II SA/Go 122/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o braku negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia przez suszarnię zbóż postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 16 lutego 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga R.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o braku negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia przez suszarnię zbóż. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 lutego 2015 r. R.R. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w wysokości 200 zł w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 31 marca 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania R.R. prawa pomocy. W dniu 13 kwietnia 2015 r. do Sądu wpłynął sprzeciw R.R. od powyższego postanowienia, w którym skarżąca podniosła, że jest osobą niepełnosprawną, choruje na chorobę wrzodową żołądka i wymaga leczenia. Również jej mąż jest przewlekle chory; cierpi na astmę, reumatyzm, dnę i nadciśnienie. Przeszedł operację zaćmy jednego oka i czeka go operacja drugiego. Podała także, że leki jakie kupuje często nie są refundowane więc pochłaniają znaczącą część uzyskiwanych dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012, poz. 270 – dalej zwanej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 246 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis art. 246 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc ta ma służyć najuboższym, jej celem jest zapobieganie sytuacjom, w których rzeczywisty brak wystarczających środków finansowych uniemożliwiłby stronie skorzystanie z jej prawa do weryfikacji legalności orzeczenia organu administracji publicznej przez niezawisły sąd, ewentualnie do wniesienia środka zaskarżenia od orzeczenia sądu administracyjnego pierwszej instancji. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa każdorazowo na podmiocie występującym z takim żądaniem. W orzecznictwie przyjmuje się, iż strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że mimo poczynienia wszelkich możliwych oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnych nie może zgromadzić środków na poniesienie chociaż części kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 80/09, LEX nr 550323). Nie można również tracić z pola widzenia faktu, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP, dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danego podmiotu na współobywateli. W ocenie Sądu okoliczności wykazane przez skarżącą nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. postanowienie NSA z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt I OZ 819/10, LEX nr 742076). Z informacji podanych przez R.R. w formularzu PPF wynika, że wraz z mężem uzyskuje miesięczny dochód w wysokości około 2.800 zł (netto), a nadto córka skarżącej partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. W złożonym od postanowienia referendarza sądowego sprzeciwie R.R. nie wskazała żadnych nowych okoliczności ani nie dołączyła żadnych nowych dokumentów uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy, wobec czego na podstawie art. 246 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.