II SA/Go 132/24
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2024-06-12
Skład orzekający: Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Jarosław Piątek, Kamila Karwatowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzut błędu co do zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym administracyjnym jest zasadny, gdy decyzja nakładająca obowiązek niepieniężny została skierowana solidarnie do kilku współwłaścicieli nieruchomości, a tytuł wykonawczy został wystawiony tylko wobec jednego z nich?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzut błędu co do zobowiązanego nie jest zasadny, gdy decyzja nakładająca obowiązek niepieniężny została skierowana solidarnie do kilku współwłaścicieli, a tytuł wykonawczy został wystawiony wobec jednego z nich. Pojęcie zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym ma charakter formalny, a każdy z adresatów decyzji jest w pełni odpowiedzialny za wykonanie nakazu. Organ egzekucyjny jest uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego odrębnie na każdego zobowiązanego.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa została decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) zobowiązana do usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego części wspólnych budynku. Decyzja została skierowana solidarnie do wszystkich współwłaścicieli. Po bezskutecznym wykonaniu obowiązku, PINB wystawił tytuł wykonawczy na B. K. B. K. wniósł zarzuty w sprawie egzekucji, podnosząc błąd co do zobowiązanego, argumentując, że zobowiązaną powinna być Wspólnota Mieszkaniowa jako całość, a nie poszczególni jej członkowie. Organy administracyjne (PINB i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego) oddaliły zarzuty, uznając B. K. za prawidłowo wskazanego zobowiązanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę B. K.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
W dniu [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej organ I instancji lub PINB), powołując się na art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo Budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2021 poz. 735; u.p.b.), wydał decyzję nr [...], którą nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową budynku przy ul. [...] w [...] - wszystkich współwłaścicieli nieruchomości solidarnie: P. K., H. K., B. K., R. K., A. K., A. K., W. O.o oraz Gminę [...] - obowiązek usunięcia, w terminie do dnia [...] r., stwierdzonego nieodpowiedniego stanu technicznego części wspólnych budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki nr [...], obręb [...] w [...] przy ul. [...] przez wykonanie zaleceń opinii nr [...] z [...] r. sporządzonej przez mistrza kominiarskiego D. W.
Powyższa decyzja organu powiatowego stanowiła przedmiot postępowania odwoławczego zakończonego decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej organ odwoławczy, organ II instancji lub [...]WINB) z [...] r. znak: [...], uchylającą powyższą decyzję PINB w zakresie terminu wykonania obowiązku i jednocześnie orzekającej o wyznaczeniu terminu na 3 miesiące od daty otrzymania decyzji, a w pozostałej części utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. Na tą decyzję nie wniesiono skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Z uwagi na to, że obowiązek rozbiórki nie został wykonany PINB wystosował do B. K. upomnienie z [...] r. znak: [...], którym wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Następnie PINB wystawił na zobowiązanego B. K., tytuł wykonawczy nr [...] z [...] r., który doręczono stronie w dacie jego wydania poprzez ePUAP .
Pismem z [...] r. B. K. wniósł zarzuty w sprawie przedmiotowej egzekucji administracyjnej w zakresie: "określenia obowiązku niezgodnie z treścią decyzji administracyjnej oraz przepisami prawa a w szczególności u.p.b. oraz ustawy o własności lokali", a także "rażącego błędu co do zobowiązanego".
W dniu [...] r. PINB wydał postanowienie nr [...] znak: [...], którym na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 – u.p.e.a.), działając jako wierzyciel obowiązków o charakterze niepieniężnym, oddalił zarzuty strony z [...] r. w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku nałożonego decyzją PINB nr[...].
Postanowieniem z [...] r. znak: [...] [...]WINB uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, że wystawiony przez PINB tytuł wykonawczy nr [...] z [...] r. jest wadliwy w zakresie oznaczenia w tym tytule wykonawczym wierzyciela obowiązku. W zaistniałej sytuacji wniesienie przez B. K. zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wszczętej powyższym tytułem wykonawczym było bezprzedmiotowe. Nie mogło być bowiem mowy o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a więc również o złożeniu zarzutu na prowadzoną egzekucję administracyjną, gdy nakazana ustawowo czynność w postaci wystawienia prawidłowego tytułu wykonawczego nie została spełniona w sposób zgodny
z prawem.
