II SA/Go 120/08

Dnia 16 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Paweł Majka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2008 roku sprawy ze skargi D.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata A.K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej. Decyzją [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., na podstawie art. 7 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 108 ust. 1 w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 ze zm.) i § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, póz. 950) oraz art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił przyznania D.B. zasiłku celowego w kwocie 1000 zł na zakup odzieży jesienno-zimowej oraz obuwia. W uzasadnieniu decyzji organ l instancji wskazał, iż skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, zajmuje mieszkanie trzypokojowe z kuchnią, jej dochód stanowią świadczenia otrzymywane z tytułu niepełnosprawności znacznego stopnia tj. zasiłek pielęgnacyjny kwocie po 153 zł miesięcznie i zasiłek stały w kwocie po 324 zł miesięcznie (łącznie 477 zł). Organ wskazał, iż decyzją z dnia 5 października 2007 r. przyznano zasiłek celowy w wysokości po 70,00 zł miesięcznie w okresie od października do grudnia 2007 r. na dofinansowanie zakupu odzieży. Ponadto wnioskodawczyni jest objęta systematyczną pomocą MOPS w postaci zasiłków celowych m.in. w kwocie 85, 77 zł na opłatę należności za energię i gaz do końca (decyzja z 20 lipca 2007 r.), na dofinansowanie do opłaty czynszu począwszy od października do grudnia 2007 r. po 100 zł miesięcznie (decyzja z 5.10.2007 r.), 80 zł na wydatki związane z dojazdem i powrotem na rozprawę w WSA w Gorzowie Wlkp. (decyzja z 11.10.2007 r.). Organ wskazał także, iż propozycja zamiany mieszkania (własnościowego) na mniejsze oraz propozycja zawarcia ze skarżącą kontraktu socjalnego spotkały się z jej sprzeciwem. Z tych powodów organ uznał, iż zasada udzielania pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb (...) a potrzeby te powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i Sygn. akt II SA/Go 120/08 mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W ocenie organu skarżąca jest objęta kompleksowa pomocą w takim rozmiarze, na jaki pozwalają środki, którymi dysponuje MOPS z uwzględnieniem uzasadnionych potrzeb innych podmiotów korzystających ze świadczeń z pomocy społecznej. Nadto realizując jeden z wcześniejszych wniosków przyznano stronie pomoc na wskazany w przedmiotowym wniosku cel w kwocie po 70 zł w okresie od października go grudnia 2007 r. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła D.B., w którym wniosła o zmianę powyższej decyzji i przyznania jej środków na wskazane potrzeby, wyrażając niezadowolenie ze sposobu załatwienia jej wniosku. Decyzją [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., działając na podstawie art. 39 ust.5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, póz. 1591 z późn. zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, póz. 856 z późn. zm.), z uwzględnieniem art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 ze zm.), w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 z późn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż decyzja organu l instancji nie narusza przepisów obowiązującego prawa oraz wskazał, iż wnioskowane przez stronę potrzeby nie znajdują uzasadnienia w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Nadto Kolegium podkreśliło, iż D.B. nie współdziała z pracownikiem socjalnym, o czym świadczy odmowa zawarcia kontraktu socjalnego. Skargę na powyższą decyzję złożyła D.B., zrzucając organom "niedorzeczność, złośliwość, mściwość dyskryminację, złodziejstwo i inne... ". Strona podniosła, że jeszcze nigdy nie otrzymała wsparcia finansowego na zakup odzieży, obuwia, a zmusza się ja aby korzystała z "łachmanów", starych znoszonych rzeczy. Ponadto wyraziła swoje ogólne niezadowolenie ze sposobu załatwiania jej spraw przez organy administracyjne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty tożsame z twierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sygn. akt II SA/Go 120/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269, ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.). Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl przepisu art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, póz. 1270 ze zm.) podstawą wy rokowania sądu administracyjnego, są akta sprawy. Postępowanie w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznych reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 ze zm.) oraz - stosowane odpowiednio na podstawie art. 14 tej ustawy - przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej "k.p.a.". Z analizy przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. wynika, iż organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu Sygn. akt II SA/Go 120/08 sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia przyznania zasiłku celowego w wysokości 1000 zł na zakup odzieży zimowej i obuwia. W przepisie