II SA/Go 123/15
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2015-04-09
Skład orzekający: Sędzia WSA Sławomir Pauter, Sędzia WSA Marek Szumilas, Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stypendium doktoranckie wypłacone w danym roku kalendarzowym, ale przyznane za okres z poprzedniego roku kalendarzowego, powinno być uwzględnione przy obliczaniu dochodu doktoranta do celów przyznania stypendium socjalnego w roku akademickim następującym po tym, za który przyznano stypendium doktoranckie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że stypendium doktoranckie wypłacone w 2014 r. za okres od października do grudnia 2013 r. stanowi dochód uzyskany w roku kalendarzowym 2014, a nie 2013. W związku z tym, organy błędnie doliczyły to stypendium do dochodu doktoranta za rok 2013 przy obliczaniu wysokości stypendium socjalnego. Błędne ustalenie dochodu miało istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Doktorant D.W. złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. Wydziałowa Komisja Stypendialna przyznała mu stypendium socjalne w kwocie 362 zł oraz stypendium z tytułu zakwaterowania w kwocie 250 zł. Doktorant odwołał się, kwestionując sposób obliczenia dochodu, argumentując, że stypendium doktoranckie za okres październik-grudzień 2013 r., wypłacone w maju 2014 r., powinno być wliczone do dochodu za rok 2014, a nie 2013. Odwoławcza Komisja Stypendialna utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Doktorant złożył skargę do WSA, domagając się uchylenia obu decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi D.W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Doktorantów przy Uniwersytecie z dnia [...] r., w przedmiocie stypendium socjalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
W dniu 15 października 2014r. D.W. złożył do Wydziałowej Komisji Stypendialnej [...] przy Uniwersytecie [...] ( określanej dalej jako WKSD ) wniosek o przyznanie w roku akademickim 2014/2015 pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. Wskazany we wniosku łączny miesięczny dochód rodziny wynosił 125 zł. Do wniosku załączone zostało: oświadczenie o źródłach dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym rok akademicki, w którym doktorant składa wniosek, oświadczenie o nieuzyskaniu dochodu i braku utraty dochodu, oświadczenie o braku prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z którymkolwiek z rodziców, oświadczenie o zamieszkiwaniu w innym obiekcie niż dom studencki wraz z aneksem do umowy najmu lokalu mieszkalnego w [...] oraz zaświadczenie z urzędu skarbowego o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30 b, 30 c i 30 e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, według którego wnioskodawca osiągnął w 2013 r. 1500 zł dochodu.
Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. WKSD - działając na podstawie art. 199 ust. 4 w zw. z art. 199 ust. 1 pkt 1 oraz art. 175 ust. 1 i 4, art. 179, art. 182, art. 184 ust. 1-7, art. 186 ust. 1, art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm. określanej dalej jako - p.s.w.) w zw. z § 1 ust. 2 , § 2 ust. 1 pkt 1, § 3 ust. 1 i 2, § 4 ust. 1-5,7, § 5 ust. 1-4, § 6, § 7 ust. 1-3, 5, § 9-12 Regulaminu pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 87 Rektora Uniwersytetu z dnia [...] września 2014r. (określanego dalej jako Regulamin) przyznała D.W. na okres od października 2014 r. do czerwca 2015 r. :
1. stypendium socjalne w kwocie 362 zł, 2. stypendium socjalne w zwiększonej wysokości – z tytułu zakwaterowania w domu studenckim lub innym obiekcie w kwocie 250 zł.
Z lakonicznego uzasadnienia do decyzji wynika, iż organ przyznał wnioskodawcy stypendium z uwagi na spełnienie przez niego wymogów określonych w ustawie i Regulaminie, w tym przede wszystkim kryterium dochodowego, które wynosi 850,20 zł.
