenie fałszywego oświadczenia, okazało się sprzeczne z informacjami ujawnionymi w dostępnych rejestrach. To zaś automatycznie dyskwalifikuje wniosek. Wątpliwości orzekającego budzi również oświadczenie skarżącego w zakresie dochodów i ponoszonych wydatków. Jak bowiem wskazał skarżący w formularzu PPF, źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w kwocie 2.800 zł netto, z czego 2.000 zł przeznacza na alimenty na małoletnie córki. Z kolei, z umowy o pracę nadesłanej w odpowiedzi na wezwanie referendarza wynika, że płaca zasadnicza skarżącego wynosi 2.800 zł brutto, co daje skarżącemu około 2.060 zł na rękę, zatem ledwie wystarcza na pokrycie alimentów. Tymczasem, jak sam oświadczył skarżący, ponosi jeszcze koszty związane z utrzymaniem w kwocie 1.230 zł (wyżywienie 300 zł, media 250 zł, leki 100 zł, odzież, obuwie 500 zł, środki czystości i chemiczne 50 zł, doładowanie telefonu 30 zł) lub 980 zł (1.230 zł - 250 zł), bowiem w piśmie z dnia [...] maja 2021 r. wskazał, że rachunki związane z utrzymaniem domu ponosi syn skarżącego. Zatem wydatki skarżącego znacznie przekraczają uzyskiwane dochody. Co prawda w tym samym piśmie skarżący ujawnił, że zarówno on, jak i jego żona korzystają z pomocy finansowej dzieci i rodzeństwa, jednak niemożliwe jest poczynienie jakichkolwiek ustaleń w zakresie rozmiaru, formy i częstotliwości tej pomocy. Pomimo bowiem precyzyjnej treści wezwania z dnia 17 maja 2021 r., pełnomocnik skarżącego oświadczył jedynie, że "małżonkowie otrzymują pomoc finansową od dzieci i rodzeństwa, ale nie ma na to żadnych umów i dokumentów". Wskazane sprzeczności, wątpliwości lub brak danych uniemożliwiają zweryfikowanie oświadczeń skarżącego w zakresie jego rzeczywistej sytuacji materialnej, a tym samym ocenę jego faktycznych zdolności płatniczych. To zaś z kolei uniemożliwia ustalenie, czy i w jakim ewentualnie zakresie poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie mogłoby nastąpić z uszczerbkiem dla jego utrzymania. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Sąd (referendarz sądowy) nie ma obowiązku prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości finansowych, bądź też gdy dane przedłożone przez skarżącego po prostu są niejasne. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.