W dniu [...] r. PINB wystawił na zobowiązanego B. K., nowy tytuł wykonawczy numer[...].
Pismem z [...] r. B. K. zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia przedmiotowej egzekucji administracyjnej, wskazując na "rażący błąd co do zobowiązanego (...) w związku z tym, że w dacie wymagalności egzekwowanego obowiązku Wspólnota Mieszkaniowa na ul, [...] w [...] funkcjonowała w sposób faktyczny, a w szczególności skutecznie powierzyła wykonywanie zarządu osobie prawnej, tj. Przedsiębiorstwu Usług Komunalnych "[...]" sp. z o.o. w [...]".
Postanowieniem z [...] r. nr [...] PINB, jako wierzyciel obowiązków o charakterze niepieniężnym, na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 oddalił zarzuty B. K. z [...] r. w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku nałożonego decyzją PINB nr [...].
Zażalenie na powyższe postanowienie PINB nr [...] wniósł B. K. zarzucając "rażący błąd co do zobowiązanego w związku z tym, że w dacie wymagalności egzekwowanego obowiązku Wspólnota Mieszkaniowa na ul. [...] w [...] funkcjonowała w sposób faktyczny, a w szczególności skutecznie powierzyła wykonywanie zarządu osobie prawnej, tj. Przedsiębiorstwu "[...]" sp. z o.o. w [...]". B. K. zarzucił w związku z tym naruszenie przez organ I instancji art. 1a pkt 20 u.p.e.a. przez uznanie, że jest on zobowiązanym, a także "nieprzeprowadzenie przez organ egzekucyjny badania co do stwierdzenia albo uznania istnienia egzekwowanego obowiązku a przede wszystkim nieustalenie podmiotów kwalifikowanych do zastosowania wobec nich czynności egzekucyjnych". Nadto zdaniem strony nastąpiło "rażące naruszenie zasady proporcjonalności, zasady celowości, zasady prawdy obiektywnej oraz zasady gospodarnego prowadzenia egzekucji".
Postanowieniem z [...] r. [...] [...]WINB, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. – k.p.a.), utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W pierwszej części uzasadnienia [...]WINB przytoczył przepisy mające zastosowanie w sprawie, tj. art. 33 § 2, § 4 i § 5 pkt 3, art. 35 § 1 u.p.e.a., Następnie podał, że jako podstawę zarzutów strony skarżącej (pismo z dnia [...] r.), była okoliczność wymieniona w art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., a mianowicie błąd co do zobowiązanego.
[...]WINB stwierdził, że w omawianym przypadku brak jest okoliczności świadczących o błędzie co do zobowiązanego, w osobie B. K., do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB nr [...] z [...] r. w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia stwierdzonego nieodpowiedniego stanu technicznego części wspólnych budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki nr[...], obręb [...] przez wykonanie określonych czynności i robót budowlanych.
Stanowisko takie wynika wprost z treści egzekwowanej decyzji, jak również
z treści decyzji odwoławczej utrzymującej w mocy merytoryczne rozstrzygnięcie organu powiatowego. Następnie organ przytoczył argumentację zawartą w swej decyzji z dnia r. znak: [...] odnoszącą się do prawidłowości nałożenia obowiązku na wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, a to w związku z tym, że w rozpatrywanym przypadku brak było ustawowego reprezentanta współwłaścicieli przedmiotowego budynku, mimo bowiem, że wspólnota mieszkaniowa powstała z mocy prawa, to jednak nie doszło do skutecznego powołania zarządu wspólnoty albo też powierzenia zarządu nieruchomością wspólną osobie fizycznej lub prawnej w formie określonej w przepisach ustawy o własności lokali, w szczególności wskazywanej przez żalącego się spółce [...] w [...].
