II SA/Go 146/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2026 r., znak sprawy: [...], postępowanie [...]w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. stwierdzić swą niewłaściwość w sprawie, 2. przekazać sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako sądowi właściwemu miejscowo. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania P. K. świadczenia wychowawczego na dziecko K. K. na okres od [...] czerwca 2022 r. do [...] maja 2023 r. wskazując, iż wnioskodawca nie jest osobą uprawnioną do złożenia wniosku. Decyzją z dnia [...] stycznia 2026 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umorzył zainicjowane przez P. K. postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż kolejny wniosek skarżącego o przyznanie w/w świadczenia został pozytywnie rozpatrzony w dniu [...] grudnia 2025 r., wobec czego prowadzone postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe. Pismem z dnia [...] lutego 2026 r. P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w której wskazał, że E. K. - matka K. K.- w okresie od [...] czerwca 2016 r. do [...] maja 2022 r. otrzymywała świadczenie wychowawcze na córkę z Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Dnia [...] kwietnia 2022 r. podjęła pracę w Niemczech, natomiast w dniu [...] kwietnia 2022 r. zrzekła się świadczenia wychowawczego, aby wykluczyć zbieg ze świadczeniem niemieckim Kindergeld. W związku z tym OPS w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. uchylił prawo do świadczenia za maj 2022 r. Następnie pismem z dnia [...] lipca 2022 r. Wojewoda poinformował E. K. o przyznaniu świadczenia za maj 2022 r. Dalej skarżący wskazał, że pismem z dnia [...] grudnia 2025 r., po złożeniu przez niego kolejnego wniosku, ZUS poinformował go o przyznaniu świadczenia wychowawczego na córkę za okres od [...] października 2022 r. do [...] maja 2023 r., jednak nadal nie wypłacił mu świadczenia za okres od [...] czerwca 2022 r. do [...] września 2022 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Siedziby i obszary właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych reguluje rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 785). Sądy administracyjne zobowiązane są z urzędu przestrzegać swojej właściwości. Zgodnie z art. 59 § 1 p.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny sąd, który stwierdzi swoją niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym. W przedmiotowej sprawie skarga dotyczy decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Zagadnienie świadczenia wychowawczego uregulowane zostało w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2026 r., poz. 508). W świetle art. 28 ust. 3 tej ustawy do rozpoznania spraw sądowoadministracyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) jest właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma miejsce zamieszkania osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze lub osoba pobierająca świadczenie wychowawcze. Ustawodawca wprowadził w ten sposób wyjątek od określonej w art. 13 § 2 p.p.s.a. zasady, że o właściwości miejscowej sądu administracyjnego decyduje siedziba organu, którego działalność została zaskarżona. Zatem przepis art. 28 ust. 3 u.p.p.w.d., jako przepis szczególny w stosunku do art. 13 § 2 p.p.s.a., określa właściwość miejscową sądów administracyjnych w sprawach dotyczących świadczeń wychowawczych uzależniając ją od miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie lub osoby pobierającej je. Jednakże należy zwrócić uwagę na art. 28 ust. 4 u.p.p.w.d. (obowiązujący od 1 stycznia 2022 r.), w myśl którego przepisu ust. 3 nie stosuje się do spraw, o których mowa w art. 16 (sprawy dotyczące postępowania z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego). Jednoznaczne brzmienie cyt. art. 28 ust. 4 u.p.p.w.d. wskazuje na konieczność odstąpienia od stosowania określonego w ust. 3 szczególnego określenia właściwości miejscowej sądów administracyjnych w sprawach dotyczących świadczeń wychowawczych, w sytuacji, gdy sprawa znajduje podstawę prawną w art. 16 u.p.p.w.d. tzn. związana jest z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że w przypadku sprawy sądowoadministracyjnej w takim przypadku właściwość miejscowa sądu administracyjnego powinna być określana z pominięciem przepisu szczególnego art. 28 ust. 3 u.p.p.w.d., a zastosowanie znajduje przepis ogólny tj. art. 13 § 2 p.p.s.a. W sprawie będącej przedmiotem skargi nie budzi wątpliwości, iż zastosowanie znajdował właśnie art. 16 u.p.p.w.d. Na powyższe wskazuje analiza akt administracyjnych sprawy, z których wynika, że instytucja niemiecka przekazała do Wojewody informację o złożonym na terenie Niemiec wniosku o świadczenia rodzinne na dziecko K. K., a Wojewoda w pismach adresowanych zarówno do OPS w [...], jak i do skarżącego, potwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 u.p.p.w.d., z uwagi na treść art. 28 ust. 4 w zw. z art. 16 u.p.p.w.d. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż skarżonym organem jest Prezes ZUS, którego siedzibą, zgodnie z art. 66 ust. 1 w zw. z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2026 r., poz. 199 ze zm.), jest miasto stołeczne Warszawa, należało uznać, iż sądem właściwym miejscowo do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 59 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 13 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.