II SA/Go 104/08

Dnia 2 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 roku sprawy ze skargi Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w Z. na decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza S. nr [...]. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa Oddział Regionalny w Z. wystąpiła do Urzędu Miasta w S. z wnioskiem o wymeldowanie G.D. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w S.[...]. Decyzją nr [...] Burmistrz S. orzekł o wymeldowaniu G.D. ze wskazanego powyżej lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że G.D. nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu oraz, że lokal ten nie znajduje się w zasobach Woskowej Agencji Mieszkaniowej w Z. - zwanej dalej w skrócie - WAM w Z.. Nadto organ wskazał, że lokal został protokolarnie przekazany WAM w Z. i nie znajdują się w nim przedmioty stanowiące własność G.D.. Powyższe okoliczności - stwierdził organ - wskazują, z przesłanka dobrowolnego opuszczenia lokalu przez G.D. została spełniona, wobec czego wymeldowanie jest zasadne. Od decyzji organu l instancji [...] - pełnomocnik G.D. - wniosła odwołanie. W odwołaniu pełnomocnik podał, że do zdania lokalu G.D. został zmuszony, a w zaistniałej sytuacji wnosi o przyznanie lokalu zastępczego. Decyzją nr [...] Wojewoda Lubuski uchylił w całości decyzję organu l instancji i orzekł o odmowie wymeldowania G.D. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że G.D. nie opuścił dobrowolnie spornego lokalu mieszkalnego, lecz na skutek działań WAM w Z., która groźbą eksmisji doprowadziła do opuszczenia lokalu, a przez to nie została spełniona przesłanka wymeldowania, czyli doborowlność opuszczenia miejsca zameldowania. Dalej organ stwierdził, że ponieważ skarżący jest żołnierzem zawodowym kontraktowym, co oznacza pełnienie służby w różnych miejscowościach, dlatego nie spełnia warunków do otrzymania lokalu z zasobów WAM. W ocenie organu sporny lokal może być nabyty przez skarżącego w drodze jego wykupu. Sygn. akt 11 SA/Go 104/08 Od decyzji organu II instancji skargę wniósł Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Z.. W skardze skarżący zarzucił, że decyzja organu II instancji wydana została z naruszeniem przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (DZ.U. z 2006r. Nr 139 póz. 993 ze zm. - zwana dalej ustawą) poprzez błędną jego interpretację i przyjęcie, że nie została spełniona przesłanka wymeldowania dotycząca dobrowolnego opuszczenia lokalu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że na podstawie umowy najmu z dnia 1 czerwca 1978r. przedmiotowy lokal zajmowała M.K., a wraz z nią - jej małżonek - B. K.. Ich wnuk - G. D. zameldowany był w tymże lokalu od dnia 30 kwietnia 1993r. Po śmierci głównego najemcy lokalu - Marii K. oraz jej małżonka -B. K. WAM w Z. podjęła kroki w celu uregulowania sytuacji prawnej G.D. odnośnie spornego lokalu, albowiem - w myśl obowiązujących przepisów - G.D. nie znajdował się w katalogu osób, które wstępują w stosunek najmu lokalu z mocy prawa. Podjęte w tym kierunku działania prawne nie doprowadziły jednak do wydania decyzji przyznającej G. D. prawo do zamieszkiwania w spornym lokalu. Dalej skarżący stwierdził, że G.D. jest żołnierzem zawodowym kontraktowym i pełni służbę w Jednostce Wojskowej nr [...] w L., gdzie korzysta z zakwaterowania w internacie. Dowódca J.W. [...] w L. zwrócił się do Oddziału Regionalnego WAM w Krakowie o przyznanie G. D. prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, który to wniosek nie został zrealizowany ze względu na fakt niezrealizowania potrzeb mieszkaniowych żołnierzy służby stałej. Dalej skarżący podał, że w dniu 19 kwietnia 2007r. doszło do protokolarnego przekazania spornego mieszkania na rzecz WAM w Z., ponieważ jednak G.D. nie dokonał formalności wymeldowania się, dlatego skarżący wystąpił ze stosownym wnioskiem. Skarżący dodał, że przedmiotowy lokal przeznaczony został do sprzedaży w drodze przetargu nieograniczonego. W ocenie skarżącego o dobrowolności opuszczenia spornego lokalu świadczy fakt protokolarnego przekazania lokalu do dyspozycji Oddziału Regionalnego WAM w Z.. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubuski wniósł o jej oddalenie. Sygn. akt II SA/Go 104/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 1- ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U. z 2002r. Nr 153 póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tym organami a organami administracji rządowej. Kontrola administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl przepisów art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. nr 153 póz. 1270 ze zm. - zwaną dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga okazała się zasadna o tyle, że uruchomiła tryb sądowej weryfikacji wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, które to decyzje w ocenie Sądu naruszają przepisy prawa, w stopniu skutkującym konieczność ich uchylenia. Przedmiotem postępowania administracyjnego było wymeldowanie G. D. z pobytu stałego z lokalu położonego w S. Przepisem prawa materialnego regulującym kwestię wymeldowania jest art. 15 ust. 1, 1a i 2 ustawy. W myśl art. 15 ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Stosownie do treści art. 15 ust. 1a. osoba zobowiązana do wymeldowania się zgłasza organowi gminy właściwemu ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące następujące dane osobowe: 1) nazwisko! imiona; 2) nazwisko rodowe; 3) nazwiska i imiona poprzednie; 4) imiona rodziców; Sygn. akt II SA/Go 104/08 5) nazwiska rodowe rodziców; 6) stan cywilny; 7) imię i nazwisko małżonka oraz jego nazwisko rodowe; 8) płeć; 9) datę i miejsce urodzenia; 10) obywatelstwo; 11) numer PESEL; 12) dotyczące obowiązku wojskowego, w tym stopień wojskowy, nazwę, serię i numer wojskowego dokumentu osobistego z oznaczeniem wojskowej komendy uzupełnień lub poświadczenie o zgłoszeniu się do rejestracji przedpoborowych; 13) adres dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące; 14) rodzaj, serię i numer dokumentu tożsamości; 15) o wykształceniu. Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Należy zwrócić uwagę, że wymeldowanie osoby w oparciu o przepis art. 15 ust. 1 ustawy, czyli na podstawie oświadczenia osoby, której wymeldowanie dotyczy, nie przybiera formy decyzji administracyjnej, stanowi natomiast czynność materialno-techniczną organu administracyjnego. Natomiast wymeldowanie osoby na podstawie art. 15 ust. 2, czyli z urzędu lub na wniosek strony następuje w formie decyzji administracyjnej, co oznacza że przed wydaniem orzeczenia w tej formie procesowej organ administracyjny jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie administracyjne stosując wszystkie obowiązujące reguły procesu administracyjnego. W toku postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest wymeldowanie osoby z jej dotychczasowego miejsca pobytu, organ administracyjny winien ustalić czy zaszły konieczne przesłanki skutkujące wymeldowanie. Istotną przy tym jest w sprawie ta okoliczność, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie osoby ma stanowić odzwierciedlenie istniejącego stanu faktycznego. A zatem w toku postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest wymeldowanie osoby organ administracyjny winien ustalić w pierwszej kolejności kiedy dana osoba opuściła miejsce dotychczasowego pobytu, czy opuściła dane miejsce bez zamiaru 4 Sygn. akt 11 SA/Go 104/08 powrotu oraz ewentualnie jakie były przyczyny opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu i wokół jakiego miejsca - lokalu mieszkalnego dana osoba koncentruje swoje sprawy życiowe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje zgodny pogląd, w myśl którego wymeldowanie osoby z jej dotychczasowego miejsca pobytu jest uzasadnione, gdy opuszczenie przez nią miejsca zameldowania ma charakter dobrowolny i trwały. Przykładowo w wyroku II OSK 302/05 z dnia 7 grudnia 2005r., LEX nr 190969, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "O opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały. (...) Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie daje podstaw do ustalenia istotnych w sprawie okoliczności związanych z opuszczeniem przez G.D. lokalu położonego w S. przy [...], a w szczególności nie daje podstaw do przyjęcia czy strona opuściła lokal dobrowolnie i na stałe. Okolicznością w sprawie bezsporną jest, że przedmiotowy lokal został protokolarnie przekazany WAM w Z. w dniu 19 kwietnia 2007r. przez pełnomocnika strony - Z. K.. Jak wynika z zeznań Z. K., pisma K. K. z dnia 17 kwietnia 2007r. oraz z treści odwołania od decyzji organu l instancji, wpływ na decyzję strony o przekazaniu lokalu i oddaniu kluczy miało pismo WAM w Z. z lutego 2006r. wzywające do dobrowolnego opuszczenia lokalu z zastrzeżeniem rygoru wszczęcia procedury sądowej o opuszczenie lokalu oraz obciążenia kosztami opłat odszkodowawczych. Okoliczności wskazane przez Z. K. i K. K. winny zostać przez organ administracyjny uwzględnione przy ocenie dobrowolności opuszczenia lokalu przez G.D.. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jak często G.D., w okresie poprzedzającym protokolarne zdanie lokalu, przebywał w przedmiotowym lokalu, kto opiekował się mieszkaniem podczas jego nieobecności, kto ponosił koszty utrzymania lokalu , wokół którego miejsca pobytu koncentrowały się istotne sprawy życiowe G.D., czy zamiarem strony jest dalszy pobyt w przedmiotowym lokalu. W celu wyjaśnienia powyższych, istotnych w sprawie okoliczności organ administracyjny, zgodnie z art. 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a., powinien sięgnąć do wszelkich dostępnych źródeł dowodowych. Sygn. akt 1 1 SA/Go 104/08 Z akt sprawy wynika, że G.D. jest żołnierzem zawodowym kontraktowym, a w związku z tym miejsca pełnienia przez niego służby ulegają zmianom. Okoliczność ta sama przez się nie oznacza jednak, że żołnierz zawodowy kontraktowy nie może posiadać stałego miejsca pobytu oraz, że miejscem tym nie może być adres lokalu w którym rzeczywiście koncentrują się istotne sprawy życiowe tejże osoby. Należy w tym miejscu ponownie podkreślić, że zameldowanie ma charakter jedynie ewidencyjny, odzwierciedla rzeczywisty, a nie prawny stan sprawy, oznacza ono, że pod danym adresem wskazana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie można w sprawie pominąć okoliczności, że -jak wskazuje materiał dowodowy sprawy - przedmiotowy lokal mieszkalny utrzymywany był w dobrym stanie, bieżące opłaty były na bieżąco regulowane. Oznaczać to może zamiar kontynuowania pobytu w lokalu. W rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne koncentrowało się na zagadnieniu tytułu prawnego G.D. do spornego lokalu. Należy zauważyć, że przepis art. 15 ust. 2 ustawy nie wiąże wymeldowania z utratą tytułu prawnego do lokalu, bądź w ogóle z posiadaniem tytułu prawnego do lokalu. Przyjęta w tym przepisie konstrukcja prawna jest konsekwencją ewidencyjnego charakteru czynności zameldowania. Również wymeldowanie osoby nosi charakter porządkowy, albowiem winno zmierzać do przedstawienia rzeczywistego stanu sprawy. Z powyższych względów materiał dowodowy nie jest kompletny i we wskazanym zakresie winien być uzupełniony. Braki w postępowaniu dowodowym nie pozwalają na podjęcie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy należało stwierdzić, że nie daje on również podstaw do podjęcia decyzji o odmowie wymeldowania G.D. z przedmiotowego lokalu. Z powyższych względów Sąd uznał, że decyzje organów obydwu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. Dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" p.p.s.a., decyzje organów l i II instancji zostały uchylone.