Jednocześnie [...]WINB wskazał, że każdy z adresatów decyzji zawierającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za wykonanie nakazu. Dotyczy to także sytuacji, w której zakres odpowiedzialności wielu podmiotów zobowiązanych jest tożsamy. Tym samym postępowanie egzekucyjne może być prowadzone wobec konkretnej osoby fizycznej, do której organ egzekucyjny kieruje tytuł wykonawczy. Powyższa zasada obowiązuje niezależnie od tego, czy egzekwowany obowiązek obciąża jedną osobę, czy też kilka osób fizycznych. W związku z tym, o ile wierzyciel mógłby podjąć działania egzekucyjne wobec jednego spośród zobowiązanych (za takim rozwiązaniem mogą przemawiać zasady szybkości, celowości i ekonomiki postępowania egzekucyjnego), to jednak w omawianym przypadku skoro obowiązek został nałożony solidarnie na wszystkich współadresatów decyzji PINB nr [...], wierzyciel winien podjąć działania egzekucyjne również wobec pozostałych współadresatów tej decyzji, a nie tylko wobec B. K.
Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego budynku obciąża wszystkich współwłaścicieli niezależnie od wielkości udziałów, przy czym u.p.e.a. nie posługuje się pojęciem solidarności obowiązku.
W rezultacie wierzycielowi i organowi egzekucyjnemu nie przysługuje wybór, od którego z zobowiązanych będzie egzekwował obowiązek. Prowadzi to do wniosku, że postępowanie egzekucyjne rozumiane jako działanie uprawnionego organu zmierzające do wyegzekwowania określonego obowiązku niepieniężnego prowadzone winno być na podstawie tytułów wykonawczych sporządzonych oddzielnie dla każdego zobowiązanego do wykonania obowiązku, mimo że obowiązek nałożono jedną decyzją na kilka podmiotów. Egzekucję administracyjną wszczyna się zatem wobec każdego zobowiązanego odrębnie, po uprzednim doręczeniu każdemu z nich upomnienia, co oznacza, że o faktycznej ilości postępowań egzekucyjnych dotyczących tego samego obowiązku decyduje liczba tytułów wykonawczych.
Mając powyższe na względzie [...]WINB stwierdził, że o ile ewentualny brak wystawienia przez PINB tytułów wykonawczych na innych niż B. K. współadresatów decyzji nakładającej egzekwowany obowiązek nie może wpływać na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego przez obowiązanego postanowienia PINB nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji, to jednak będzie miało istotne znaczenie przy ocenie ewentualnych rozstrzygnięć organu egzekucyjnego w dalszym postępowaniu egzekucyjnym, w tym ewentualnych rozstrzygnięć o nałożeniu środków przymuszających. Obowiązkiem wierzyciela w omawianym przypadku jest zatem prowadzenie działań egzekucyjnych wobec wszystkich współadresatów decyzji, w przypadku braku jej wykonywania, skoro przedmiotowy obowiązek został nałożony solidarnie na wszystkie podmioty tworzące Wspólnotę Mieszkaniową budynku przy ul. [...].
Jednocześnie organ odwoławczy nie stwierdził żadnych wad odnośnie wyżej wymienionego tytułu wykonawczego, które wpływałyby na ocenę zasadności zarzutu B. K. w sprawie przedmiotowej egzekucji administracyjnej.
