I OSK 535/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska, , , po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 506/08 o odrzuceniu skargi Z. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 214/07 w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 506/08, odrzucił skargę Z. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Lu 214/07. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż podstawą wznowienia postępowania w sprawie sygn. akt II SA/Lu 214/07 jest późniejsze wykrycie przez Z. W. - w myśl art. 273 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, dalej zwaną ustawa - prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy, tj. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 29 maja 2003 r., sygn. akt II SA/Lu 113/02, w którym stwierdzono naruszenie przez organy administracji § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 lipca 1997 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego (rodzinnego), wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym, rodzaju dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej, a także wzoru legitymacji pracownika socjalnego, który to przepis miał identyczne brzmienie jak § 5 obecnie obowiązującego rozporządzenia Z kolei w wyroku z dnia 22 czerwca 2007 r., zdaniem skarżącego, organ administracji, wydający decyzję z dnia [...] lutego 2007 r., nie uwzględnił choroby psychicznej skarżącego czym naruszył przepis § 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Dodatkowo w piśmie z dnia 10 czerwca 2008 r. pełnomocnik skarżącego, wyjaśnił, iż skarga o wznowienie została wniesiona w ustawowym trzymiesięcznym terminie od dnia 1 lipca 2008 r., w którym skarżący dowiedział się o wyroku WSA w Lublinie z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 214/07, podkreślając jednocześnie, iż dopiero po ustaniu zaostrzenia choroby psychicznej - zespołu urojeniowego obejmującego paranoję, skarżący mógł wydany wyrok świadomie i rozsądnie ocenić. Wskazał również, iż podstawą wznowienia w tej sprawie jest pozbawienie skarżącego możności działania, bez wyjaśnienia na czym owo pozbawienie miało polegać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, iż skarga o wznowienie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu pierwszej instancji przesłanki wznowienia postępowania wskazane przez pełnomocnika (art. 271 pkt 2 ustawy) jak i skarżącego (art. 273 § 3 ustawy) nie istnieją w rzeczywistości. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu w sprawie sygn. akt II SA/Lu 214/07 skarżący nie był pozbawiony możliwości działania, bowiem sam działał w swoim imieniu: między innymi składał własnoręcznie sporządzone pisma z licznymi załącznikami, występował z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, udzielił pełnomocnictwa jak i występował w sprawie z profesjonalnym pełnomocnikiem ustanowionym w ramach prawa pomocy, który reprezentował go na rozprawie w dniu 22 czerwca 2007 r. Dodatkowo sam skarżący był zawiadomiony o terminie rozprawy oraz otrzymał odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, który również doręczono jego pełnomocnikowi, a który nie wniósł skargi kasacyjnej od tego wyroku. Tak więc w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedstawiony tok postępowania w przedmiotowej sprawie wskazuje, że skarżący oraz jego pełnomocnik byli powiadamiani o wszystkich czynnościach podejmowanych przez Sąd, wobec tego nie można mówić o wystąpieniu przesłanki z art. 271 pkt 2 ustawy. Ponadto, zdaniem Sądu, również druga przesłanka wznowienia postępowania w postaci późniejszego wykrycia przez skarżącego orzeczenia w tej samej sprawie tj. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 29 maja 2003 r. w sprawie II SA/Lu 113/02, w którym NSA uznał zasadność skargi na decyzję SKO w Lublinie z dnia [...] stycznia 2002 r., odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłków celowych na potrzeby wskazane we wnioskach z dnia 15 i 19 kwietnia 1999 r. nie istnieje, bowiem Sąd wskazał, iż wyrok ten kontrolował decyzję SKO w Lublinie z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...], a wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 czerwca 2007 r. dotyczył kontroli decyzji SKO w Lublinie z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...]. Oba postępowania sądowe dotyczyły zgodności z prawem zupełnie odrębnych nie związanych ze sobą decyzji administracyjnych choć wydanych w podobnym przedmiocie i przez te same organy. Tym samym brak jest podstawy, aby stwierdzić, że wskazane orzeczenie z dnia 29 maja 2003 r. II SA/Lu 113/02 zapadło w tej samej sprawie, co wyrok z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 214/07. Sąd wyjaśnił, iż wznowienie postępowania na podstawie art. 273 § 3 ustawy jest dopuszczalne jedynie w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, który dotyczy "tej samej sprawy", tzn. gdy przedmiotem rozstrzygnięcia w tym wyroku są te same prawa i obowiązki, dotyczące tych samych podmiotów, wynikające z określonych norm prawnych, które pomiędzy nimi były przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu, którego