Od powyższej decyzji D.W. wniósł do Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] przy Uniwersytecie [...] (określanej dalej jako OKSD) odwołanie, w którym zakwestionował wysokość przyznanego mu stypendium socjalnego. Zdaniem odwołującego przyznane mu stypendium socjalne winno wynosić 675 zł. Powyższa kwota stanowi obliczoną zgodnie z treścią § 11 ust. 2 Regulaminu różnicę pomiędzy 800 zł, a 125 zł - dochodem wnioskodawcy na osobę w rodzinie osiągniętym w 2013 r. W ocenie odwołującego organ błędnie doliczył do jego dochodu za 2013 r. , będącego podstawą do obliczenia wysokości przyznanego stypendium socjalnego, stypendium doktoranckie przyznane mu za miesiące październik-grudzień 2013 r. (w kwocie 1250 zł za miesiąc). Odwołujący zwrócił uwagę, iż stypendium doktoranckie przyznane zostało mu na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. wydanej przez Rektora Uniwersytetu w wyniku ponownego rozpoznania złożonego przez niego wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego, a środki za okres października-grudzień 2013 r. wypłacone zostały dopiero [...] maja 2014 r. W związku z powyższym w ocenie odwołującego wypłacone mu w 2014 r. stypendium doktoranckie za miesiące październik-grudzień 2013 r. winno zostać wliczone do dochodu dopiero za rok kalendarzowy 2014 r., a nie za 2013 r.
W wyniku rozpoznania złożonego odwołania OKSD wydała w dniu [...] grudnia 2014 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.
W treści uzasadnienia organ wskazał na treść przepisów prawa stanowiących podstawę prawną przyznania stypendium socjalnego oraz podstawę prawną do obliczenia jego wysokości. W tym zakresie ODSD przytoczyła treść art. 179 ust. 1 p.s.w. oraz § 9 ust. 1 Regulaminu zgodnie, z którym stypendium socjalne ma prawo otrzymywać doktorant znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Dalej organ odwołał się do treści art. 179 ust. 3 p.s.w. oraz § 9 ust. 2 Regulaminu zgodnie, z którym wysokość dochodu na osobę w rodzinie doktoranta uprawniająca do ubiegania się o stypendium socjalne nie może być niższa niż 1,30 kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 – określanej dalej jako u.p.s. ) oraz wyższa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm. – określanej dalej jako u.ś.r.). Ustalona w § 9 ust. 3 Regulaminu wysokość dochodu na osobę w rodzinie doktoranta uprawniająca do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim 2014/2015 wynosi 850,20 zł. Następnie organ przywołał treść § 11 ust. 2 Regulaminu w myśl, którego stypendium socjalne jest przyznawane: 1) doktorantom z dochodem niższym niż 600 zł na osobę w rodzinie - w kwocie równej różnicy pomiędzy 800 zł a wysokością dochodu na osobę w rodzinie doktoranta, zaokrąglonej do 1 zł, 2) doktorantom z dochodem na osobę w rodzinie nie niższym niż 600 zł i nie wyższym niż 850,20 zł w kwocie równej 200 zł. Kwota należnego stypendium socjalnego, wyliczona zgodnie z cytowanym powyżej § 11 ust. 2 Regulaminu, zostaje powiększona o 250 zł miesięcznie - w przypadku gdy o świadczenie ubiega się zamiejscowy doktorant studiów stacjonarnych, który ma, potwierdzenie zakwaterowania w domu studenckim lub złoży oświadczenie o zamieszkaniu w obiekcie innym niż dom studencki - co określa § 12 ust. 1 i 3 Regulaminu w związku z art. 182 p.s.w.
Następnie organ wskazał na ustalone w Regulaminie (złącznik nr 8), wydanym w oparciu o art. 186 ust. 1 p.s.w. przez rektora w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu doktorantów, wymogi dotyczące wniosku o przyznanie stypendium socjalnego. Zgodnie z Regulaminem doktorant ubiegający się o przyznanie stypendium socjalnego wraz z wnioskiem o przyznanie tego świadczenia pomocy materialnej, składa informacje o dochodach własnych, dochodach rodziców (prawnych opiekunów) doktoranta i członków rodziny, uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym rok akademicki, w którym student składa wniosek (...), w formie:
1) zaświadczenia z urzędu skarbowego każdego członka rodziny o dochodzie podlegającym opodatkowaniu na zasadach określonych w art 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, zawierającego informacje o wysokości: a) dochodu, b) składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu, c) należnego podatku;(...),
4) zaświadczeń zawierających informacje o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotnej.
Organ wskazał, iż zgodnie z art.179 ust. 6 p.s.w. doktorant może ubiegać się o stypendium socjalne bez wykazywania dochodów rodziców w przypadku, gdy nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żadnym z rodziców oraz: a) ukończył 26. rok życia, b) pozostaje w związku małżeńskim, c) ma na utrzymaniu dzieci (...).
