II SA/Go 108/17

Dnia 17 sierpnia 2017 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił przyznania K.G. w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie to było podyktowane tym, iż skarżący osiąga z tytułu wynagrodzenia o pracę dochód w kwocie 1.459 zł netto miesięcznie, nadto pomimo wezwania nie przedstawił rachunków potwierdzających ponoszone koszty utrzymania mieszkania i zakupu leków, zaś jego oświadczenia w tym zakresie nie zostały uznane za wiarygodne. Posiada limit kredytowy na karcie kredytowej w wysokości 20.000 zł, co nie pozwala na uznanie go za osobę ubogą. Nadto zdaniem Sądu zobowiązania cywilnoprawne nie powinny być realizowane z pierwszeństwem przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się m.in. koszty sądowe. Pismem z dnia [...] maja 2017 r. oraz w formularzu PPF złożonym dnia 10 lipca 2017 r., skarżący ponowił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że w dalszym ciągu nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Jego sytuacja materialna uległa dalszemu pogorszeniu, ponieważ – jak oświadczył – dnia [...] maja 2017 r. do zajmowanego przez niego pomieszczenia warsztatowego włamała się jego była małżonka z synem, dokonując kradzieży narzędzi, dokumentów oraz pożyczonej kwoty 5.000 zł, co zostało zgłoszone Policji. Według deklaracji zawartej w formularzu PPF dochód skarżącego wynosi 1.450 zł netto miesięcznie, nie posiada on żadnej nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, pojazdu mechanicznego ani innych przedmiotów wartościowych, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada natomiast zobowiązanie z tytułu kredytu w kwocie 20.000 zł, miesięcznie uiszcza na mieszkanie 600 zł, na media 250 zł, na koszty leczenia i rehabilitacji 300 zł. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dokumentów potwierdzających uzyskiwany przez skarżącego dochód, wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy oraz rachunków (dokumentów) potwierdzających ponoszone koszty mieszkania (zakwaterowania) i spłatą kredytów, skarżący nadesłał zaświadczenie pracodawcy potwierdzające wysokość otrzymywanego wynagrodzenia za pracę oraz wyciągi z rachunku karty kredytowej za okres od [...] kwietnia do [...] lipca 2017 r. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie należny wpis sądowy od skargi wynosi 100 zł (§ 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Dochód skarżącego z tytułu umowy o pracę wynosi 1.450 netto miesięcznie. W tym zakresie aktualne pozostaje stanowisko sformułowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930, w myśl którego posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Koszty te należy traktować jako wydatki bieżące, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Dodatkowo należy mieć na względzie, iż skarżący po raz kolejny nie nadesłał dokumentów na potwierdzenie zadeklarowanej we wniosku swojej trudnej sytuacji materialnej i życiowej, takich jak wyciągi z rachunku bankowego czy rachunki potwierdzające wysokość ponoszonych kosztów mieszkania, rehabilitacji i leczenia pomimo, iż od czasu doręczenia mu wcześniejszego postanowienia z dnia 20 kwietnia 2017 r. powinien mieć świadomość, że zaniechanie w tym względzie skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Ponadto skarżący posiada kartę kredytową z limitem kredytowym 20.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2016 r., I OZ 559/06 słusznie zwrócił uwagę, iż zdolność kredytowa osób obiektywnie ubogich uniemożliwia im posiadanie kart kredytowych o tak wysokim limicie zadłużenia. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (postanowienie NSA z 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). Ponadto prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Przedstawione wyżej okoliczności świadczą o tym, że skarżący nie spełnia przesłanek umożliwiających przyznanie mu prawa pomocy, albowiem nie wykazał, aby był osobą, która nie jest w stanie uiścić w niniejszej sprawie kosztów sądowych i która wymagałaby w tym zakresie wsparcia ze strony państwa. Jego pisemne oświadczenia w tym zakresie nie mogły zostać uznane za wiarygodne. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.