I SPP/Go 61/21

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. J.J. złożyła skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W skardze wniosła jednocześnie o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie z kosztów sądowych tj. w zakresie wpisu od skargi w całości. W nadesłanym formularzu PPF skarżąca oświadczyła, że jest właścicielką domu mieszkalnego o pow. 100m², mieszkania o pow. 29m². Nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności czy innych wartościowych rzeczy. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 1.420 zł i wynagrodzenia za pracę (½ etatu) w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Z kolei wśród stałych wydatków i zobowiązań wskazała: opłaty za mieszkanie 250 zł, gaz 80 zł, prąd 60 zł, media 30 zł, telefon 60 zł, lekarstwa 150 zł, rata kredytu 570 zł i podatek za dom 700 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń skarżąca nadesłała potwierdzenie przelewu świadczenia emerytalnego za czerwiec w kwocie netto 1.421,33 zł, zaświadczenie o zarobkach za okres marzec-maj 2021 r. – wynagrodzenie miesięczne netto w wysokości 1.040,33 zł, kopie umowy o kredyt z dnia [...] maja 2016 r. i [...] października 2018 r. każdy na kwotę 20.000 zł, kopię decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego, od nieruchomości na 2021 r. oraz kopię umowy najmu lokalu użytkowego z dnia [...] czerwca 2021 r., a także wyciągi z dwóch rachunków bankowych prowadzonych przez [...] za okres od [...] marca 2021 r. do [...] czerwca 2021 r. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że nie korzysta z pomocy finansowej i rzeczowej ze strony Państwa czy osób trzecich. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), z kolei w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Zawarty w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. To wnioskodawca powinien zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd/referendarza sądowego o zasadności przyznania prawa pomocy. Przedłożone dokumenty nie mogą budzić wątpliwości. Powinien z nich wynikać wszechstronny i wiarygodny obraz sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Z kolei, ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (por. post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 326/08). Stosując prawo pomocy, nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak jest środków finansowych na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych i poniesienie w takiej sytuacji kosztów sądowych. W niniejszej sprawie skarżąca w formularzu wniosku nie zaznaczyła wprawdzie zakresu żądanego prawa pomocy, niemniej w skardze inicjującej niniejsze postępowanie do której załączony został formularz wniosku wskazała, że wnosi o zwolnienie od wpisu od tej skargi. Tak określone żądanie oznacza, że wnosi ona o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3 i § P.p.s.a., obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi, który w niniejszym postępowaniu wynosi 2.000 zł, zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Dokonując analizy i oceny sytuacji majątkowej, finansowej i zdolności płatniczych skarżącej stwierdzić należy, że jest ona w stanie uiścić powyższą kwotę. Przede wszystkim zauważyć należy, że zgromadzone w banku oszczędności skarżącej znacznie przewyższają wymagany w niniejszej sprawie wpis od skargi. Jak wynika z przedłożonego wyciągu rachunku bankowego w [...] o nr [...]....... na dzień [...] czerwca 2021 r. (ostatni dzień wydruku wyciągu) skarżąca posiadała środki w kwocie 3.178,16 zł. Z kolei na dzień [...] maja 2021r. tj. w dacie złożenia skargi do sądu, kiedy skarżąca liczyła się już z obowiązkiem uiszczenia wpisu od skargi, stan środków na ww. rachunku bankowym wynosił 13.583,62 zł, zaś na rachunku o nr [...]...... 10.035,45 zł. Ponadto analiza operacji prowadzonych na rachunku o nr [...]....... wskazuje, że w dniu [...] maja 2021 r. konto zasilone zostało wpłatą tytułem "kapitał" w kwocie 59.600 zł, a w dniu [...] maja 2021 r. skarżąca dokonała wypłaty gotówkowej środków w wysokości 60.000 zł, co oznacza, że oprócz oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych, skarżąca dysponuje środkami przechowywanymi poza systemem bankowym. Już samo zaś dysponowanie oszczędnościami wystarczającymi na pokrycie wpisu, co do zasady powoduje, że brak jest podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami zainicjowanego przez stronę postępowania sądowego. Uwagę zwracają ponadto nieruchomości skarżącej o znacznych wartościach: lokal mieszkalny poł. w [...], w którym mieszka, a także dom i lokal użytkowy poł. w [...]. Ich posiadanie w zasadzie wyklucza przyznanie prawa pomocy, gdyż pomoc państwa może być przyznana jedynie ze względu na trudną sytuację osób, które nie są w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw przed sądem (postanowienie NSA z 18 marca 2011r., sygn. akt I OZ 162/11). Tymczasem ww. nieruchomości, w szczególności te, które nie służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowy skarżącej, mogą stać się źródłem potrzebnych środków finansowych np. w drodze ich zbycia, wydzierżawienia bądź obciążenia, celem uzyskania np. pożyczki hipotecznej (por. post. NSA z 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Co prawda skarżąca przedstawiła umowę najmu lokalu użytkowego z dnia [...] czerwca 2021 r., która jednak zawarta została tylko na jeden miesiąc. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że skarżąca posiada stałe źródło dochodu z tytułu emerytury i dodatkowo ze stosunku pracy, który nie tylko zaspokaja jej wszystkie wydatki i zobowiązania, ale, jak potwierdza analiza rachunku bankowego skarżącego prowadzonego przez [...] nr [...]........, pozwala na systematyczne oszczędzanie. Powyższe daje podstawę do przyjęcia, że wnioskodawca ma środki, a ponadto ma także możliwość ich pozyskania, na uiszczenie wpisu od skargi. Strona powinna bowiem spodziewać się ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie, zaś koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.