II SA/Go 149/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., na podstawie art. 3 ust. 1 i ust. 4, art. 25, art. 48 ust. 4 w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.) i § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 135, poz. 950 ) oraz art. 104 k.p.a., odmówił przyznania D. B. obiadów za kwotę 10 zł dziennie z możliwością dowozu do domu począwszy od 1 stycznia do 31 grudnia 2008 roku w stołówce Kuchnia Polska. W uzasadnieniu decyzji organ l instancji wskazał, iż skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, zajmuje mieszkanie trzypokojowe z kuchnią i łazienką, jej dochód stanowią świadczenia otrzymywane z tytułu niepełnosprawności znacznego stopnia tj. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie po 153 zł miesięcznie i zasiłek stały w kwocie po 324 zł miesięcznie (łącznie 477 zł). Nadto organ podał, iż strona do kwietnia 2007 roku objęta była pomocą w formie dwudaniowych posiłków w centrum Usług Opiekuńczych, ale z nich zrezygnowała z uwagi na konieczność zmiany nawyków żywieniowych stosownie do stanu zdrowia. W zamian za to przyznano stronie świadczenie pieniężne na zakup żywności ( decyzją [...] ) - na okres od stycznia 2008 roku do czerwca 2008 roku po 100 zł miesięcznie. W dalszej części organ wskazał, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej dożywianie w stołówkach jest zadaniem pomocy społecznej, ale w stołówce, która została wybrana w drodze otwartego konkursu ofert, a nie w dowolnie wybranej przez stronę. Wobec tego, że D. B. porusza się sprawnie - jest prawie codziennie w Ośrodku z nowymi pismami i wnioskami, a tym samym organ uznał, iż brak jest podstaw, aby dowozić stronie posiłki do domu. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła D. B., w którym wniosła o zmianę powyższej decyzji i przyznania jej środków na wskazane potrzeby, wyrażając niezadowolenie ze sposobu załatwienia jej wniosku, a zwłaszcza brak dogłębnego zapoznania organu z potrzebami odwołującej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją [...] działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856, ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ust. 1 pkt 4, art. 108 k.p.a., art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 25 ust. 1, art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.) i § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż decyzja organu l instancji nie narusza przepisów obowiązującego prawa podnosząc, że organ l instancji w dniu 12 listopada 2007 r. przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego ustalając na jego podstawie, a także w oparciu o znajdujące się w jego posiadaniu materiały dowodowe, w tym wcześniejsze decyzje dotyczące przyznania stronie różnych form pomocy obecną sytuację materialną strony. Strona mogłaby we własnym zakresie, dokonując zamiany mieszkania na mniejsze przyczynić się do poprawy swojej sytuacji bytowej, jak również w efekcie takiego działania zmniejszeniu uległyby opłaty za lokal, mniejsza byłaby powierzchnia do sprzątania, a nadto mniejszy metraż zajmowanego lokalu pozwoliłby stronie na uzyskanie dodatku mieszkaniowego. W ocenie organu udzielenie zasiłku celowego na przyznanie pomocy finansowej na zakup obiadów za kwotę 10 zł dziennie z możliwością dowozu do domu we wnioskowanym przez skarżącą okresie, nie można uznać za podstawową potrzebę bytową o której mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w sytuacji gdy stronie zostało już przyznane inną decyzją świadczenie pieniężne z przeznaczeniem na zakup żywności od miesiąca stycznia do czerwca 2008 r. po 100 zł miesięcznie. Ponadto w ocenie Kolegium organ l instancji prawidłowo stwierdził, iż stosownie do treści art. 25 ustawy o pomocy społecznej, organ pomocy społecznej nie może przyznać pomocy w postaci obiadów w dowolnej stołówce. Skargę na powyższą decyzję złożyła D. B. zarzucając, że decyzja jest bezpodstawna, nielegalna i bezprawna, ignorowane są jej uzasadnione potrzeby, wnosząc o jej "kasację" wskazując w obszerny sposób, na zasadność przyznania jej kwoty 10 zł na obiady za cały 2008 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty podnoszone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując ponadto na przeprowadzony w sprawie wywiad środowiskowy, który w ocenie organu potwierdza warunki lokalowe skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zmianami), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) - zwanej dalej p.p.s.a. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta uchybia prawu. Zdaniem Sądu, decyzja organu l instancji nie spełnia wymogów formalnych, co głównie dotyczy uzasadnienia faktycznego i prawnego. Pomimo faktu, że decyzja o przyznaniu zasiłku jest wydawana w granicach tzw. uznania administracyjnego, to jednak każda sprawa wymaga dogłębnej analizy i wyjaśnień, które muszą mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. W myśl treści art.134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie z dyspozycją art. 133 p.p.s.a. podstawą wyrokowania sądu administracyjnego, są akta sprawy. Materialnoprawną podstawą rozstrzygania przez organy pomocy społecznej w zakresie przyznawania posiłków upatrywać należy w przepisie art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.), statuującym uprawnienie osoby do uzyskania pomocy doraźnej lub okresowej w postaci jednego gorącego posiłku dziennie, jeśli jest tego pozbawiona i własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Organ odwoławczy powołał się na treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontowi napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. Z