I SPP/Go 61/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.J. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 lipca 2021 r. sygn. akt I SPP/Go 61/21 wydanego w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżąca J.J. wniosła o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie z kosztów sądowych tj. w zakresie wpisu od skargi w całości. W nadesłanym formularzu PPF skarżąca oświadczyła, że jest właścicielką domu mieszkalnego o pow. 100m², mieszkania o pow. 29m². Nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności czy innych wartościowych rzeczy. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 1.420 zł i wynagrodzenia za pracę (½ etatu) w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Z kolei wśród stałych wydatków i zobowiązań wskazała: opłaty za mieszkanie 250 zł, gaz 80 zł, prąd 60 zł, media 30 zł, telefon 60 zł, lekarstwa 150 zł, rata kredytu 570 zł i podatek za dom 700 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń skarżąca nadesłała potwierdzenie przelewu świadczenia emerytalnego za czerwiec w kwocie netto 1.421,33 zł, zaświadczenie o zarobkach za okres marzec-maj 2021 r. – wynagrodzenie miesięczne netto w wysokości 1.040,33 zł, kopie umowy o kredyt z dnia [...] maja 2016 r. i [...] października 2018 r. każdy na kwotę 20.000 zł, kopię decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego, od nieruchomości na 2021 r. oraz kopię umowy najmu lokalu użytkowego z dnia [...] czerwca 2021 r., a także wyciągi z dwóch rachunków bankowych prowadzonych przez Bank [...] za okres od 1 marca 2021 r. do 23 czerwca 2021 r. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że nie korzysta z pomocy finansowej i rzeczowej ze strony Państwa czy osób trzecich. Postanowieniem z 5 lipca 2021 r. sygn. akt I SPP/Go 61/21 referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Zwrócił uwagę, że zgromadzone na rachunkach bankowych oszczędności znacznie przewyższają wymagany w niniejszej sprawie wpis od skargi. Jak wynika bowiem z przedłożonego wyciągu rachunku bankowego w Banku [...] o nr [...] na dzień [...] czerwca 2021 r. (ostatni dzień wydruku wyciągu) skarżąca posiadała środki w kwocie 3.178,16 zł. Z kolei na dzień [...] maja 2021r. tj. w dacie złożenia skargi do sądu, kiedy skarżąca liczyła się już z obowiązkiem uiszczenia wpisu od skargi, stan środków na ww. rachunku bankowym wynosił 13.583,62 zł, zaś na rachunku o nr [...] 10.035,45 zł. Ponadto analiza operacji prowadzonych na rachunku o nr [...] wskazuje, że w dniu [...] maja 2021 r. konto zasilone zostało wpłatą tytułem "kapitał" w kwocie 59.600 zł, a w dniu [...] maja 2021 r. skarżąca dokonała wypłaty gotówkowej środków w wysokości 60.000 zł, co oznacza, że oprócz oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych, skarżąca dysponuje środkami przechowywanymi poza systemem bankowym. Nadto podkreślił, że uwagę zwracają nieruchomości skarżącej o znacznych wartościach: lokal mieszkalny poł. w [...], w którym mieszka, a także dom i lokal użytkowy poł. w [...]. Zdaniem referendarza, ww. nieruchomości, w szczególności te, które nie służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowy skarżącej, mogą stać się źródłem potrzebnych środków finansowych np. w drodze ich zbycia, wydzierżawienia bądź obciążenia, celem uzyskania np. pożyczki hipotecznej (por. post. NSA z 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Niezależnie od powyższego podkreślono, że skarżąca posiada stałe źródło dochodu z tytułu emerytury i dodatkowo ze stosunku pracy. W sprzeciwie skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie wpisu od skargi, argumentując, że znajduje się w niekorzystnej sytuacji finansowej, a nadto obciążają ją stałe, miesięczne zobowiązania, które konsumują w całości uzyskiwany dochód, co skutkuje tym, że nie ma realnej możliwości, aby uiścić wpis od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Stwierdziła, że wbrew zapatrywaniom wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia, nie dysponuje oszczędnościami pozwalającymi uiścić wpis w kwocie 2.000,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z regulacją art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – a więc w takim o jaki wnioskuje skarżąca - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w art. 246 zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I GZ 173/08). Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające ze składanych przez skarżącą dokumentów oraz złożonego sprzeciwu Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do argumentacji zawartej w sprzeciwie Sąd nie kwestionuje, że uzyskiwane przez skarżącą dochody w wysokości 2.420,00 zł obejmujące wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia jak i emeryturę w zasadzie w całości wydatkowane są na koszty utrzymania gospodarstwa domowego. Nie sposób jednak nie dostrzec, że mimo deklarowanego dochodu, skarżąca posiada również oszczędności, pozwalające uiścić wymagany wpis od skargi. Słusznie referendarz sądowy wskazał bowiem, że z przedłożonego przez stronę wyciągu z rachunku bankowego w Banku [...] o nr [...] na dzień [...] czerwca 2021 r. (ostatni dzień wydruku wyciągu) skarżąca posiadała środki w kwocie 3.178,16 zł. Nie mniej, na dzień [...] maja 2021r. tj. w dacie złożenia skargi do sądu, a więc kiedy skarżąca liczyła się już z obowiązkiem uiszczenia wpisu od skargi, stan środków na ww. rachunku bankowym wynosił 13.583,62 zł, zaś na rachunku o nr [...] 10.035,45 zł. Co więcej, analiza operacji prowadzonych na rachunku o nr [...] wskazuje, że w dniu [...] maja 2021 r. konto zasilone zostało wpłatą tytułem "kapitał" w kwocie 59.600 zł, a w dniu [...] maja 2021 r. skarżąca dokonała wypłaty gotówkowej w wysokości 60.000 zł, co wskazuje na posiadanie oszczędności poza systemem bankowym. Przedstawiona analiza operacji na ww. rachunkach bankowych obrazuje zatem rzeczywiste zdolności płatnicze strony, które - zdaniem Sądu - pozwalają uiścić jej opłatę sądową. Nie bez znaczenie pozostaje również fakt – na co też zwrócił uwagę referendarz sądowy – że skarżąca dysponuje nieruchomości o znacznych wartościach: lokal mieszkalny poł. w [...], w którym mieszka, a także dom i lokal użytkowy poł. w [...]. Nie ulega wątpliwości, że te z nich, które nie służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych strony, mogą stać się źródłem dochodu. Wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, że właściciela nieruchomości, która nie służy zaspokojeniu jego podstawowych potrzeb mieszkaniowych, nie sposób uznać za osobę ubogą, gdyż posiada on wystarczającą zdolność majątkową, by pokryć koszty postępowania sądowego, pomimo tego nawet, że jego dochód miesięczny jest nieznaczny (por.: między innymi postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt II FZ 211/05 oraz z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1444/15). Wreszcie nie sposób nie zauważyć, że w szeregu wymienionych przez stronę miesięcznych wydatków znajdują się m.in. zobowiązania kredytowe. Te natomiast, jako zobowiązania cywilnoprawne, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa (por. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05). Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 260 P.p.s.a, postanowił jak w sentencji.