II SA/Go 107/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.),, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Aleksandra Stankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania obowiązku I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 755 zł (siedemset pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. - 1 - Sygn. akt II SA/Go 107/06 U Z A S A D N I E N I E Decyzją administracyjną z [...] lipca 2005r. Nr [...],[...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze z.), oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, nakazał U.P. rozbiórkę pawilonu handlowego położonego na nieruchomości nr ewid. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że [...] listopada 2003r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie doprowadzenia wykonanych robót budowlanych przy budowie pawilonu usługowego do stanu zgodnego z prawem. Organ wyjaśnił, że obiekt ten został wybudowany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] maja 2001r., której nieważność orzeczono [...] października 2001r. Wobec powyższego decyzją z [...] sierpnia 2004r. organ zobowiązał U.P. do dostarczenia dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością, na której zlokalizowany jest przedmiotowy pawilon usługowy. U.P. przedłożyła postanowienie Sądu Okręgowego sygn. akt V Ca 118/05. W orzeczeniu tym określono m.in. sposób korzystania z działek nr [...] zgodnie ze sporządzonym przez biegłego planem. Według tego planu działkę oznaczoną literą "E" o pow. 0,0083 ha przeznaczono do wyłącznego korzystania U.P.. W ocenie organu I instancji U.P. nie dostarczyła dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane. Prawo do wyłącznego korzystania nie jest bowiem równoznaczne z prawem do dysponowania nieruchomością w rozumieniu kodeksu cywilnego i prawa budowlanego. Z rozstrzygnięciem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie zgodziła się U.P. i wniosła od niego odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zarzucając organowi I instancji złamanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz wielu reguł postępowania dowodowego. - 2 - Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] grudnia 2005r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o wykonaniu przez U.P. obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2004r. znak: [...],[...]. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że postanowienie Sądu Okręgowego określające sposób korzystania z działek nr [...] ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii wykonania przez inwestora nałożonego obowiązku. Organ odwoławczy wskazał, że U.P. nawiązując do decyzji z [...] sierpnia 2004r. zobowiązującej do dostarczenia oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wniosła do organu o zawieszenie postępowania. Jako powód wskazała, że rozstrzygniecie sądu ma istotne znaczenie dla wykonania obowiązku określonego w decyzji z [...] sierpnia 2004r. Organ zawieszając postępowanie, jak i strony postępowania były zgodne, że wyrok sądu powszechnego w tej sprawie będzie dowodem określającym prawo U.P. do spornego terenu. Oznacza to, że wydane w tej kwestii postanowienie Sądu Okręgowego jest dowodem jednoznacznie potwierdzającym stan własności terenu zabudowanego przez U.P. pawilonem usługowym i tym samym określającym jej wyłączne prawo do tego terenu. Powyższe w ocenie organu odwoławczego stanowi dowód, iż nałożony na U.P. obowiązek, poprzez doręczenie organowi w dniu 24 maja 2005r. postanowienia Sądu Okręgowego został wykonany. Prawo do dysponowania nieruchomością bezspornie wynika z pkt I 2d prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego. W.K. – współwłaściciel nieruchomości nr [...] zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze skarżący wywiódł, że postanowienie Sądu Okręgowego z [...] kwietnia 2005r. nie kreuje prawa U.P. do dysponowania nieruchomością w rozumieniu prawa budowlanego. Postępowanie cywilne nie doprowadziło bowiem do zniesienia współwłasności nieruchomości, na której zlokalizowany jest przedmiotowy pawilon usługowy. Istniejący stan nadal wymaga do wzniesienia na tej nieruchomości obiektu budowlanego, zgody wszystkich współwłaścicieli, zgodnie z art. 199 kodeksu cywilnego, albowiem jest to czynność - 3 - przekraczająca zwykły zarząd. Skarżący wskazał ponadto, że pawilon usługowy został wybudowany w 2001r. na nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności, bez zgody wszystkich współwłaścicieli. W ten sposób U.P. uniemożliwiła faktyczne korzystanie pozostałym współwłaścicielom ze znacznej części nieruchomości, pomimo, że płacili oni podatek gruntowy, którego kwota naliczana była i jest nie od części z jakiej faktycznie korzystają, ale od wielkości przysługujących im udziałów w tej nieruchomości. Oznacza to, że współwłaściciele w tym skarżący płacili podatek od części nieruchomości z której zostali pozbawieni możliwości korzystania przez U.P.. Nadto w ocenie skarżącego położenie pawilonu handlowego jest niezgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zakresie odległości obiektu od granicy z sąsiednią działką budowlaną. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Okoliczności faktyczne sprawy są niesporne. Wynika z nich, że organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) zobowiązał U.P. do dostarczenia w wyznaczonym terminie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania na cele budowlane działką nr [...]. Niesporne jest też to, że przedmiotowa działka stanowi współwłasność (w tym U.P.), oraz, że U.P. nie uzyskała zgody pozostałych współwłaścicieli na wzniesienie na tej działce obiektu budowlanego (pawilonu handlowego). Niesporne powinno być wreszcie to, że prawomocnym postanowieniem z [...] kwietnia 2005r. Sądu Okręgowego w sprawie V Ca 118/05 oddalono wniosek o zniesienie współwłasności przedmiotowej działki i określono sposób korzystania z niej tak, że działkę oznaczoną literą "E" ograniczoną punktami [...] o powierzchni 0,0083 ha przyznano do wyłącznego korzystania U.P.. - 4 - W takim niespornym stanie faktycznym odpowiedzi wymaga jedynie pytanie, czy przedstawiony wyżej podział quod usum spełnia wymogi wynikające z brzmienia art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowanego w brzmieniu obowiązującym w roku 2005, a więc, czy U.P. wylegitymowała się tytułem prawnym wynikającym z prawa własności przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Analiza akt administracyjnych, a w szczególności dołączonego do nich postanowienia Sądu Okręgowego z [...] kwietnia 2005r. i sporządzonego przez biegłego planu podziału stanowiącego integralną część postanowienia prowadzi do wniosku, że Sąd przedmiotową (wydzieloną geodezyjnie działkę nr [...]) podzielił wyłącznie do korzystania przez następujących współwłaścicieli, tworząc trzy działki przyznane : S.S., M.S. i J.S. – działkę oznaczoną jako działka "G", G. i H.T. – działkę oznaczoną jako "H", U.P. – działkę oznaczoną jako "E". Nie zniesiono współwłasności działki nr [...]. Oznacza to, że działka ta nadal stanowi przedmiot współwłasności. Wydzielenie części działki do wyłącznego użytku oznacza, że istnieje domniemanie, że temu współwłaścicielowi przypadają pożytki i dochody z działki w sposób niepodzielny. Ten któremu przyznano do używania ściśle określoną działkę gruntu ma prawo do wyłącznego pobierania korzyści, jakie nakład poczyniony na tę działkę przynosi. Zarówno orzeczenie sądu, jak i porozumienie współwłaścicieli w sprawie podziału rzeczy wspólnej do korzystania może mieć różny zasięg. Prawo współwłaściciela zabudowy wydzielonej na jego rzecz części nieruchomości zależy od tego, czy współwłaściciele (ale i sąd w postanowieniu dotyczącym podziału quod usum) dokonując fizycznego podziału nieruchomości do korzystania, godzili się na zabudowę poszczególnych działek (orzeczenie Sądu Najwyższego z 14.11.1963r. III CR 81/63 OSN Nr 9/64, poz. 189). W niniejszej sprawie takiej zgody nie wyrażono. Nie powinno budzić wątpliwości stwierdzenie, że wystąpienie o pozwolenie na budowę na działce stanowiącej współwłasność powinno być poprzedzone zgodą wszystkich współwłaścicieli jako czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu rzeczą (art. 199 kodeksu cywilnego). - 5 - Stosownie do art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający m.in. z prawa własności przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Powstanie i ustanie tego prawa należy oceniać stosownie do rodzaju stosunku prawnego, z którego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynika. Korzystanie z nieruchomości (nawet wyłączne) wspólnej oznacza prawo do jej używania i użytkowania (m.in. pobierania pożytków). Wyłączne prawo korzystania z nieruchomości stanowiącej współwłasność nie jest tożsame z prawem do dysponowania taką nieruchomością. Prawomocne postanowienie sądu o podziale nieruchomości gruntowej stanowiącej przedmiot współwłasności do wyłącznego korzystania przez współwłaścicieli wydzielonych części nieruchomości nie zawierające rozstrzygnięcia o uprawnieniu współwłaściciela do wykonywania robót budowlanych nie rodzi prawa do dysponowania nieruchomością w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy – Prawo budowlane. Wszelkie czynności przekraczające zwykły zarząd (a do takich należy m.in. budowa obiektu budowlanego) wymagają zgody współwłaścicieli. Sam podział quod usum, a więc wyłącznie do korzystania a nie dysponowania rzeczą wspólną nie może braku tej zgody zastąpić. Należało zatem uznać, że organ odwoławczy naruszył cytowane wyżej przepisy prawa materialnego (art. 3 pkt 11 i art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Mając na uwadze powyższe argumenty orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy. M. Ruszyński G. Staniszewska A. Juszczyk-Wiśniewska