II SA/Go 1008/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M.B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] - działający z upoważnienia Burmistrza Zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania M.B. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M.B. jest osobą samotnie gospodarującą, niepełnosprawną w stopniu znacznym. Do dnia 30 czerwca 2015 r. był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu pobierania zasiłku stałego z pomocy społecznej. Aktualnie nie jest uprawniony do pobierania tego zasiłu ani też zarejestrowany w Urzędzie Pracy, jak również nie posiada uprawnień emerytalno-rentowych. Dochód strony stanowi zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł, oraz 1/12 wypłaconego wkładu mieszkaniowego w kwocie 2.494,18 zł czyli ogółem 2.647,18 zł. Kryterium dochodowe ustalone na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 163) dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 581 ze zm.) do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w tej ustawie mają prawo 1) osoby objęte powszechnym – obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, zwane dalej "ubezpieczonymi" 2) inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 oraz z 2014 r. poz. 463 i 1004), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. Skoro dochód strony okazał się wyższy od wskazanego kryterium nie było podstaw do przyznania jej prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. 2. Po rozpoznaniu odwołania M.B. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdzając prawidłowość ustaleń organu pierwszej instancji w powyższym zakresie organ odwoławczy wskazał na powołany wyżej przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przyjmując, że aktualnie prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł ( § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz.U. z 2015 r., poz. 1058). Za prawidłowe uznało Kolegium ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji w zakresie sytuacji strony oraz w zakresie obliczeń prowadzących do stwierdzenia przekroczenia przez stronę kryterium dochodowego podkreślając, że w marcu 2015 skarżący otrzymał kwotę 29.930,23 zł tytułem zwrotu wkładu mieszkaniowego Do odebrania tej kwoty skarżący udzielił pełnomocnictwa notarialnego M.S.. Organ zaznaczył, że brak jest podstaw do zakwestionowania pełnomocnictwa oraz stwierdzenia, że zostało ono udzielone pod przymusem. Dochód z wkładu stał się podstawą uchylenia stronie decyzji przyznającej zasiłek stały. 3. W skardze wniesionej z zachowaniem terminu przez pełnomocnika M.B. zarzucił decyzji naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy poprzez wydanie decyzji bez należycie przeprowadzonego postępowania dowodowego i uznanie, że skarżący nie spełniła wymogów do otrzymania zasiłku stałego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, - błędy w ustaleniach faktycznych w oparciu o zebrany materiał dowodowy. W oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem skarżącego organ pierwszej instancji w ogóle nie zbadał jego sytuacji dochodowej oraz nie wyjaśnił na jaki cel zostały przeznaczone pieniądze wypłacone przez spółdzielnię mieszkaniową. Ponadto zarzucił organowi, że okoliczność dokonania powyższej wypłaty ustalona została wyłącznie na podstawie pisma spółdzielni mieszkaniowej. Wskazał, że mieszkanie zostało przejęte ze względu na jego zadłużenie. Skarżący w ogóle powyższych pieniędzy nie otrzymał, odebrane zostały one przez M.E.S., który wymusił na skarżącym podpisanie pełnomocnictwa do odbioru pieniędzy, a u którego skarżący mieszka korzystając z jego pomocy finansowej. W związku z wypłatą pieniędzy za wkład mieszkaniowy pełnomocnik przeznaczył je na spłatę zobowiązań i kosztów utrzymania skarżącego względem M.E.S.. Mając powyższe na uwadze zdaniem skarżącego jego sytuacja dochodowa zatem nie uległa zmianie, do tego pozostaje on ułomny psychicznie oraz fizycznie. Według skarżącego spełnia on przesłanki określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej uzasadniające przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : 4. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1648) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, chyba że ustawy stanowią inaczej. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w związku z jego wydaniem do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. 