II SA/Go 141/08

Dnia 2 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 roku sprawy ze skargi Wojewody Lubuskiego na uchwałę Nr [...] z dnia [...] roku w sprawie wyłapywania bezdomnych zwierząt i postępowania ze zwierzętami bezdomnymi na obszarze Miasta i Gminy [...] p o s t a n a w i a : postępowanie w sprawie umorzyć. Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wniósł Wojewoda na uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] września 2007 r. w sprawie wyłapywania bezdomnych zwierząt i postępowania ze zwierzętami bezdomnymi na obszarze Miasta i Gminy (Dz. Urz. Woj. Lubuskiego Nr 112, poz. 1474), na podstawie art. 93 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) oraz art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), którą na mocy upoważnienia z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] podpisała T.K. Dyrektor Wydziału Prawnego i Nadzoru. Domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w części, to jest: – § 5 ust.1 obejmującej zwrot " pod warunkiem pokrycia poniesionych przez Gminę kosztów transportu, przetrzymywania i leczenia zwierzęcia" oraz – § 5 ust.2 obejmującej zwrot : " zwierze staje się własnością schroniska" Zaskarżonej uchwale zarzucił: – naruszenie przepisu art. 461 § 1 kc poprzez przekroczenie umocowania przez Radę Miejską, co do uchwalenia przepisu ustanawiającego na rzecz schroniska prawa zatrzymania zwierzęcia zastępując w ten sposób wymóg złożenia stosowanego oświadczenia przez zainteresowanego wierzyciela; – naruszenie przepisu art. 11 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt poprzez przekroczenie umocowania przez Radę Miejską, a także art. 140 i 222 kc poprzez postanowienie w 5 ust. 2 zaskarżonej uchwały, iż po upływie 14 dni zwierzę staje się własnością schroniska. Takie uregulowanie narusza bowiem – w sytuacji, gdy wyłapane zwierzę miało właściciela – jego prawa właścicielskie wobec zwierzęcia. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jednolity z 2003 r. Nr 106 poz.1002 z późn. zm.) wyłapywanie bezdomnych zwierząt oraz rozstrzyganie o dalszym postępowaniu z tymi zwierzętami odbywa się wyłącznie na mocy uchwały rady gminy podjętej po uzgodnieniu z powiatowym lekarzem weterynarii oraz po zasięgnięciu opinii upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. Powyższy przepis określa zatem dla organu stanowiącego gminy z jednej strony kompetencję do wydania aktu prawnego regulującego kwestię wyłapywania bezdomnych zwierząt oraz dalszego z nimi postępowania, a z drugiej strony zakreśla obszar regulacji. W § 5 ust. 1 zaskarżonej uchwały Rada postanowiła, iż "złapane zwierze zostanie wydane osobie, która udowodni swoje prawo własności do zwierzęcia pod warunkiem pokrycia poniesionych przez Gminę kosztów transportu, przetrzymywania i leczenia zwierzęcia". Zdaniem skarżącego postanowienie to, obejmujące wyrażenie: " pod warunkiem porycia poniesionych przez Gminę kosztów transportu, przetrzymywania i leczenia zwierzęcia "jest rażąco sprzeczne z obowiązującym prawem, albowiem uregulowanie to ustanawia na rzecz schroniska (jego właściciela) ius retentionis (tzw. prawo zatrzymania). Prawo zatrzymania jest ingerencją w – skuteczne wobec wszystkich – prawo własności, gdyż jednym z uprawnień właściciela rzeczy uregulowanym w kc jest uprawnienie do posiadania rzeczy będącej przedmiotem własności. Zgodnie z ustawą o ochronie zwierząt do spraw nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy stąd też, zgodnie z art. 461 § 1 kc, zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać, aż