II SA/Go 1021/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J.P., utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie skierowania strony na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. 2020 r., poz. 1268 ze zm.; dalej u.k.p.). W jej uzasadnieniu Kolegium podało, że dnia 22 kwietnia 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Prokuratury Rejonowej w sprawie wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego, celem wydania decyzji o skierowaniu J.P. na badania lekarskie dla sprawdzenia stanu zdrowia i predyspozycji psychofizycznych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Do wniosku dołączono wyciąg z opinii psychiatryczno-psychologicznej, w której to lekarze psychiatrzy i psycholog rozpoznali u strony "osobowość paranoiczną oraz schizofrenię w wywiadzie". W związku z powyższym w dniu [...] kwietnia 2021 r. Starosta wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie, a następnie opierając się na treści przedstawionej przez Prokuraturę opinii wydał decyzję uznając, że w sprawie istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony (art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p.). W decyzji tej wskazano, że skierowanie na badania lekarskie nie przesądza o samym uprawnieniu do kierowania pojazdami mechanicznymi. Stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie przeprowadzonego badania wydaje stosowne orzeczenie po przeprowadzeniu badania lekarskiego. 2. Odwołanie od tej decyzji, z zachowaniem ustawowego terminu, złożył pełnomocnik strony, zarzucając naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej k.p.a.) oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. 3. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium w pełni podzieliło ustalenia i ocenę prawną organu I instancji. W szczególności Kolegium wskazało, że określone w prawie materialnym "uzasadnione zastrzeżenia" organu co do stanu zdrowia kierowcy muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, i z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym. Nie jest natomiast konieczne uzyskanie przez organ pewności co do istnienia takich przeciwwskazań, bowiem kwestia zdolności do prowadzenia pojazdu będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany. Kolegium podkreśliło, że przesłanka ta musi być interpretowana zgodnie z celem ustawy o kierujących pojazdami, jakim jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Powołując się na orzecznictwo w podobnych sprawach Kolegium wskazało, że we wnioskach przedstawionej przez Prokuraturę opinii wskazano jednoznacznie, że u strony rozpoznawano "osobowość paranoiczną i schizofrenię w wywiadzie". To, czy schorzenia rozpoznane u strony faktycznie występują i jakie mogą wywoływać skutki ocenić może dysponujący wiedzą specjalną uprawniony lekarz w trybie przewidzianym w ustawie o kierujących pojazdami, nie zaś organ administracji. Jednak schorzenia wskazane w opinii z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze, co wymaga zweryfikowania przez uprawnionego lekarza. Kolegium, podobnie jak organ I instancji, podkreśliło, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy i służy tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. Wskazało też, że strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, zaś stan faktyczny sprawy został w pełni wyjaśniony. 4. W skardze wniesionej do tutejszego Sądu w terminie przeciwko całości decyzji pełnomocnik J.P. zarzucił jej naruszenie: 1) art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a., polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przez organ i oparcia decyzji wyłącznie na stwierdzeniu, że strona posiada cechy osobowości paranoicznej i schizofrenię w wywiadzie, co nie oznacza, iż istnieją poważne wątpliwości, co do stanu zdrowia; 2) art. 80 k.p.a., polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego zebranego w chwili wydania decyzji, przez uznanie, że istnieją zastrzeżenia co do warunków zdrowotnych kierowcy, które powodują istotne zmniejszenie jego sprawności, podczas gdy strona nie popełniła żadnego wykroczenia, ani przestępstwa drogowego;  3) art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b u.k.p., polegające na przyjęciu, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy i tu w konsekwencji skierowania na badania lekarskie, bez dokonania weryfikacji opisanego we wniosku Prokuratury stanu faktycznego, podczas gdy okoliczności sprawy nie uzasadniają takiego przyjęcia, a powołanie się na rozpoznanie osobowości paranoicznej i schizofrenii w wywiadzie, nie ma wpływu na ocenę stanu zdrowia kierowcy; 4) naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew obowiązkowi ciążącemu na organie I i II instancji oraz sporządzenie uzasadnienia decyzji niezgodnie z wymogami z uwagi na zbyt ogólne stwierdzenia, co uniemożliwia realizację zasadny pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i dokonanie kontroli merytorycznej wydanych w sprawie decyzji. W oparciu o te zarzuty pełnomocnik strony wniósł o uchylenie decyzji organu I oraz II instancji w całości. 5. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sprawa, zgodnie z wolą stron, została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). 7. Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy powołanej wyżej ustawy o kierujących pojazdami (u.k.p.). Stosownie do treści art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Ta regulacja pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., wedle którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z powołanych unormowań prawnych nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, by skierować go na przedmiotowe badanie. Mowa jest w nich bowiem tylko, by były one uzasadnione i poważne, co oznacza, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym badanym przypadku zastrzeżenia są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołany art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. W orzecznictwie przyjmuje się, że przy interpretacji powyższej przesłanki należy mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Zadaniem organów administracji jest zatem czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów a sformułowanie, że "mają być uzasadnione" oznacza, że są one oparte na wiarygodnych podstawach. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się jakichś okoliczności faktycznych mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej (tak np. wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r., I OSK 1051/16, CBOSA). 8. Zdaniem Sądu organy obu instancji w niniejszej sprawie zasadnie uznały potrzebę skierowania strony na badania lekarskie. Z załączonej bowiem do akt sprawy dokumentacji przedstawionej organowi I instancji przez prokuratora, stanowiącej opinię psychologiczno-psychiatryczną wydaną dnia [...] marca 2021 r. przez dwóch lekarzy psychiatrów i psychologa klinicznego wynika, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia J.P., opisane w tej opinii jako "osobowość paranoiczna, schizofrenia w wywiadzie". Z opinii tej wynika również, że strona wymaga leczenia psychiatrycznego w warunkach ambulatoryjnych. To zdaniem Sądu stanowi wystarczającą podstawę do wydania decyzji i nie zmienia tego fakt, że opinia została wydana dla potrzeb postępowania karnego. Charakterystyka zastrzeżeń co do stanu zdrowia strony jest bowiem taka, że może wpływać na jego zachowania jako aktywnego uczestnika ruchu drogowego (kierującego) w kontekście kluczowym dla oceny sensu przeprowadzenia badań lekarskich, to jest bezpieczeństwa wszystkich uczestników tego ruchu. Tego typu zastrzeżenia co do stanu zdrowia, jakie stwierdzono u strony orzecznictwo zgodnie kwalifikuje jako wypełniające przesłankę zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., tym bardziej że rozpoznanie dokonane przez specjalistów w opinii, która stała się źródłem wątpliwości organów jest poważne, o czym świadczy wskazanie w opinii zastrzeżenia co do konieczności leczenia psychiatrycznego strony w warunkach ambulatoryjnych (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2017 r., I OSK 396/17, CBOSA). Wartość dowodowa tego typu opinii w sprawach dotyczących skierowań na badania lekarskie w rozważanym trybie jest już tak ugruntowana, że zbędne jest powoływanie tu bogatego orzecznictwa. 9. Jak podkreślały to w decyzjach organy, co stanowi również odpowiedź na główny nurt zarzutów skargi, wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych strony do kierowania pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to zatem, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem strony uprawnienia do kierowania, lecz jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości, które niewątpliwie w sprawie zachodzą. Poddając się takim badaniom strona umożliwia bowiem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości, które mają w sprawie zobiektywizowane uzasadnienie. W tej sytuacji skierowanie na badania lekarskie nie jest sankcją ani autorytatywnym rozstrzygnięciem co do kwestii mających wpływ na uprawnienie strony do kierowania pojazdami mechanicznymi, lecz działaniem w interesie samej strony, a przede wszystkim w interesie społecznym - bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego. 10. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił, nie dopatrzywszy się w postępowaniu organów naruszenia prawa w zarzucanym, jak i jakimkolwiek innym zakresie.