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy nie stwierdził błędów w postępowaniu przeprowadzonym przez organ pierwszej instancji. Zdaniem OKSD, zgodnie z załącznikiem nr 8 do Regulaminu, stypendia doktoranckie włącza się do dochodu rodziny jako dochód nieopodatkowany. Organ wskazał, iż odwołujący otrzymał decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego za okres październik-grudzień 2013 r. w miesięcznej kwocie 1250 zł. Odnosząc się do zarzutów odwołującego organu odwoławczego uznał, iż nieistotny jest termin wypłaty stypendium doktoranckiego (stypendium wypłacone zostało w dniu [...] maja 2014 r.) a okres na jaki zostało przyznane.
Stosując określony w § 11 ust. 2 Regulaminu sposób wyliczenia stypendium socjalnego organ ustalił, iż przyjmując dochód: (1500 zł + 3750 zł = 5259 zł): 12 = 437,50 zł - co zaokrąglone do 1 zł daje kwotę równą 438 zł, stypendium socjalne wynosi: 800 zł - 438 zł = 362 zł. Organ dodał, iż stronie jako zamiejscowemu doktorantowi studiów stacjonarnych, który złożył oświadczenie o zamieszkaniu w obiekcie innym niż dom studencki, przysługuje 250 zł na miesiąc.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp złożył D.W., wnosząc o uchylenie w całości zarówno decyzji OKSD, jak WKSD oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie § 10 ust. 6 i 7 oraz § 11 ust. 2 Regulaminu oraz pkt I oraz pkt II załącznika nr 8 do Regulaminu poprzez błędne obliczenie wysokości jego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie. Zdaniem skarżącego doliczenie przez organ do jego dochodu za rok kalendarzowy 2013 stypendium doktoranckiego wypłaconego mu dopiero w maju 2014r. jest bezpodstawne i niezgodne z Regulaminem. Skarżący zarzucił organowi błędną interpretację w tym zakresie niepopartą żadną podstawą prawną. W opinii skarżącego wypłacone mu w 2014 r. stypendium doktoranckie winno zostać doliczone do dochodu za rok kalendarzowy 2014.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty skarżącego za nieuzasadnione. Uzasadniając swoje stanowisko organ powielił argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a. ), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, chyba że ustawy przewidują inaczej. Zatem – co do zasady - jedynym kryterium stosowanym przez sąd jest kryterium legalności, nie kryterium słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, odpowiednio mającego albo mogącego mięć istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 p.p.s.a.). Sąd dokonując kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.).
Kierując się wskazanymi powyżej kryteriami oceny Sąd stwierdził, iż skarżony organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy prawa materialnego, w sposób mający wpływ na wynik sprawy, uzasadniając tym samym uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Przedmiot skargi stanowiła decyzja OKSD utrzymująca w mocy decyzję WKSD o przyznaniu D.W. na rok akademicki 2014/2015 stypendium socjalnego w powiększonej wysokości. Na podstawie tejże decyzji skarżący uzyskał prawo do stypendium socjalnego w wysokości 362 zł miesięcznie i dodatkowo powiększonego o 250 zł miesięcznie, jako doktorant zamiejscowy z tytułu zakwaterowania w innym obiekcie niż dom studencki.
W sprawie nie budziła wątpliwości zasadność przyznania skarżącemu jako doktorantowi stypendium socjalnego. Zasadniczym zagadnieniem spornym na gruncie przedmiotowej sprawy stanowiło, czy organ prawidłowo ustalił dochód skarżącego, od wysokości którego uzależniona jest wysokość stypendium socjalnego.
Aby dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w tym rozstrzygnięcia spornego zagadnienia, koniecznym jest przeprowadzenie analizy przepisów prawa dotyczących przyznawania pomocy materialnej doktorantom, a w szczególności przyznania stypendium socjalnego.
Przedmiotowa materia uregulowana jest w p.s.w. oraz w powołanym przez organ Regulaminie wydanym w ramach upoważnienia udzielonego rektorowi uczelni w przepisie art. 186 ust.1 w zw. z art. 199 ust. 4 p.s.w.