do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej. Prawo to powstaje w drodze oświadczenia woli zainteresowanego wierzyciela, którym w tym wypadku jest zobowiązany do wydania cudzej rzeczy . W niniejszej sprawie zobowiązanym do wydania zwierzęcia właścicielowi – jeżeli zostanie on ustalony – będzie schronisko, w którym wyłapane zwierzę zostanie umieszczone dla zapewnienia mu właściwej opieki. W tej sytuacji to schronisko będzie uprawnione do złożenia właścicielowi zwierzęcia oświadczenia o zastosowaniu prawa zatrzymania jako, że poniesie ono stosowne koszty. Nadto organ wskazał, że prawo zatrzymania wynika z ustawy, a Rada nie ma umocowania do uchwalania przepisu ustanawiającego na rzecz schroniska prawa zatrzymania, zastępując w ten sposób – w celu skorzystania z tego prawa - wymóg złożenia stosownego świadczenia przez zainteresowanego wierzyciela. W § 5 ust. 2 uchwały Rada postanowiła, iż " po upływie 14 dni przetrzymywania zwierzęcia w schronisku zwierze staje się własnością schroniska, które decyduje o dalszym jego losie". Niewątpliwie Rada nie ma uprawnienia co do ustanowienia postanowienia, iż po upływie 14 dni zwierzę staje się własnością schroniska. Organ w szczególności podniósł, że w sytuacji gdy wyłapane zwierzę miało właściciela – jego prawa właścicielskie wobec zwierzęcia przy takim uregulowaniu zostałyby naruszone. Nadto skarżący podniósł uchybienie w podstawie prawnej uchwały w postaci zbędnego podania art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142 poz. 1591 z późn. zm.) i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 sierpnia 1998 r. w sprawie zasad i warunków wyłapywania bezdomnych zwierząt (Dz. U Nr 116 poz. 753), bowiem zgodnie z § 121 ust. 2 w związku z § 141 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100 poz. 908) jako przepis uchwały przytacza się przepis ustawy, który określa zakres spraw przekazanych do uregulowania w uchwale i wskazuje organ upoważniony do jej wydania, a błędem jest przywoływanie w uchwale oprócz przepisu upoważniającego innych przepisów mających związek z przepisem upoważniającym. W odpowiedzi na skargę Gmina wniosła o jej oddalenie i przyznanie jej zwrotu kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu Gmina podała, że wszelkie wymogi formalne jakie ustawa o ochronie zwierząt nałożyła na Radę Gminy zostały w niniejszej sprawie spełnione. A mianowicie Rada przed uchwaleniem uchwały posiadała uzgodnienie treści projektu uchwały z powiatowym lekarzem weterynarii oraz organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, a treść uchwały została podjęta w oparciu o przepis art. 11 ust. 3 tej ustawy . W szczególności Gmina nie zgadza się z zarzutem naruszenia art. 461 § 1 kc poprzez przekroczenie umocowania przez uchwalenie przepisu ustanawiającego na rzecz schroniska prawa zatrzymania zwierzęcia, zastępując w ten sposób wymóg złożenia stosownego oświadczenia przez zainteresowanego właściciela. Zasadniczym celem prawa zatrzymania jest zabezpieczenie ustawowo określonych wierzytelności przysługujących zobowiązanemu do wydania rzeczy wobec żądającego takiego wydania. W ocenie Gminy w niniejszej sprawie jest specyficzna sytuacja bowiem Gmina jako jednostka wykonująca w zakresie określonych ustawowo zadań własnych, takich jak wyłapywanie bezdomnych zwierząt, ustanawia w formie uchwały prawa zatrzymania na wyłapanym zwierzęciu, aż do momentu uregulowania przez właściciela zwierzęcia należności związanych z przeprowadzanym wyłapywaniem, tj. kosztów transportu, przetrzymywania i leczenia zwierzęcia. Nieodebrane zwierzę