Skargę na powyższe postanowienie [...]WINB złożył B. K., który zarzucił naruszenie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. polegające na błędnym przyjęciu, że to skarżący jest zobowiązanym w sprawie. Strona skarżąca podniosła zarzut błędu co do osoby zobowiązanej i stwierdził, że zobowiązaną do wykonania obowiązków wynikających z decyzji PINB z dnia [...] r. winna być Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w[...], a nie jej poszczególni członkowie, w tejże Wspólnocie, w tym także skarżący.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - co do zasady legitymację ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty. Wynika to z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1048; dalej jako u.w.l.) wskazującego, że wspólnota może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Koresponduje z tym art. 17 u.w.l. wprowadzający zasadę, odpowiada wspólnota mieszkaniowa bez ograniczeń,
a każdy właściciel lokalu - w części odpowiadającej jego udziałowi w tej nieruchomości. Wprawdzie ustawodawca w przywołanym art. 6 u.w.l. nie wyposażył wspólnotę mieszkaniową w osobowość prawną, nie zmienia to jednak sytuacji, że stosownie do art. 331 Kodeksu cywilnego do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych. W ocenie strony wspólnota mieszkaniowa jest zatem bytem prawnym odrębnym od ogółu właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości i w realiach niniejszej sprawy
to ona winna być osobą zobowiązaną do wykonania obowiązków wynikających
z decyzji PINB z [...] r. i na nią winien być wystawiony tytuł wykonawczy, a nie kilka odrębnych tytułów wykonawczych względem każdego z właścicieli/współwłaścicieli samodzielnych lokali mieszkalnych. Przy czym wartym podkreślenia w ocenie strony jest fakt, że organ wystawił tytuł wykonawczy tylko przeciwko skarżącemu. Zdaniem skarżącego fakt ten nie tylko budzi zdziwienie, ale świadczy o tendencyjnym sposobie prowadzenia egzekucji świadczenia przez organ. Strona podkreśliła, że decyzja PINB z dnia [...] r. nakładała (w części dyspozytywnej) wskazane w niej obowiązki właśnie na Wspólnotę Mieszkaniową. Ma to niezmiernie istotne znaczenie w sprawie jako, że organ prowadzący egzekucję nie może sam "na nowo" przeprowadzać postępowania mającego na celu ustalenie osoby zobowiązanej do wykonania obowiązku wynikającego z orzeczenia objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie bowiem z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przepis ten nie obliguje, ani też nie uprawnia organu do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż oznaczałoby to niedopuszczalne w postępowaniu egzekucyjnym wkraczanie w ustalenia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. W toku postępowania egzekucyjnego nie bada się zatem sprawy od strony merytorycznej, gdyż powodowałoby to w istocie przekształcenie postępowania egzekucyjnego w trzecią instancję. Zdaniem strony w postępowaniu egzekucyjnym podmiot zobowiązany do wykonania obowiązku winien być tożsamy z podmiotem określonym w podstawie prawnej tego obowiązku (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.), co w praktyce oznacza wierną transkrypcję jego nazwy (firmy zobowiązanego - art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) z podstawy obowiązku egzekucyjnego, tj. decyzji PINB z dnia [...] r. do tytułu wykonawczego.
W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy decyzja nakładająca obowiązki z zakresu prawa budowlanego zobowiązała Wspólnotę Mieszkaniową do wykonania określonych robót budowlanych. Wskazana Wspólnota składa się z lokali w ilości większej niż 3. Jest to dodatkowa okoliczność mająca wpływ na wykonalność nałożonego wskazaną decyzją obowiązku. Zgodnie z art. 6 u.w.l. ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. W przypadku tzw. małych wspólnot, w których liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych, należących nadal do dotychczasowego właściciela, nie jest większa niż trzy, do zarządu nieruchomością wspólną mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności. Oznacza to, że w sytuacji tzw. małej wspólnoty, gdzie wszyscy współwłaściciele są uprawnieni i zobowiązani do reprezentowania wspólnoty, obciążenie jej obowiązkami winno dokonywać się przez nałożenie obowiązków na każdego ze współwłaścicieli. Wówczas wykonanie obowiązku przez któregokolwiek z nich zwolni z odpowiedzialności pozostałych.
W sprawie zaś mamy do czynienia z dużą wspólnotą zatem adresatem decyzji staje się wyłącznie wspólnota mieszkaniowa (nie poszczególni współwłaściciele lokali).
Skoro źródło obowiązku błędnie określiło jego adresata, to brak jest właściwie oznaczonego podmiotu zobowiązanego do jego wykonania. Skarżący stwierdził, że
w tej sytuacji mamy do czynienia z niewykonalnością obowiązku ze względów podmiotowych.
