II SA/Go 1043/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.O. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt II SA/Go 1095/12 odrzucającym skargę R.O. na orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie przejścia gospodarstwa rolnego z mocy prawa na własność Państwa bez odszkodowania postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2013r. (sygn. akt II SA/Go 1095/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę R.O. na orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 1960r. w przedmiocie przejścia gospodarstwa rolnego z mocy prawa na własność Państwa bez odszkodowania. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2014r. (II SA/Go 379/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę R.O. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt II SA/Go 1095/12 odrzucającym skargę R.O. na ww. orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa. Pismem z dnia [...] października 2015r., sprecyzowanym pismem z dnia [...] listopada 2015r., R.O. wniósł do tutejszego Sądu skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego ww. postanowieniem z dnia 21 stycznia 2013r. wskazując, że postanowienie to jest niezgodne z prawem. Skarżący przywołał przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2015r. Uwzględniając, iż prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata - przyznane stronie w sprawie ze skargi na podstawie art. 244 i art. 245 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - obejmuje także postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2010r., sygn. akt II GPS 2/140), wezwaniem z dnia 18 stycznia 2016r. zobowiązano ustanowionego w sprawie o sygn. akt II SA/Go 1095/12 przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnika skarżącego z urzędu - adw. P.K. do wskazania, stosownie do art. 279 ww. ustawy, podstawy wznowienia i jej uzasadnienia, okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz do sprecyzowania żądania uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. W piśmie z dnia [...] stycznia 2016r. adwokat P.K. sformułował opinię o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt II SA/Go 1043/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę R.O. o wznowienie postępowania należało odrzucić. Instytucję wznowienia postępowania regulują przepisy art. 270-285 (dział VII) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w przywołanych przepisach, można żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Kolejne przepisy, poczynając od art. 271 do 273 p.p.s.a., wskazują przypadki, w których można żądać wznowienia postępowania, przy czym dokonują tego w sposób taksatywny, co oznacza, że podstawę wznowienia mogą stanowić tylko zdarzenia w nich wymienione. I tak, przepis art. 271 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona, albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Po myśli art. 272 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Ponadto, wedle § 3 tej regulacji, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Z kolei zgodnie z art. 273 § 1 p.p.s.a., można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (§ 3). Do skargi o wznowienie postępowania stosuje się, na mocy art. 276 p.p.s.a., odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli inaczej nie stanowią przepisy o wznowieniu, uregulowane w dziale VII. Od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w zw. z art. 276 p.p.s.a.), a ponadto zawierać - stosownie do art. 279 p.p.s.a. - oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Podanie podstawy wznowienia następuje przez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast, uzasadnienie podstawy wznowienia winno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności (tak: H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1160). Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania należy wnieść w terminie trzymiesięcznym. Wskazane wymogi pozwalają na określenie zakresu, podstaw i dopuszczalności wznowienia, co służy realizacji art. 280 § 1 p.p.s.a., wedle którego sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, a w razie braku jednego z tych wymagań sąd odrzuca wniosek. Badanie, o którym mowa w przywołanym przepisie następuje w pierwszym etapie postępowania i nie dotyczy oceny zasadności skargi o wznowienie. Dopiero bowiem skarga wniesiona w terminie i oparta na ustawowej przesłance wznowienia zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania. W związku z tym, że złożona w przedmiotowej sprawie skarga o wznowienie postępowania nie zawierała podstaw wznowienia, tutejszy Sąd wezwał pełnomocnika R.O., na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., do uzupełnienia stwierdzonego braku formalnego skargi poprzez wskazanie ustawowej podstawy wznowienia i jej uzasadnienie oraz podanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi. Wyjaśnić należy, że samo wskazanie przez skarżącego, iż postanowienie z dnia 21 stycznia 2013r. jest niezgodne z prawem oraz przywołanie wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2962/14, którym Sąd ten uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 sierpnia 2014 r. nr GZgn-057-625-188/13 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z [...] listopada 1960 r. nr [...] o przejęciu bez odszkodowania na własność Państwa położonego we wsi [...] gospodarstwa rolnego E.O. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi, to taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 ustawy (vide: postanowienie NSA z dnia 7 października 2011 roku, sygn. akt I OSK 1722/11, opubl Lex nr 521242923). Z kolei pełnomocnik strony skarżącej oświadczył o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie II SA/Go 1043/15. Uznając, że wskazanie podstaw wznowienia i ich uzasadnienie jest elementem obligatoryjnym skargi (art. 279 p.p.s.a.), którego brak powoduje, że skarga o wznowienie nie może być przez Sąd rozpoznana merytorycznie i podlega odrzuceniu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2008r., sygn. akt I OZ 347/08), na podstawie art. 280 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 276 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji. Na marginesie Sąd pragnie zauważyć, iż analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżący pragnie de facto wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia Prezydium PRN z [...] listopada 1960 r. Wobec tego właściwą drogą prawną do realizacji takiego celu jest ponowne postępowanie administracyjne prowadzone przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na skutek wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2962/14, a jeśli Minister wydał już ponownie decyzję, którą skarżący uważa za wadliwą – kolejna skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Na tym postępowaniu skarżący powinien skoncentrować swoją uwagę i w jego ramach dochodzić swoich praw, jeśli uważa, że zostały one naruszone. Natomiast oczekiwanego przez skarżącego skutku nie przyniesie wnoszenie coraz to kolejnych pism w sprawach sądowych zakończonych prawomocnymi orzeczeniami kilka lat temu, tak jak w sprawie II SA/Go 1095/12.