w wyznaczonym terminie zostaje przewiezione do schroniska, z którym Gmina ma podpisaną umowę i pozostaje tam do czasu odebrania przez właściciela. Skarżony przez Wojewodę zwrot "pod warunkiem pokrycia poniesionych przez Gminę kosztów transportu, przetrzymywania i leczenia zwierzęcia" jest formą zabezpieczenia przez Gminę zwrotu uiszczonych przez nią kosztów związanych z przeprowadzonym wyłapywaniem. To właśnie Gmina pokrywa z przyznanych jej środków wszystkie wskazane koszty na podstawie faktury wystawionej przez schronisko. Tak więc Gmina, a nie jak wskazuje Wojewoda – schronisko, ma roszczenie do właściciela zwierzęcia o zwrot związanych z wyłapywaniem i przechowywaniem zwierzęcia kosztów. Gmina występuje tu w dwojakiej roli – jako wierzyciela z tytułu w/w należności pieniężnych i dłużnika zobowiązanego do wydania zwierzęcia. Schronisko pełni wyłącznie rolę przechowawcy przymiotu wierzyciela i to Gminie przysługuje celem zabezpieczenia swoich roszczeń ustawowe prawo zastawu. Zdaniem Gminy fakt, iż prawo zatrzymania wynika z ustawy, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby postanowienie jak w zaskarżonej uchwale zawrzeć dla jasności w uchwale określającej zasady wyłapywania bezdomnych zwierząt i postępowania z nimi. Odnośnie drugiego zarzutu skargi Gmina wywodzi, że właścicielowi rzeczy przysługuje najszerszy katalog praw do rzeczy, ale także na nim ciążą obowiązki wynikające z przysługującego prawa własności. W przypadku zwierzęcia, oprócz zwykłych obowiązków, właściciel zobowiązany jest zapewnić zwierzęciu poszanowanie, ochronę i opiekę (art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt). W przypadku podjęcia akcji wyłapywania zwierząt na terenie Gminy – ta akcja jest wcześniej ogłaszana ze wskazaniem jej terminu i obszaru, na którym ma być przeprowadzona a właściciel z treści ogłoszeń o akcji jest powiadomiony o adresie schroniska, do którego zwierzęta będą przewiezione. Skoro zatem właściciel przez dłuższy okres czasu nie odbiera zwierzęcia to należy traktować, iż porzucił zwierzę i wtedy własność rzeczy niczyjej nabywa się przez objęcie jej w posiadanie zgodnie z art. 181 kc. W ocenie organu termin 14 dni jest wystarczającym dla właściciela do odbioru zabłąkanego zwierzęcia. Pismem z dnia [...] marca 2008 r. Wojewoda uwzględniając stanowisko strony przeciwnej zawarte w odpowiedzi na skargę z dnia 25 lutego 2008r. cofnął skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Cofnięcie skargi jest pismem składanym w postępowaniu sądowym które swym charakterem jest zbliżone do oświadczenia w rozumieniu art. 45 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ppsa – i jest rezygnacją strony z kontynuowania wszczętego przez nią postępowania przed sądem administracyjnym i co do zasady wywołuje skutek w postaci zakończenia tego postępowania. Ustawa ppsa nie przewiduje wymogu uzyskania przez Sąd zgody innego uczestnika postępowania, który nie wniósł odrębnej skargi na cofnięcie skargi. Zasadą określoną w art. 60 ppsa jest związanie Sądu cofnięciem skargi - z dwoma wyjątkami. Po pierwsze, jeżeli cofnięcie zmierza do obejścia prawa i po drugie, kiedy cofnięcie skargi powodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Uwzględniając całokształt okoliczności sprawy w tym udzieloną przez Gminę odpowiedzią na skargę Sąd stwierdził, iż żadna ujemna przesłanka, o której mowa w art. 60 ppsa w przedmiotowej sprawie nie zachodzi i cofnięcie skargi jest dopuszczalne. Stąd też na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 ppsa postępowanie w sprawie należało umorzyć.