Dodatkowo strona podkreśliła, że zgodnie z art. 18 ust. u.w.l. określenie sposobu zarządu nieruchomością wspólną należy do właścicieli lokali. Należy odróżnić umowę zawartą między właścicielami lokali określającej sposób zarządu (np. przez powierzenie go zarządcy) od umowy między właścicielami lokalu
z konkretnym zarządcą, który zarząd ma już wykonywać. Analiza postanowień umowy nr [...] zawartej w dniu [...] r. prowadzi organ do wniosku, że nie jest to umowa o której mowa w art. 18 u.w.l., ale umowa o ustanowieniu administratora. Pomija on jednak fakt, że umowa ta jest już "wykonawczą" czynnością (w stosunku do umowy określającej sposób zarządu), a polegającą na zawarciu z daną osobą umowy o wykonywaniu tego zarządu/zarządzania (w formie zarządcy). Zatem można dodatkowo uznać, że właściwie oznaczony podmiot zobowiązany do wykonania [...] sp. z o.o. jako zarządca tej Wspólnoty.
W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli, przeprowadzonej pod względem legalności na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634.; dalej p.p.s.a.), było postanowienie [...]WINB utrzymujące w mocy postanowienie PINB oddalające zarzuty B. K. z [...] r. w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku nałożonego decyzją PINB nr [...]. Podlegało ono kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. jako, iż odnosiło się ono do postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym, na które – stosownie do art. 34 § 3 k.p.a. – przysługuje zażalenie.
Podstawę powyższych postanowień stanowił art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. zgodnie z którym wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje to rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy uznaje zarzut wniesiony przez zobowiązanego za niezasadny.
W kontrolowanej sprawie skarżący skorzystał bowiem z uprawnienia określonego w art. 33 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Z pisma skarżącego z [...] r. wynika, że powołał się on na podstawę wynikającą z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.,
a mianowicie błąd co do zobowiązanego.
Postępowanie w sprawie zarzutu egzekucyjnego, o którym mowa w art. 33-35 u.p.e.a., jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionującego dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego (zob. art. 33 § 1 u.p.e.a.). Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów. Niewątpliwie zatem w przedmiotowym postępowaniu organ był związany wniesionymi zarzutami. Zarzuty te ograniczają zakres orzekania.
W sprawie administracyjnej zainicjowanej zarzutami z art. 33 u.p.e.a. obowiązek organu (wierzyciela) sprowadza się bowiem do zbadania zasadności konkretnego zarzutu lub zarzutów wniesionych przez zobowiązanego (por. wyrok NSA z 5 marca 2024 r.. II OSK 2657/22 ).
Przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego,
w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji. Ponieważ w konsekwencji zobowiązany został pozbawiony możliwości obrony swych interesów, należy odstąpić od czynności egzekucyjnych wobec osoby błędnie uznanej za zobowiązanego i podjąć je wobec zobowiązanego. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W tym drugim przypadku konieczne jest ustalenie, czy obowiązek został przeniesiony na osobę wskazaną w tytule wykonawczym. Stwierdzenie, że obowiązek został przeniesiony na taką osobę w mniejszym zakresie, niż to wynika z tytułu wykonawczego, stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego
w tym zakresie. W przypadku stwierdzenia, że nie doszło do przejścia obowiązku na podmiot wskazany w tytule wykonawczym, należy umorzyć postępowanie egzekucyjne w całości. Jeżeli natomiast w tytule wykonawczym wskazano podmiot, na który pierwotnie nałożono obowiązek, ale obowiązek ten został przeniesiony na inny podmiot, należy umorzyć postępowanie egzekucyjne. Wierzyciel może następnie wystawić tytuł wykonawczy na nowego zobowiązanego, a zobowiązany, wnosząc zarzut, może kwestionować twierdzenie wierzyciela o przejściu obowiązku na tę, a nie inną osobę. Nie zachodzi błąd co do zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i wnosząc zarzut, zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku (por. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2024, t. 15 i 16 do art. 33, wyrok NSA z 25 września 2023 r., II OSK 1005/22 wyrok NSA z 6 listopada 2020 r., II OSK 1371/18).