wznowienia dotyczy skarga (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1999 r., sygn. akt. III AO 10/99, OSNP 2000/14/565). Sąd pierwszej instancji dodał, iż samo wskazanie przez stronę, iż przepisy przyjęte za podstawę prawomocnego wyroku były inaczej interpretowane we wcześniejszym wyroku dotyczącym świadczeń z pomocy społecznej, nie uzasadnia wznowienia postępowania według art. 273 § 3 ustawy. Na podstawie art. 173 § 1 i § 2 oraz art. 175 § 1 P.p.s.a zaskarżono powyższe postanowienie w całości. Wnosząc skargę kasacyjną, na mocy art. 174 pkt 2, oparto ją na naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 273 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 281 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi o wznowienie postępowania z powodu błędnej wykładni zdania pierwszego § 3 art. 273 P.p.s.a. Na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż wyrok z dnia 29 maja 2003 r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 113/02 jest korzystniejszy dla skarżącego niż wyrok z dnia 22 czerwca 2007 r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 214/07, którego wznowienia dotyczy niniejsze postępowanie, a który "w tej samej sprawie" zlekceważył wszystko to co już "w tej sprawie" w prawomocnym wyroku było słusznie rozstrzygnięte i wskazane. Skarżący uważa, "iż tu nie tylko chodzi o inną interpretację w innej sprawie - jak sugeruje WSA, tylko o późniejsze wykrycie prawomocnego wyroku w tej samej sprawie, bo o tożsamych stronach, tożsamym przedmiocie zaskarżenia i tożsamych przepisach". Zdaniem skarżącego nie można stosować wykładni, że sformułowanie "ta sama sprawa" oznacza sprawę identyczną lub idealnie (doskonale) identyczną, bo jest to abstrakcyjne i filozoficzne i teoretyczne pojęcie, a prawo ma mieć praktyczne zastosowanie i zawsze powinno łączyć się z dobrem człowieka, bo inaczej przestaje być prawem. Jednakże skarżący przyznaje, iż sądowa kontrola dotyczyła innych decyzji SKO. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie wskazać należy, że instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego tworzy możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem Sądu, jeżeli zachodzą enumeratywnie wyliczone w ustawie przyczyny wznowienia postępowania. Przede wszystkim jednak skarga o wznowienie postępowania musi zostać wniesiona w terminie i opierać się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Jak wynika z utrwalonych poglądów w judykaturze, samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (porównaj postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1999 r. sygn. akt II UKN 417/98 - OSNAPiUS 2000/6/254 , uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1969 r. sygn. akt III PZP 63/68 - OSNC 1969/12/208 ). Bezspornym w przedmiotowej sprawie jest fakt, iż skarga o wznowienie została złożona w ustawowym 3 - miesięcznym terminie. W niniejszej sprawie skarżący opierając się na przesłance wznowienia określonej w art. 273 § 3 P.p.s.a. powołał się na wykrycie wyroku z dnia 23 maja 2003 r. sygn. akt II SA/Lu 113/02, który dotyczy tej samej sprawy, a który jest korzystniejszy dla niego. Sąd, zdaniem skarżącego, dokonał błędnej wykładni zdania pierwszego owego przepisu. Z dyspozycji art. 273 § 3 P.p.s.a wynika, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest nie tylko orzeczenie, lecz również z urzędu inne prawomocne orzeczenie dotyczące tej samej sprawy. Nadto orzeczenie to musi dotyczyć tej samej sprawy, a więc musi zachodzić tożsamość przedmiotu i stron postępowania. Chodzi więc o sytuację, w której w późniejszym postępowaniu można było i należało zgłosić zarzut powagi rzeczy osądzonej. Pogląd ten przyjęto w także w orzecznictwie NSA np. wyrok NSA z 21 lutego 2006 r. sygn. akt II GSK 361/05 (niepubl.). Należy wskazać, iż Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę o wznowienie i przyjął, że wyrok NSA z dnia 29 maja 2003 r. sygn. akt II SA/Lu 113/02 nie jest orzeczeniem dotyczącym tej samej sprawy, ponieważ faktycznie dotyczył on innej decyzji z dnia [...] stycznia 2002 r., z kolei wyrok WSA z dnia 22 czerwca 2007 r. badał decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. mimo, iż były one tożsame co do stron postępowania i przedmiotu. Dodatkowo sam skarżący przyznał, iż przedmiotem kontroli sądowej były inne decyzje SKO. Naczelny Sąd Administracyjny na marginesie, zwraca uwagę na jeszcze inny aspekt, który uszedł uwadze Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, iż użyty w powołanym przepisie zwrot "wykrycie" odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, gdyż z analizy akt spraw II SA/Lu 214/07 wynika, iż wyrok sygn. akt II SA/Lu 113/02 był znany zarówno skarżącemu jak i Sądowi wydającemu wyrok, bowiem sam skarżący w piśmie procesowym z dnia 13 czerwca 2007 r. dołączył go w formie załącznika, zatem nie można mówić aby wyrok ten został przez skarżącego wykryty później. Wręcz przeciwnie został on dołączony do akt przed rozprawą, która odbyła się 22 czerwca 2007 r. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.