5. Powołane przez organy przepisy określające przesłanki otrzymania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych są właściwe i ich zastosowanie w sprawie nie budzi wątpliwości. Kwestią wymagającą natomiast rozważenia jest możliwość zaliczenia w danym stanie faktycznym do dochodu skarżącego kwoty otrzymanej tytułem części wkładu mieszkaniowego. Z dokumentów zebranych w sprawie - pisma SM z dnia [...] maja 2015 r. wynika, że wypłacono skarżącemu połowę wkładu mieszkaniowego w związku ze zdaniem mieszkania, do którego przysługiwało mu lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego. Z pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego M.S. do odbioru wkładu wynika natomiast, że wartość tego wkładu została wyliczona zgodnie z art. 11 ust. 21 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, tekst jedn. Dz. U z 2015 r. poz. 1222 ze zm.). Tego rodzaju świadczenie stanowi dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, od którego uzależnione jest otrzymywanie świadczeń z pomocy społecznej. Jak wskazał jednak w wyroku z dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie II SA/Go 708/15, dotyczącej tego samego skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. dochód ten należy obliczyć mając na względzie treść art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.). Jak wskazano w tym orzeczeniu z treści przepisu art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wynika, że zakresem zwolnienia od podatku dochodowego objęta jest nadwyżka ponad wysokość wniesionego wkładu do spółdzielni, wynikająca z waloryzacji tego wkładu, w razie jego zwrotu. 6. Co istotniejsze jednak to, że kwota uzyskana z tytułu wkładu stanowi co do zasady, dochód wpływający na możliwość dalszego uzyskiwania przez skarżącego prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie zwalniała organów od zbadania, czy oraz w jakich okolicznościach skarżący ten dochód osiągnął. Zważyć bowiem należy, że za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej należy uznawać jedynie takie uzyskiwane przez stronę świadczenia, które w rzeczywistości zasilają budżet gospodarstwa domowego bądź zmniejszają jego zobowiązania, wpływając na jego sytuację dochodową, a tym samym zdolność finansową do poniesienia kosztów utrzymania bez konieczności zwracania się o pomoc do Państwa. Zgodnie zaś z art. 7 k.p.a. na organie spoczywa powinność podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Rozwinięciem tej zasady jest obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego oceny w całokształcie stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.). Omówienie i podsumowanie przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego (dowodowego) musi znaleźć wyraz w uzasadnieniu wydanego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno więc zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). 7. W niniejszej sprawie przeprowadzone postępowanie nie spełnia powyższych standardów, organy bowiem poprzestały jedynie na piśmie spółdzielni mieszkaniowej o wypłacie połowy wkładu pełnomocnikowi skarżącego M.S. oraz pełnomocnictwie notarialnym z dnia [...] marca 2015 r. upoważniającym tego ostatniego do odbioru powyższego wkładu nie badając, czy środki te w istocie pozostawały w dyspozycji skarżącego lub też zostały wykorzystane lub będą wykorzystane na cele mające jakikolwiek związek z zaspokojeniem potrzeb skarżącego, w tym na spłatę jego zadłużenia. Mając na względzie znaną organom, w szczególności organowi pierwszej instancji specyfikę przyczyn niepełnosprawności skarżącego (obecnie w stopniu znacznym) konieczne było przeprowadzenie czynności wyjaśniających w celu ustalenia rodzaju oraz charakteru ewentualnych rozliczeń pomiędzy skarżącym, a M.S., w szczególności - czy wspomniane środki pieniężne przeznaczone zostały na spłatę należności względem M.S. oraz ewentualnie z jakiego tytułu, bądź też na bieżące, aktualne potrzeby skarżącego. Wyjaśnienia wymaga to z jakiego powodu i w jakim celu środki z tytułu wkładu zostały wypłacone bezpośrednio do rąk osoby trzeciej, z pominięciem skarżącego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje odpowiedzi na najistotniejsze pytania, gdyż organy - przede wszystkim organ pierwszej instancji - z mocy ustawy powołany do realizowania zadań z zakresu pomocy społecznej, nie dotarł do rzeczywistego tła czynność i nie wyjaśnił tej okoliczności, lecz poprzestał na rutynowym wywiadzie i formalnej analizie dokumentów. 8. Wskazać również należy, że z tych samych przyczyn tutejszy sąd wyeliminował z obrotu prawnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] uchylającą w całości decyzje przyznające M.B. świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego oraz świadczenia niepieniężnego w formie opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne (sprawa II Sa/Go 708/15), a także decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego (sprawa II SA/Go 868/15). Zwłaszcza pierwsza z wymienionych spraw ma kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy, gdyż dotyczy zasiłku stałego, którego pobieranie uprawnia do uzyskania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. 9. Stwierdzając zatem naruszenie art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c/ p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego toku postępowania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Jako, że skarga została uwzględniona, na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot poniesionych przez niego kosztów postępowania, które sprowadzały się do wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 240 zł, ustalonego z zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.).