Zarzut błędu co do zobowiązanego oparty na art. 33 § 1 pkt 3 u.pe.a. dotyczy zatem wadliwości o charakterze formalnym, gdy organ egzekucyjny błędnie uznaje określoną osobę za zobowiązanego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 1998 r., III SA 2801/97, D. Kijowski (red.),U.p.e.a. Komentarz LEX 2015, t. 3.4.1 do art. 33).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż skoro na skarżącego w decyzji PINB z [...] r. nr [...], wprost nałożono "solidarnie" obowiązek usunięcia stwierdzonego nieodpowiedniego stanu technicznego części wspólnych budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki nr [...], obręb [...] w [...] przy ul. [...] jako jednego z współwłaścicieli tej nieruchomości wymienionych w tej decyzji, tworzących Wspólnotę Mieszkaniową, to w postępowaniu poddanym kontroli nie było zasadne ponowne badanie zasadności nałożenia tego obowiązku. Do tego w istocie zmierzały zarzuty skarżącego w piśmie [...] r. oraz argumentacja zawarta w zażaleniu oraz w skardze do sądu administracyjnego. Powiela ona bowiem w rzeczywistości to co było już przedmiotem rozważań PINB i [...]WINB w decyzjach z [...] r. i [...] r.
W konsekwencji nie było również rolą sądu ocena prawidłowości powyższych decyzji rozpoznających skargę, w tym prawidłowości takiego a nie innego określenia adresata decyzji. Jeśli skarżący z nimi się nie zgadzał powinien był wywieść skargę na ostateczną decyzję [...]WINB z [...] r., czego jednak nie uczynił. Nieuprawnione jest bowiem upatrywanie w środku prawnym w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej drogi prawnej do merytorycznego badania podstaw prawnych i faktycznych nałożenia określonego obowiązku i tym samym usiłowanie przekształcenia postępowania egzekucyjnego w merytoryczne postępowanie rozpoznawcze, włącznie z ustalaniem podstaw faktycznej rozstrzygnięcia nakładającego obowiązek (por. wyrok NSA z 22 lutego 2022 r., III FSK 306/21).
W myśl art. 1a pkt 20 u.p.e.a, zobowiązanym jest każda osoba, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze niepieniężnym. Tak więc każdy
z adresatów decyzji zawierającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za wykonanie nakazu. To, że nałożono obowiązek solidarnie na wszystkich współwłaścicieli, nie oznacza to możliwości traktowania zobowiązanych do wykonania obowiązku jako jednego zobowiązanego (por. wyrok NSA z 23 marca 2010 r., II OSK 573/09). Zatem każdy
z adresatów decyzji, zawierającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za wykonanie nakazu. Pojęcie zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym ma charakter formalny i nie można
w tym wypadku utożsamiać zobowiązanego z podmiotem ogólnie określonych
w normach prawa materialnego praw i obowiązków. Obowiązek, w związku
z niewykonaniem, którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne ma charakter indywidualny i konkretny. Zatem organ był uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego odrębnie na każdego zobowiązanego (czyli adresatów obowiązku). Konsekwencją takiego stanu prawnego, jest stanowisko, według którego obowiązek wykonania czynności może być egzekwowany wobec każdego zobowiązanego po wystawieniu odrębnego tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2021 r. II OSK 2076/18, wyrok WSA w Gdańsku z 5 kwietnia 2018 r., II SA/Gd 643/17). W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy został zatem prawidłowo wystawiony na skarżącego. Okoliczność podnoszona przez skarżącego, że nie wystawiono tytułów wykonawczych na innych zobowiązanych nie ma zatem znaczenia dla sprawy, w której rozstrzygany jest zarzut błędu co do zobowiązanego.
W związku z tym Sąd uznał, iż trafnie organy nadzoru budowlanego uznały, że PINB wystawiając w dniu [...] r. tytuł nr [...] prawidłowo określił skarżącego jako zobowiązanego. Nie był zatem zasadny zarzut z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.
Mają na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło