II SA/Go 135/08

Dnia 7 maja 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant specjalista Joanna Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2008 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej. Decyzją [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3-4, art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 11 ust. 2, art. 108 ust. 1 w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) oraz art. 104 k.p.a., odmówił przyznania D.B. zasiłku celowego na: - zakup odkurzacza, pralki automatycznej, czajnika bezprzewodowego, patelni teflonowej, garnków nowej generacji; - udział w warsztatach wraz z Sylwestrem organizowanym w Poznaniu oraz sfinansowanie kosztów podróży. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ l instancji wskazał, iż skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, zajmuje mieszkanie trzypokojowe z kuchnią, jej dochód stanowią świadczenia otrzymywane z tytułu niepełnosprawności znacznego stopnia, tj. zasiłek pielęgnacyjny kwocie po 153 zł miesięcznie i zasiłek stały w kwocie po 324 zł miesięcznie (łącznie 477 zł). Wnioskodawczyni jest objęta systematyczną pomocą MOPS w postaci zasiłku celowego m.in. na dofinansowanie do czynszu, na dofinansowanie zakupu leków środków higieny, artykułów kosmetycznych i odzieży na opłacanie energii i gazu oraz otrzymała również zasiłek celowy w kwocie 80 zł na dojazd na rozprawę sądową do WSA w Gorzowie Wlkp. Organ podniósł, iż propozycja zamiany mieszkania (własnościowego) na mniejsze oraz propozycja zawarcia ze skarżącą kontraktu socjalnego spotkały się z jej sprzeciwem. Nadto podał, iż wymienione przez stronę we wniosku potrzeby nie są potrzebami niezbędnymi w myśl ustawy o pomocy społecznej, zwłaszcza przy uwzględnieniu środków jakie zostały zaplanowane w budżecie na realizację zadań własnych jaki i ilość osób oraz rodzin które zgłaszają się o pomoc w formie zasiłków celowych. Od wskazanej wyżej decyzji odwołanie złożyła D. B., w którym wniosła o zmianę powyższej decyzji i przyznania jej środków na wskazane potrzeby, wyrażając niezadowolenie ze sposobu załatwienia jej wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją [...], działając na podstawie art. 39 ust.5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856, ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), w związku art. 3 ust. 4, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje organu l instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż decyzja organu l instancji nie narusza przepisów obowiązującego prawa, a wnioskowane przez odwołującą potrzeby nie znajdują uzasadnienia w przepisach ustawy o pomocy społecznej, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję organu II instancji złożyła D. B., wnosząc o anulowanie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej pomocy w zakresie wymienionym we wniosku. Skarżąca podniosła, iż decyzja ta rażąco narusza prawo, jest "byle jaka", łamie prawo pomocowe oraz jest w jej ocenie kolejną fikcją i na fikcji się opiera. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty tożsame z twierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, albowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zmianami ), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami). Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl przepisu art. 133 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawą wyrokowania sądu administracyjnego, są akta sprawy. Postępowanie w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznych reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.) oraz - stosowane odpowiednio na podstawie art. 14 tej ustawy - przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) Na podstawie art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. należy stwierdzić, iż organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie same pokonać ( art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej). Postawą rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie był przepis art. 39 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 1998 r. l SA 984/97, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 września 2003 r, II SA/Kr 2627/2001). Poza sporem pozostaje, iż z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo, a jej miesięczny dochód z tytułu pobieranych zasiłków stałego i pielęgnacyjnego wynosi 477,00 zł. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia przyznania zasiłku celowego w postaci kosztownych sprzętów AGD oraz udział w warsztatach wraz z Sylwestrem organizowanym w Poznaniu i sfinansowanie skarżącej kosztów podróży. Stosownie do dyspozycji art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej -stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia przez organy administracji - zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. Z powyższego przepisu wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Tym samym spełnienie kryteriów przez ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sama określa. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego, aczkolwiek ma charakter uznaniowy, nie może też być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i art. 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu zasiłku celowego wskazał możliwości i środki finansowe na zasiłki celowe jakimi dysponował w 2007 r. Organy przyznając świadczenia w ramach pomocy społecznej biorą pod uwagę ustawowe przesłanki do uzyskania pomocy, ale mają także prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na dany rodzaj świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Ponadto sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2008r, sygn. akt l OSK 624/07, Lex Polonica nr 1854370. Nadto należy zwrócić uwagę na fakt, iż skarżąca nie wykazuje żadnych starań w kierunku zmiany swojej sytuacji, poza oczywiście składaniem kolejnych wnicsków o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym chociażby odmowa zawarcia kontraktu socjalnego czy niechęć zamiany trzypokojowego mieszkania, w którym mieszka sama, na mniejsze z niższymi opłatami, na które mogłaby ewentualnie uzyskać dodatek mieszkaniowy. Również należy mieć na względzie, iż wyjazd na warsztaty wraz z Sylwestrem nie jest niezbędną potrzebą życiową, abstrahując od tego czemu te warsztaty są poświęcone. Ponadto należy z całą stanowczością zaznaczyć, iż posiadanie wnioskowanych przedmiotów jak i opłacenie wnioskowanych usług nie służy zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych, ale jest przejawem zamożności. Przyznając wnioskowane świadczenia organ pomocy społecznej naruszyłby przepisy ustawy o pomocy społecznej, a nadto "uszczupliłby" kwotę przeznaczoną dla innych osób, które często składają wnioski o świadczenia umożliwiające im przetrwanie. Rozpoznając w postępowaniu odwoławczym sprawę i wydając decyzję z dnia 15 stycznia 2008 r., Kolegium dokonało prawidłowej oceny postępowania organu l instancji oraz wydanego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w obszernym uzasadnieniu wymienionej wyżej decyzji, które odpowiada wymaganiom z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270, ze zmianami ), jednocześnie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej zasądzono wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 cytowanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.