I OSK 1722/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , , po rozpoznaniu w dniu 7 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 133/11 o odrzuceniu skargi Z.P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 598/10 w sprawie ze skargi Z.P. na decyzję Podlaskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 16 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 133/11, odrzucił skargę Z.P. o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Bk 598/10 ze skargi na decyzję Podlaskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 16 lipca 2010 r. Nr [...]w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący Z.P. w dniu 4 marca 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem tego sądu z dnia 9 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Bk 598/10 oddalającym skargę na decyzję Podlaskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 16 lipca 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Suwałkach wydaną w sprawie cofnięcia uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego mieszkania. Skarga została oparta na podstawie określonej w art. 273 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.). Skarżący podał, że w dniu 4 marca 2011 r. wykrył prawomocne orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1201/09, które dotyczy tej samej sprawy. Zdaniem skarżącego oba rozstrzygnięcia są tożsame bowiem występują w nich identyczne podmioty, identyczny przedmiot polegający na dążeniu do pozbawienia uprawnienia do równoważnika oraz motywy i cel działania organu. Sąd wojewódzki podał, że stosownie do treści art. 270 P.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie z art. 279 powołanej ustawy, skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Podstawy wznowienia postępowania określają przepisy art. 271, 272 i 273 ustawy. Przepis art. 273 § 3 zd. 1 ustawy stanowi, że można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. Skargę o wznowienie postępowania - stosownie do art. 277 ustawy wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Przepis art. 280 powoływanej ustawy ustanawia obowiązek zbadania przez sąd na posiedzeniu niejawnym kwestii terminowego wniesienia skargi o wznowienie postępowania oraz oparcia jej na jednej z przedstawionych wyżej podstaw wznowienia. W przypadku uchybienia jednemu z tych wymagań sąd skargę odrzuca, w przeciwnym razie wyznacza rozprawę. Na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy – art. 281 ustawy. W ocenie Sądu I instancji, skarga została wniesiona po terminie. Sąd wojewódzki wyjaśnił, że jeżeli chodzi o podstawę wznowienia określoną w art. 273 § 3 ustawy to termin trzymiesięczny należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o orzeczeniu. Z analizy akt sprawy wynika, że skarżący o wyroku WSA w Warszawie wiedział już co najmniej w dniu 27 stycznia 2010 r. kiedy to do pisma skierowanego do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku dołączył odpis przedmiotowego wyroku. W świetle tych okoliczności stwierdzić należy, że twierdzenie skarżącego, iż wyrok ten wykrył dopiero w dniu 4 marca 2011 r. nie odpowiada prawdzie. Sąd I instancji przyjął, że trzymiesięczny termin upływał 27 kwietnia 2010 r. a skarga złożona w dniu 4 marca 2011 r. jest skargą spóźnioną. Ponadto podkreślił, że pomimo tego iż podstawa wznowienia została sformułowana w sposób odpowiadający przepisom to w istocie skarga nie opiera się na ustawowej podstawie. Wbrew temu co podnosi skarżący pomiędzy sprawą II SA/Bk 598/10 a sprawą II SA/Wa 1201/09 nie zachodzi tożsamość. Wyrok WSA w Warszawie dotyczy kwestii związanej ze stwierdzeniem nieważności decyzji wygaszającej decyzję o przyznaniu prawa do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego natomiast wyrok WSA w Białymstoku dotyczy kwestii związanej z cofnięciem uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego mieszkania. Na podstawie art. 173 § 1 i § 2 oraz art. 175 § 1 P.p.s.a zaskarżono powyższe postanowienie w całości. Wnosząc skargę kasacyjną, na mocy art. 174 pkt 2, oparto ją na naruszeniu przepisów postępowania, a mianowicie art. 273 § 3 P.p.s.a., art. 277 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 166 i w zw. z art. 281 P.p.s.a. poprzez niedopełnienie należytej staranności skutkujące brakiem wyjaśnienia w uzasadnieniu, iż skarga nie opiera się na ustawowej przesłance. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Na wstępie wskazać należy, że instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego tworzy możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem Sądu, jeżeli zachodzą enumeratywnie wyliczone w ustawie przyczyny wznowienia postępowania. Skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom formalnym stawianym pismom strony (art. 46 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), a ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 P.p.s.a.). Podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-274 P.