Świadczenie - jakim jest stypendium socjalne - przyznawane jest na wniosek studenta ( odpowiednio doktoranta ) przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej (art. 175 ust. 1 p.s.w. w zw. z art. 199 ust. 4 p.s.w.), przy czym na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor przekazują uprawnienia w zakresie przyznawania stypendium socjalnego (...) odpowiednio komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej (art. 175 ust. 4 p.s.w. w zw. z art. 199 ust. 4 p.s.w.). W niniejszej sprawie uprawnienia do przyznawania stypendium socjalnego doktorantom oraz rozpoznawania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, zostały przekazane odpowiednio WKSD oraz OKSD w roku akademickim 2014/2015 przez Rektora Uniwersytetu [...] ( por. pisma Rektora U z dnia [...] września 2014 r. k. 3 i 4 akt administracyjnych ).
W myśl art. 199 ust. 1 pkt 1 p.s.w. doktorant może otrzymać pomoc materialną w formie stypendium socjalnego. Do przyznawania w tego świadczenia zgodne z art. 199 ust. 4 p.s.w. stosuje się odpowiednio przepisy o pomocy materialnej dla studentów. W związku z powyższym zastosowanie znajduje art. 179 ust. 1 p.s.w., zgodnie z którym stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student (odpowiednio stosując - doktorant) znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Treść powyższego przepisu została powielona w § 9 ust. 1 Regulaminu.
Wysokość dochodu uprawniająca do ubiegania się o stypendium socjalne ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego (art. 179 ust. 2 p.s.w.). Przy czym ustawodawca ustalił, iż wysokość tego dochodu nie może być niższa niż 1,30 kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. oraz wyższa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. Zgodnie z powyższymi regułami Rektor Uniwersytetu [...] w treści § 9 ust. 3 Regulaminu ustalił, iż powyższych dochód w roku akademickim 2014/2015 wynosi 850,20 zł.
Niekwestionowaną w warunkach rozpoznawanej sprawy okolicznością było, iż skarżący, który we wniosku o przyznanie stypendium socjalnego wskazał na dochód w wysokości 125 zł miesięcznie, nie przekroczył dopuszczalnego progu dochodowego, od którego uzależnione było przyznanie stypendium socjalnego ( tj. 850,20 zł).
Istotną okoliczność stanowiło natomiast ustalenie wysokości dochodu na osobę w rodzinie skarżącego, gdyż od niej uzależniona jest wysokość stypendium socjalnego. Zgodnie z treścią § 11 ust. 2 Regulaminu doktorantom z dochodem niższym niż 600 zł na osobę w rodzinie przyznawane jest stypendium socjalne w kwocie różnicy pomiędzy 800 zł a wysokością dochodu na osobę w rodzinie doktoranta zaokrąglonej do 1 zł (pkt 1), a doktorantom z dochodem na osobę w rodzinie nie niższym niż 600 zł i nie wyższym niż 850,20 zł w kwocie równej 200 zł (pkt 2) .
Wskazać należy, iż przy ustalaniu wysokości dochodu studenta ( odpowiednio doktoranta ) do celów stypendialnych zgodnie z art. 179 ust. 4 p.s.w. ( powielonym w § 10 ust. 3 Regulaminu), uwzględnia się dochody osiągane przez:
1) studenta;
2) małżonka studenta, a także będące na utrzymaniu studenta lub jego małżonka dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek;
3) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek.
Zgodnie z 179 ust. 6 p.s.w. student może ubiegać się o stypendium socjalne bez wykazywania dochodów osiąganych przez osoby, o których mowa w ust. 4 pkt 3:
1) w przypadku gdy nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców i potwierdził ten fakt w złożonym oświadczeniu oraz spełnia jedną z następujących przesłanek:
a) ukończył 26. rok życia,
b) pozostaje w związku małżeńskim,
c) ma na utrzymaniu dzieci, o których mowa w ust. 4 pkt 2, lub
2) jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
a) posiadał stałe źródło dochodów w ostatnim roku podatkowym,
b) posiada stałe źródło dochodów w roku bieżącym,
c) jego miesięczny dochód w okresach, o których mowa w lit. a i b, jest wyższy lub równy 1,15 sumy kwoty określonej w art. 5 ust. 1 i kwoty określonej w art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych,
d) nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców i potwierdził ten fakt w złożonym oświadczeniu.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie budził wątpliwości fakt, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego jako osoba samodzielna finansowo, do czego był uprawniony z uwagi na spełnienie przesłanki z art. 179 ust. 6 pkt 1 lit. a p.s.w. Skarżący złożył bowiem wymagane oświadczenie, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców oraz osiągnął wiek 28 lat. Wobec powyższego do ustalenia wysokości dochodu skarżącego do celów stypendialnych brane były pod uwagę wyłącznie dochody uzyskane przez skarżącego.
