II SA/Go 108/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi E.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z [...] listopada 2009 r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił E.M. przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci R.K. i O.M. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na R.K.. W uzasadnieniu decyzji organ pomocy społecznej wskazał, że E.M. wychowuje dwoje małoletnich dzieci a miesięczny dochód czteroosobowej rodziny w przeliczeniu na osobę w 2008 r. po doliczeniu uzyskanego dochodu w 2009 r. wyniósł 789,74 zł. Na dochód rodziny składa się: dochód za 2008 r., który w przeliczeniu na miesiąc wynosi 2052,19 zł, dochód uzyskany za wrzesień 2009 r. w wysokości 1394,95 zł oraz należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywającej czasowo za granicą – w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy - w wysokości 1764 zł. Łączna zatem wysokość dochodu uzyskanego za wrzesień 2009 r. wynosi 3158,95 zł. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) zasiłek rodziny przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczaniu na osobę nie przekracza 504 zł. Zgodnie natomiast z treścią art. 5 ust. 3 powyższej ustawy, gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Organ I instancji podkreślił, że w przypadku E.M. miesięczny dochód rodziny wyniósł 3158,95 zł a więc znacznie przekroczył kryterium uprawniające do zasiłku rodzinnego tj. kwotę 2016 zł. Kwota przekroczenia stanowi 1142,95 zł. Od powyższej decyzji odwołała się E.M., wnosząc o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Odwołująca się stwierdziła, że wyliczenie dochodu przez organ pomocy społecznej jest błędne, gdyż oprócz zarobków męża zostały także wliczone do dochodu dochody z tytułu diet otrzymywanych podczas wyjazdów służbowych za granicę. Wskazała, że zakład pracy w których jest zatrudniony mąż ma siedzibę w kraju, pobyty za granicą nie są stałe, a wypłacane diety są związane z delegacją na pokrycie kosztów związanych z podrożą służbową. Podała ponadto, że rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w art. 3 pkt 1 definiuje pojęcie dochodu w którym to nie zamieszczono delegacji na pokrycie kosztów związanych z podrożą służbową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] grudnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił definicję legalną dochodu, określoną w art. 3 pkt 1 lit. a-c ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz treść art. 5 ust. 1 i 3 tej ustawy, regulującego zasady ustalania prawa do zasiłku rodzinnego i stwierdził, że przy takim a nie innym brzmieniu przepisów organ I instancji nie mógł wydać decyzji o innej treści, gdyż dokonałby przez to naruszenia prawa. W skardze z [...] stycznia 2010 r. E.M. zakwestionowała dotychczasowe rozstrzygnięcia w sprawie, podniosła dotychczas prezentowane argumenty, ale nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności w sprawie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ II instancji rozpoznając odwołanie naruszył przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z wyrażoną w art. 15 k.p.a zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Na etapie postępowania odwoławczego organ II instancji zobowiązany jest zatem do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a), przekonywania strony co do przesłanek rozstrzygnięcia (art. 11 k.p.a) i pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz wzrostu świadomości i kultury prawnej (art. 8 k.p.a). Realizacja przez organ odwoławczy powyżej określonych zasad powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które powinno odpowiadać wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada warunkom określonym w powyżej przytoczonym przepisie. Zaskarżona decyzja nie zawiera właściwie uzasadnienia ani faktycznego ani prawnego. W tezie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.06.1997 r., IV SA 1660/96, ONSA 1998, nr 2, poz. 63 podano, że: "art. 107 § 3 k.p.a statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów (...) co podkreśla rangę uzasadnienia faktycznego decyzji". Należy podkreślić, iż nie wystarczy samo zacytowanie w uzasadnieniu decyzji przepisów, które znajdują zastosowanie tj. art. 3 pkt 1 lit. a-c oraz art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych i jednozdaniowe stwierdzenie, że "przy takim a nie innym brzmieniu przepisów organ I instancji nie mógł wydać decyzji o innej treści, gdyż dokonałby przez to naruszenia prawa", jak to uczyniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie wskazał w uzasadnieniu żadnych faktów, które uznał za udowodnione i dowodów na których się oparł. W szczególności zaskarżona decyzja nie odnosi się do dokonanego przez organ I instancji wyliczenia dochodu rodziny skarżącej a zwłaszcza do zasadniczej kwestii tj. uznania przez ten organ, iż diety uzyskane przez męża skarżącej z tytułu podroży służbowych poza granicami kraju stanowią należności ze stosunku pracy i w związku z tym należy je wliczać do dochodu rodziny. Mając na uwadze stwierdzone wyżej uchybienia organu odwoławczego należało zaskarżoną decyzję uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rzeczą organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie precyzyjna ocena ustaleń organu I instancji co do wysokości dochodu rodziny skarżącej.