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie, natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia. Zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań Sąd skargę odrzuci. Należy przy tym wskazać, iż samo sformułowanie podstawy w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 P.p.s.a. (powołanie się na te przepisy) nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt GSK 1242/04 – Lex nr 176988; z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 45/06 – niepubl.; z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 607/06 – Lex nr 341337; analogiczne stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego – por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. akt II UKN 417/98 - OSNAPiUS 2000/6/254; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1969 r., sygn. akt III PZP 63/68 - NC 1969/12/208). Z sytuacją taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Autor skargi o wznowienie postępowania powołał co prawda, jako podstawę żądania, art. 273 § 3 P.p.s.a., a więc "późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy", jednakże z przedstawionych przez stronę okoliczności i z uzasadnienia skargi o wznowienie wynika, że skarga ta nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Dokonując analizy przywołanej w skardze podstawy wznowienia, należy wskazać, że w myśl art. 273 § 3 P.p.s.a., skarżący może żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. Przy rozważaniu przesłanki wznowienia określonej w powołanym przepisie za aktualny uznać należy pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I PZ 20/67 (OSNC 1967, nr 11, poz. 209), iż podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowić może tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczące tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia żąda strona. Orzeczenie to musi dotyczyć tej samej sprawy, a więc musi zachodzić tożsamość przedmiotu i stron postępowania. Sformułowanie, zawarte w przepisie art. 273 § 3 P.p.s.a., a odnoszące się do orzeczenia "dotyczącego tej samej sprawy" oznacza, że przedmiotem rozstrzygnięcia w tym wyroku są te same prawa i obowiązki, dotyczące tych samych podmiotów, wynikające z określonych norm prawnych, które pomiędzy nimi były przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu, którego wznowienia dotyczy skarga (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1999 r., sygn. akt III AO 10/99 - Lex nr 36977). Chodzi więc o sytuację, w której w późniejszym postępowaniu można było i należało, zgłosić zarzut powagi rzeczy osądzonej. Pogląd ten przyjęto również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt II GSK 361/05 – Lex nr 193332; z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 983/08 – Lex nr 506014; z dnia 22 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 535/09 – Lex nr 574194) oraz w doktrynie (patrz J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 4, Warszawa 2010, s.625). Podzielając powyższe poglądy, należy wskazać po pierwsze, że nie zachodzi tożsamość pomiędzy rozpoznanymi przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne sprawami o sygn. II SA/Bk 598/10 i II SA/Wa 1201/09 . Stroną skarżącą w obydwu sprawach był Z.P. i w tym zakresie można mówić o tożsamości podmiotowej spraw, ale nie zachodzi tożsamość przedmiotowa, bowiem w sprawie o sygn. II SA/Bk 598/10 przedmiotem kontroli sądu była decyzja Podlaskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 16 lipca 2010 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego, natomiast w sprawie o sygn. II SA/Wa 1201/09 badano legalność decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia 29 maja 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wygaszającej decyzję o przyznaniu prawa do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. Należy wskazać, iż Sąd I instancji błędnie ocenił, że w przedmiotowej sprawie skarga o wznowienie postępowania została wniesiona po terminie, jednak to uchybienie sądu nie miało wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 277 P.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie strony możliwości działania lub braku należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Jednocześnie, w myśl art. 270 P.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Termin trzymiesięczny zakreślony do złożenia skargi o wznowienie postępowania nie może więc zacząć swojego biegu wcześniej niż od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kwestionowanego w trybie wznowienia. Dopiero po zaistnieniu tego właśnie zdarzenia (uprawomocnienia się orzeczenia), złożenie skargi o wznowienie postępowania jest dopuszczalne. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania przed uzyskaniem przez orzeczenie przymiotu prawomocności skutkuje bowiem jej odrzuceniem (por. postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 1237/05 i postanowienie SN z dnia 15 listopada 2001 r., sygn. akt III CZ 99/01). Z tych względów, Sąd I instancji błędnie wskazał, że termin trzymiesięczny zaczął swój bieg z dniem 27 stycznia 2010 r., bowiem orzeczenie kwestionowane w trybie wznowienia uprawomocniło się 10 grudnia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny na marginesie, zwraca uwagę na jeszcze inny aspekt, który uszedł uwadze Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, iż użyty w powołanym przepisie zwrot "wykrycie" odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, gdyż z analizy akt spraw II SA/Bk 598/10 wynika, iż wyrok o sygn. akt II SA/Wa 1201/09 był znany zarówno skarżącemu jak i Sądowi wydającemu wyrok, bowiem sam skarżący w piśmie procesowym (skardze) z dnia 17 sierpnia 2010 r. dołączył go w formie załącznika, zatem nie można mówić aby wyrok ten został przez skarżącego wykryty później. Wręcz przeciwnie został on dołączony do akt przed rozprawą, która odbyła się 9 listopada 2010 r. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.