Sposób ustalania miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie nie został uregulowany samodzielnie w p.s.w., gdyż w tym zakresie ustawodawca w art. 179 ust. 5 p.s.w. odesłał do zasad określonych w u.ś.r., z zastrzeżeniem wyłączenia niektórych źródeł dochodów z definicji ,,dochód" szczegółowo wymienionych w ust. 5 pkt 1-5. Obliguje to organ do stosowania wszystkich reguł prawnych wyrażonych w u.ś.r. prowadzących do ostatecznego wyliczenia dochodu doktoranta, ze zmianami wynikającymi z art. 179 ust. 5 p.s.w.
Art. 3 pkt 1 u.ś.r. definiuje szczegółowo pojęcie dochodu przez wymienienie rodzajów przychodów i dochodów stanowiących dochód, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Jednocześnie w art. 3 pkt 2a) u.ś.r. określony został okres, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczeń. Zgodnie z jego treścią dochodem członka rodziny jest jego przeciętny miesięczny dochód osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (przepisy o utracie i uzyskaniu dochodu). Stosownie do treści art. 3 pkt 10 u.ś.r. okresem zasiłkowym jest okres od 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń.
Ze względu na powyższe zasady prawo do stypendium socjalnego na dany rok akademicki (zarówno na semestr zimowy, jak i letni) ustala się na podstawie dochodu osiągniętego w roku kalendarzowym poprzedzającym ten rok akademicki.
W treści § 10 ust. 6 i 7 Regulaminu wprowadzono analogiczne uregulowanie przyjmując, iż dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym rok akademicki, na który przyznawane jest stypendium (ust. 6), zaś dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym rok akademicki, na który przyznawane jest stypendium, z uwzględnieniem dochodu utraconego i uzyskanego ( ust. 7 ).
Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego ustalonego w przedmiotowej sprawie stwierdzić należy, iż organ ustalając miesięczną wysokość dochodu na członka rodziny skarżącego zobowiązany był wziąć pod uwagę dochód osiągnięty przez niego w 2013 r., jako roku kalendarzowym poprzedzającym rok akademicki 2014/2015.
Organy przyznając skarżącemu w rozpoznawanej sprawie stypendium socjalne w kwocie 362 zł, przyjęły za podstawę do obliczenia dochodu skarżącego nie tylko wskazany przez skarżącego dochód za 2013 r. w łącznej kwocie 1500 zł, ale dodatkowo również stypendium doktoranckie przyznane skarżącemu za miesiące październik-grudzień 2013 r. w łącznej kwocie 4750 zł, na podstawie decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. w ramach ponownego rozpoznania wniosku, a wypłacone w maju 2014 r. W ten sposób miesięczny dochód skarżącego wyliczony przez organy wyniósł 438 zł.
W ocenie Sądu podniesiony przez skarżącego zarzut co do błędnego ustalenia przez organy dochodu skarżącego zasługiwał na uwzględnienie, prowadząc do uznania stanowiska organu za naruszające przepisy prawa tj. art. 3 pkt 2 a , art. 5 ust. 4b i art. 3 pkt 24 u.ś.r. w zw. z art. 179 ust. 5 p.s.w. i art. 199 ust. 4 p.s.w.
Zdaniem Sądu organy wyliczając dochód członka rodziny skarżącego wbrew obowiązującym regulacjom prawnym zwiększyły go o stypendium doktoranckie za miesiące październik-grudzień 2013r., wypłacone skarżącemu w 2014r. i stanowiące w istocie dochód w 2014r. Zważyć należy, iż cytowany uprzednio art. 3 pkt 2 a u.ś.r. (stosowany odpowiednio na podstawie art. 179 ust. 5 p.s.w.) określa precyzyjnie, iż dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (odpowiednio rok akademicki). Dochód osiągnięty to rzeczywiście uzyskany w danym roku. Ustawodawca zastrzegł co prawda wyjątek od powyższej reguły dopuszczając możliwość modyfikacji tak ustalonego dochodu w sytuacji utraty i uzyskania dochodu według zasad określonych w art. 5 ust. 4-4b u.ś.r. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (ust. 4 a). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (ust. 4 b).