treści powyższego przepisu wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, którą niewątpliwie jest spożycie ciepłego posiłku w ciągu dnia. Z art. 17 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy o pomocy społecznej wynika obowiązek organu jakim jest zapewnienie posiłku, co należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. Obowiązkiem organu pomocy społecznej rozpatrującego wniosek o przyznanie omawianego świadczenia było poczynienie ustaleń, czy strona spełnia warunki do jego przyznania. Zarówno organ l jak II instancji stwierdziły, iż osiągane przez skarżącą kryterium dochodowe uprawnia ją do otrzymania wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej. Bezspornym jest co podniosły organy l i II instancji, iż do kwietnia 2007 roku skarżąca korzystała z obiadów w stołówce Centrum Usług Opiekuńczych (CUO), z których zrezygnowała w związku z koniecznością zmiany nawyków żywieniowych, w zamian za to przyznano jej świadczenie pieniężne na zakup żywności w okresie od stycznia do czerwca 2008 r. Zasadnie też wskazano, iż nie mogą być przyznane posiłki we wskazanej przez skarżącą stołówce, a tylko w takiej, która została wybrana w drodze otwartego konkursu ofert. Na podstawie art. 106 ustawy o pomocy społecznej stwierdzić należy, że wnioskowane świadczenie jest przyznawane w drodze decyzji, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Wywiad środowiskowy w przypadku osób stale korzystających z pomocy społecznej, ma dać organowi możliwość zaktualizowania wiedzy na temat sytuacji, w jakiej znajduje się wnioskodawca na chwilę składania wniosku. Z przeprowadzonego w niniejszej sprawie wywiadu środowiskowego nie wynika natomiast, czy stan zdrowia skarżącej uległ poprawie, czy zaproponowano jej "powrót" do posiłków w Centrum Usług Opiekuńczych, czy strona jest w stanie sama sobie przyrządzać posiłki, tym bardziej, iż z przedłożonych do przedmiotowej sprawy akt administracyjnych wynika, że D. B. złożyła równocześnie wniosek o przyznanie jej obiadów w Centrum Usług Opiekuńczych. Nie należy zapominać, że organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony, która musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania jej tego świadczenia lub jego rozmiar będzie różny od tego, który strona określiła we wniosku. Nie mniej wnioskodawca nie musi zawierać w piśmie sprecyzowania wszystkich możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia. Skarżąca spełnia wymagania do przyznania jej posiłków, o tyle że nie we wskazanej przez skarżącą stołówce, wobec tego należałoby wyjaśnić wszelkie okoliczności dotyczące stanu faktycznego sprawy. Jest to istotne tym bardziej, iż D. B. podniosła, że z posiadanych przez nią środków nie wystarcza jej na chleb. Należy podkreślić, iż dostarczenie posiłku, ubrania i schronienia należy do najbardziej elementarnych form pomocy społecznej, a świadczenia z tego zakresu należą do minimum ludzkiego bytowania. Zdaniem Sądu tylko w przypadku wyjaśnienia, że skarżąca nie jest zainteresowana posiłkami, które organ pomocy społecznej może jej zaoferować, można - mimo spełnienia ustawowych kryteriów, odmówić przyznania wnioskowanego przez nią świadczenia. Wprawdzie organ l instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia odniósł się do decyzji [...], którą przyznano skarżącej świadczenie pieniężne na zakup żywności (100 zł miesięcznie przez okres od stycznia do czerwca 2008r.), jednak należy mieć na względzie fakt, iż w rozpatrywanej sprawie wniosek D. B. dotyczył przyznania jej 10 złotych dziennie na obiady w stołówce, a przyznanie stronie w innym postępowaniu 100 złotych miesięcznie obejmujące tylko część okresu za jaki wystąpiła skarżąca z wnioskiem, nie załatwia on w całości wniosku, który zainicjował niniejsze postępowanie. Powołana powyżej decyzja jest wynikiem rozpatrzenia przez MOPS innego wniosku D. B., który dotyczył m.in. przyznania nieodpłatnie obiadów w stołówce Centrum Usług Opiekuńczych wraz z obiadem wigilijnym oraz wypłaty świadczenia pieniężnego na zakup żywności. Wobec tego, że organ l instancji podał, iż za przyznaną kwotę 100 złotych miesięcznie skarżąca może zakupić obiady w dowolnej stołówce, należało co najmniej ustalić czy kwota 100 złotych może stanowić kompensatę wnioskowanego świadczenia w postaci obiadów w stołówce i to we wnioskowanym przez skarżącą okresie. Skarżąca D. B. korzystała z przyznanych jej posiłków i w tym samym czasie przyznawano jej zasiłek celowy na zakup żywności, więc odmowę przyznania obiadów nie można również usprawiedliwiać tym, iż został skarżącej przyznany zasiłek na zakup pożywienia. Ponadto zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie nie można uzasadniać odmowy przyznania posiłków tym, że skarżąca nie chce poprawić swojej sytuacji materialnej zamieniając swoje mieszkanie na mniejsze. Taka argumentacja jest uzasadniona w przypadku odmowy pomocy w sytuacji, gdy wniosek obejmuje świadczenia wykraczające poza zakres pomocy społecznej, a które mogą świadczyć o zamożności i dlatego nie są przedmiotami pierwszej potrzeby. Spożywanie posiłków zalicza się do niezbędnych potrzeb bytowych, a przyznanie takiego świadczenia nie jest w żaden sposób zależne od wielkości mieszkania i możliwości zarobkowych z nim związanych, czy też sugerowaną przez organ możliwością pozyskania w tym zakresie pewnych oszczędności. Wskazane wyżej okoliczności zadecydowały, iż na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270, ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z treścią art. 152 wyżej wymienionej ustawy stwierdzono, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.