art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, mamy do czynienia z powiązaniem specyficznej instytucji uznania administracyjnego polegającej na tym, iż organowi administracji przyznano możność dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań, z pojęciami nieostrymi w postaci "niezbędnej potrzeby życiowej" oraz "warunków odpowiadających godności człowieka". Organ w pierwszej kolejności zobowiązany jest do dokonania oceny, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy przyznanie skarżącemu wnioskowanej pomocy zmierzałoby do zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb i umożliwiło mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W razie zaistnienia wskazanych okoliczności istnieje możliwość odmowy przyznania pomocy społecznej jedynie wówczas, gdy przemawia za tym interes społeczny bądź przekraczałoby to możliwości organu (zostają zaspokojone niezbędne potrzeby innych osób i rodzin korzystających z ośrodka pomocy społecznej, których charakter uzasadnił ich zaspokojenie z pierwszeństwem przed konkretnie zgłoszona potrzebą). Przesłanki uzasadniające jednak odmowę przyznania pomocy muszą mieć charakter konkretny, a nie abstrakcyjny. Rozstrzygając o przedmiotowym zasiłku, niewątpliwie należy kierować się również treścią art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, który stanowił podstawę zaskarżonej decyzji, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku Syg n. akt 11 SA/Go 120/08 domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. Z powyższego przepisu wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Tym samym spełnienie kryteriów przez ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sama określa. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego, ma charakter uznaniowy, aczkolwiek nie może też być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i art. 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu zasiłku celowego wskazał możliwości i środki finansowe na zasiłki celowe jakimi dysponował w 2007 r. W szczególności wskazał, że z uwzględnieniem wysokości posiadanych środków finansowych, średnia wysokość przyznawanych w okresie od stycznia do października 2007 r. świadczeń wyniosła 101,00 zł Ponadto podał, iż skarżąca na wnioskowany cel uzyskała już zasiłek celowy w okresie na okres od października do grudnia 2007 r. (decyzja z dnia 5 października 2007 r.). W związku z powyższym przyznanie po raz drugi świadczenia na zakup odzieży i obuwia jesienno-zimowego i to w wysokości 1000 zł, nie można byłoby uznać za uzasadniony, w świetle celów i możliwościami pomocy społecznej. Na marginesie należy wskazać, iż Sądowi z urzędu znany jest fakt, iż skarżąca wykazuje wobec organów pomocy społecznej postawę roszczeniową i niezadowolenia także z wysokości przyznawanych jej świadczeń. Także w skardze D.B., stwierdza, iż niezadowolona jest z przyznawanej jej pomocy, bowiem nie umożliwia jej ona realizacji potrzeb zgodnie z jej oczekiwaniami. W ocenie Sądu zgłoszone żądanie przekracza rzeczywiste możliwości organu pomocy społecznej, który w pierwszej kolejności musi zabezpieczać potrzeby najistotniejsze i najpilniejsze, mając na uwadze nie tylko interes indywidualny osoby Sygn. akt 11 SA/Go 120/08 ubiegającej się o przyznanie pomocy, lecz także interes społeczny, w szczególności również uzasadnione potrzeby innych podmiotów. Sąd zważył, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy tj. ubiegania się o przyznanie zasiłku na zakup odzieży i obuwia, zupełnie niezrozumiałym jest powoływanie się przez organy na fakty związane z odmową ewentualnej zamiany przez skarżącą mieszkania i zawarcia w związku z tym kontraktu socjalnego. Dokonując bowiem analizy treści przywołanych przez organy przepisów art. 2 i art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w kontekście treści uzasadnień decyzji organów administracji w niniejszej sprawie, nie jest w ocenie Sądu dokonanie oceny, w jaki sposób zamiana przez skarżącą mieszkania na mniejsze i związane z tym ewentualne oszczędności z tytułu zmniejszenia opłat, uzyskaniem dodatku mieszkaniowego, zmniejszeniem powierzchni do sprzątania, miałoby umożliwić jej realizacje zgłoszonej potrzeby w postaci uzyskania środków na zakup nowej odzieży i obuwia w wysokości 1000 zł., w sytuacji gdy jej dochód miesięczny wynosi 477 zł. Na podstawie analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz treści zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd zważył, iż powyższe uchybienie pozostaje jednak bez wpływu na wynika sprawy. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja nie narusza prawa i uzasadnia to, zgodnie z przepisem art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, oddalenie skargi. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 250 ww. ustawy, w związku z § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, póz. 1348 z późn.zm.) przyznając, ustanowionemu w ramach prawa pomocy pełnomocnikowi - adwokatowi, wynagrodzenie stosowne do dotychczasowego nakładu pracy w sprawie powiększone o należna stawkę podatku od towarów i usług.