II SA/Go 1/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.L. – B., W.B. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.L. – B., W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. A.L. – B. i W.B. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 stycznia 2009 r. A.L.-B. i W.B. zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 500 zł, w terminie 7 dni od dnia dręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu, pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 26 stycznia 2009 r. (data nadania na poczcie 22 stycznia 2009 r. – k. 29) do sądu wpłynął wniosek A.L.-B. i W.B., złożony na formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 30 stycznia 2009 r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie formularza PPF (rubryki 5-10), pod rygorem oddalenia wniosku. Powyższe wezwanie skierowane do skarżącej zostało przez nią odebrane w dniu 17 lutego 2009 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 144). Natomiast przesyłka zawierająca przedmiotowe wezwanie adresowane do W.B. była dwukrotnie awizowana w dniach 5 i 13 lutego 2008 r. (koperta -k. 160). Termin do uzupełnienia formularza PPF przez A.L.-B. upłynął z dniem 24 lutego 2009 r., a w stosunku do W.B. z dniem 27 lutego 2009 r. Skarżący w w/w terminie nie nadesłali wymaganego wniosku prawidłowo wypełnionego na formularzu PPF w zakresie rubryk 5-10. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 6 marca 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. orzekł o odmowie przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu referendarz podał, iż A.L.-B. i W.B. złożyli formularz PPF o przyznanie prawa pomocy, w którym zostały wypełnione jedynie rubryki 1-4. Nie została natomiast wypełniona część formularza dotycząca posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz brak było również uzasadnienia wniosku. Referendarz podkreślił, iż skarżący wezwani zostali do prawidłowego wypełnienia formularza PPF, pod rygorem oddalenia wniosku, jednakże w terminie do uzupełnienia w/w braków nie odpowiedzieli na wezwanie. W konkluzji referendarz stwierdził, iż skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. (data stempla pocztowego na kopercie – k. 173) W.B. wniósł do tutejszego Sądu sprzeciw od w/w postanowienia. W uzasadnieniu skarżący podał, iż nie otrzymał przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia formularza PPF, stąd nie było możliwe udzielenie odpowiedzi na wezwanie, ale w każdej chwili skarżący jest gotowy wniosek ten uzupełnić. Z uwagi na powyższe skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Odrębnym pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. (data stempla pocztowego na kopercie – 175) A.L.-B. wniosła do Sądu również sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 marca 2009 r., podając, iż nie dokonała uzupełnienia formularza zgodnie z wezwaniem Sądu, gdyż w czasie gdy mijał termin na dokonanie w/w czynności chorowało dziecko skarżącej i nie było to możliwe. Jednocześnie skarżąca zadeklarowała, iż jest w stanie w każdej chwili dokonać takiego uzupełnienia. Na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 9 kwietnia 2009 r. skarżący wezwany został do wskazania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania czy pismo z dnia [...] kwietnia 2009 r. stanowi sprzeciw od postanowienia referendarza, czy też stanowi ono wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, pod rygorem przyjęcia, iż pismo to jest sprzeciwem. Jednocześnie skarżący został pouczony, że w sytuacji gdy pismo stanowi wniosek o przywrócenie terminu jest on zobowiązany dołączyć do niego uzupełniony wniosek na formularzu PPF. Natomiast skarżąca wezwana została do uzupełnienia, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, do jego podpisania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Przesyłki zawierające wezwania adresowane do skarżących były dwukrotnie awizowane i na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 12 maja 2009 r. uznane zostały na skutecznie doręczone z dniem 4 maja 2009 r. Zatem termin do udzielenia przez skarżącego odpowiedzi minął z dniem 11 maja 2009 r. W w/w terminie skarżący nie nadesłał do Sądu żadnej odpowiedzi, a skarżąca A.L.-B. we wskazanym terminie nadesłała uzupełniony o własnoręczny podpis sprzeciw od przedmiotowego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż w wyniku bezskutecznego upływu terminu do udzielenia przez skarżącego odpowiedzi na wezwanie Sądu czy nadesłane pismo z dnia [...] kwietnia 2009 r. stanowi sprzeciw od postanowienia, czy też wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z przyjętym w wezwaniu rygorem pismo skarżącego zakwalifikowane zostało przez Sąd jako sprzeciw i podlega rozpoznaniu. W ocenie Sądu wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) -zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Mając na uwadze powyższe, Sąd ponownie poddał analizie i ocenie złożony przez skarżących wniosek o przyznanie prawa pomocy i uznał, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie im prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podnieść, iż co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie SN z 24.09.1984r. II CZ 104/84). Ciężar dowodu wykazania, że istnieją okoliczności uzasadniające przyznanie przez Sąd prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Zgodnie z panującym w orzecznictwie poglądem instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony, a celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszej sprawie brak było podstaw do uznana wniosku A.L.-B. i W.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych za uzasadniony. Skarżący zostali prawidłowo wezwani przez referendarza sądowego do nadesłania w terminie 7 dni prawidłowo wypełnionego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie dodatkowych rubryk formularza 5-10. Skarżąca odebrała w/w wezwanie osobiście, a w stosunku do skarżącego w związku z podwójnym awizowaniem przesyłki zastosowana została zgodnie z treścią art. 73 p.p.s.a. tzw. ,,fikcja doręczeniowa". Pomimo skutecznego wezwania skarżący wymaganej czynności nie dokonali, będąc przy tym pouczeni o grożącym w razie nieuzupełnienia w/w braku rygorze oddalenia wniosku. Rubryki formularza wniosku, o których uzupełnienie wezwani zostali skarżący obejmowały: uzasadnienie wniosku (ze wskazaniem faktów, z których wynika, iż wniosek jest zasadny), oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Powyższe dane oraz uzasadnienie wniosku są niezbędne do rozpoznania wniosku, gdyż tylko w ten sposób możliwe jest dokonanie przez Sąd oceny czy spełnione są ustawowe przesłanki uzasadniające przyznania skarżącym prawa pomocy, tj. czy nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednocześnie dodać należy, iż skarżący, pomimo wezwania Sądu do sprecyzowania swojego stanowiska, jak należy traktować ich pismo z [...] kwietnia 2009 r., nie udzielili Sądowi odpowiedzi, ani też nie złożyli prawidłowo i i kompletnie wypełnionego formularza o przyznaniu im prawa pomocy. W konsekwencji należało uznać, że wniosek A.L.-B. i W.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i orzeczono jak w sentencji postanowienia.