Jednakże podkreślić należy, iż nie każda utrata (uzyskanie) dochodu skutkuje zastosowaniem powyższych mechanizmów, ale jedynie ta spowodowana sytuacjami wskazanymi w art. 3 pkt 23 u.ś.r. (przypadki utraty dochodu) oraz w art. 3 pkt 24 u.ś.r. (przypadki uzyskania dochodu). Definicja legalna uzyskania dochodu zawarta w pkt 24 art. 3 u.ś.r wskazuje, iż może być ono spowodowane wyłącznie:
a) zakończeniem urlopu wychowawczego,
b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło,
d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego,
e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania,
f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, iż ustawodawca miał na celu umożliwienie organom odstąpienia od reguły ustalania dochodu członka rodziny w oparciu o dochód za roku kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy (rok akademicki) jedynie w ściśle ograniczonym zakresie, a mianowicie tylko w przypadkach enumeratywnie wymienionych przez ustawodawcę w art. 5 ust. 4-4b u.ś.r. w zw. z art. art. 3 pkt 23 i 24 u.ś.r. Zatem tylko w przypadkach wymienionych w art. 3 pkt 23 i 24 u.ś.r. możliwe jest ,,aktualizowanie" dochodu wnioskodawcy w stosunku do dochodu ustalonego zgodnie z art. 3 ust. 2 a u.ś.r.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż przyznane skarżącemu stypendium doktoranckie nie zostało wymienione przez ustawodawcę w treści art. 3 pkt 24 u.ś.r. jako uzyskanie dochodu podlegające zgodnie z art. 5 ust. 4a i 4b u.ś.r. uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu wnioskodawcy. Wobec powyższego zdaniem Sądu brak było podstaw przy ustalaniu dochodu członka rodziny skarżącego do doliczenia przez organy stypendium doktoranckiego za październik-grudzień 2013 r. Stypendium doktoranckie w tym zakresie - jako wypłacone w 2014 r. - stanowi dochód osiągnięty przez skarżącego w roku kalendarzowym 2014.
Prawidłowo organ przyznał natomiast skarżącemu stypendium w powiększonej wysokości jako doktorantowi zamiejscowemu spełniającemu wymogi określone w treści § 12 ust. 1 i 3 Regulaminu. Pomimo jednak zgodnego z prawem ustalenia stypendium w zwiększonej wysokości (250 zł miesięcznie) uchyleniu przez Sąd podlegała zaskarżona decyzja w całości, gdyż zwiększenie stypendium socjalnego ma charakter ściśle związany z samym stypendium socjalnym i nie może funkcjonować niezależnie od niego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem wskazań Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku. W szczególności zaś organ winien uwzględniać wykładnię Sądu dotyczącą sposobu ustalenia dochodu na członka rodziny i pojęcia uzyskania dochodu. Następnie w oparciu o powyższe organ winien ponownie obliczyć dochód skarżącego i na jego podstawie ustalić na nowo wysokość przysługującego skarżącemu stypendium socjalnego.
Dodatkowo zwrócić należy uwagę na uchybienie polegające na nieprawidłowym oznaczeniu w zaskarżonej decyzji organu administracji publicznej. Zgodnie z art. 207 ust. 4 p.s.w. do decyzji wydawanych przez wydziałowe i odwoławcze komisje stypendialne stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.). W myśl zaś art. 107 § 1 pkt 1 k.p.a. oznaczenie organu administracji publicznej stanowi jeden z elementów decyzji. W przypadku organu kolegialnego – jakim jest zarówno WSKD, jak i OSKD - decyzja winna wskazywać imiona i nazwiska członków organu, który wydał decyzję, mimo, iż zgodnie z art. 177 ust. 4 podpisywana jest przez przewodniczącego albo wiceprzewodniczącego komisji. Decyzje wydane w kontrolowanej sprawnie nie zawierały imiennego oznaczenia składu osobowego komisji. Powyższe uchybienie nie miało jednak istotnego wpływu na wynik postępowania z uwagi możliwość ustalenia składu osobowego komisji wydającej decyzje na podstawie zawartych w aktach administracyjnych protokołów posiedzeń WKSD z dnia [...] listopada 2014 r. i OKSD z dnia [...] grudnia 2014 r.
Mając na uwadze powyższe Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję .
Podstawę prawną orzeczenia w zakresie pkt II wyroku dotyczącego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stanowił art. 152 p.p.s.a.
Sąd nie orzekł w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego, gdyż strona skarżąca z mocy ustawy zwolniona była z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) i nie poniosła żadnych innych kosztów postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło