I SPP/Go 57/21

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.H. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu w sprawie zagrożenia ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. W.H. złożył skargę na wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w wysokości 100 zł wniósł o zwolnienie go z tej opłaty. W nadesłanym formularzu PPF skarżący rozszerzył zakres wniosku, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności czy innych wartościowych rzeczy. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.069 zł netto miesięcznie. Z kolei wśród stałych wydatków i zobowiązań wskazał: opłaty mieszkaniowe 450 zł, wyżywienie 1.400 zł, leczenie 200 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń skarżący nadesłał zaświadczenie o zarobkach, kopie dwóch postanowień z [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego i umorzenia postępowań egzekucyjnych wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji (sygn. akt [...]). Jednocześnie oświadczył, że nie korzysta z pomocy finansowej i rzeczowej ze strony Państwa, nie ma żadnego tytułu do lokalu w którym zamieszkuje i który opłaca z wynagrodzenia za pracę. Dodał, że nie składa wyciągów z rachunków bankowych i lokat, ponieważ od wielu lat nie ma na nich żadnych operacji. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym czyli takim o jakie wnioskuje skarżący, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Z kolei, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. To wnioskodawca powinien zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd/referendarza sądowego o zasadności przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim, przedłożone dokumenty nie mogą budzić wątpliwości. Powinien z nich wynikać wszechstronny i wiarygodny obraz sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej wnioskodawcy. W postanowieniu z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie II FZ 118/16 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu/referendarza sądowego, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09, z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący, pomimo skutecznego doręczenia mu wezwania z 24 czerwca 2021 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji, w trybie art. 255 P.p.s.a., nie uczynił w pełni zadość ww. zobowiązaniu. Z kolei, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i jego piśmie z dnia [...] lipca 2021 r., nie są wystarczające do oceny rzeczywistego stanu finansowego, majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, bowiem dane w nich zawarte są niepełne i budzą wątpliwości. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności czy innych wartościowych rzeczy. Ustalono, że ma stałe źródło dochodu, który zaspokaja jego wszystkie wydatki i zobowiązania. Jest on bowiem zatrudniony na cały etat na umowę o pracę, na czas nieokreślony. Z przedłożonego zaświadczenia o zarobkach nie wynika, by jego wynagrodzenie było zajęte czy obciążone. Co prawda skarżący podniósł, że wobec niego prowadzone są liczne postępowania komornicze, jednak pomimo wyraźnej treści wezwania, nie przedłożył dokumentów w tym zakresie, w szczególności potwierdzających aktualną wysokość egzekwowanych należności oraz rodzaju zastosowanych środków egzekucyjnych. Z kolei, dołączone do pisma z dnia [...] lipca 2021r. kopie postanowień z [...] czerwca 2021 r. (sygn. akt [...]) potwierdzają umorzenie dwóch prowadzonych wobec niego postępowań egzekucyjnych. Ponadto wątpliwości orzekającego budzą lakoniczne i gołosłowne twierdzenia skarżącego w zakresie ponoszonych wydatków. W formularzu PPF, po stronie wydatków i zobowiązań skarżący ujawnił: opłaty mieszkaniowe 450 zł, wyżywienie 1.400 zł, leczenie 200 zł. W odpowiedzi na wezwanie do ujawnienia tytułu prawnego do zamieszkiwanego lokalu oraz wskazania wydatków związanych z jego utrzymaniem, z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele (w tym m.in. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wodę, odbiór nieczystości, telefon, telewizja, internet itp.) w okresie ostatnich trzech miesięcy, skarżący nie przedłożył żadnych dowodów, nie wskazał nawet jakie wydatki obejmują owe "opłaty mieszkaniowe" ujawnione w formularzu. W piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. oświadczył jedynie, że za lokal, który zamieszkuje płaci z wynagrodzenia za pracę, przy czym, jak dodał, nie dysponuje żadnym tytułem do tego lokalu. Wbrew wyraźnemu wskazaniu w wezwaniu referendarza sądowego skarżący nie przedłożył również wyciągów z rachunków i lokat bankowych obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Wyciągi bankowe są zaś tego rodzajem dowodem, który pokazuje nie tylko wpływ środków czy obciążeń, ale także przepływy pieniężne, czy też posiadane oszczędności. Twierdzenie skarżącego, że od wielu lat nie ma żadnych operacji na rachunku, nie zwalnia go z obowiązku przedstawienia żądanych wyciągów. Brak wymaganych wezwaniem z dnia 24 czerwca 2021 r. dokumentów i informacji w rezultacie uniemożliwił zweryfikowanie oświadczeń skarżącego w zakresie jego rzeczywistej sytuacji materialnej, a tym samym ocenę jego faktycznych zdolności płatniczych. To zaś z kolei uniemożliwia ustalenie, czy i w jakim ewentualnie zakresie poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie mogłoby nastąpić z uszczerbkiem dla jego utrzymania. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może zaś stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.