II SA/Go 15/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Damian Bronowicki, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. nr [...] w części zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu . Uzasadnienie. Decyzją z dnia [...] września 2005r. nr [...]r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 7 ust. 1, 1a, 9 oraz art. 4 i art. 17 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (DZ.U. z 2001r. Nr 71 poz. 734 ze zm.), uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2003r. nr [...] o przyznaniu B.D. dodatku mieszkaniowego, orzekł o nieprzyznaniu B.D. dodatku mieszkaniowego, jednocześnie wezwał do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości, czyli w kwocie 1.328, 04zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na mocy wymienionej wyżej decyzji z dnia [...] sierpnia 2003r., B.D. przyznany został dodatek mieszkaniowy w wysokości 110, 67 zł., na okres od dnia [...] września 2003r. do dnia [...] lutego 2003r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005r. wznowione zostało postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o przyznaniu stronie dodatku mieszkaniowego na wskazany wyżej czasokres. Postępowanie wznowione zostało na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., albowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy, nowe okoliczności, istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję - dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych. Organ wskazał w uzasadnieniu, że w deklaracji o dochodach, składanej na potrzeby ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego, strona jako członków gospodarstwa domowego wykazała również syna M.D., który w rzeczywistości nie mieszkał pod wskazanym adresem od 2001r. oraz córkę – M.D., która od dwóch lat przebywa za granicą. W tej sytuacji wniosek strony o przyznanie dodatku mieszkaniowego rozpatrzony został ponownie, przy czym – jak podaje organ – ustalając dochód rodziny przyjęto, że gospodarstwo domowe składa się z trzech osób, czyli B.D., K.D. i J.D.. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, ustalono, że dodatek mieszkaniowy stronie nie przysługuje, gdyż procent miesięcznego dochodu gospodarstwa jest większy niż wydatki normatywne na lokal (art. 17 ust.2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). W oparciu o treść art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, organ orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranej kwoty dodatku w podwójnej wysokości. Od decyzji organu I instancji B.D. wniosła odwołanie. W odwołaniu strona podaje, że jej pasierb M.D. zameldowany jest w przedmiotowym lokalu na pobyt stały, jednakże nie zamieszkuje w nim na co dzień, przebywa w nim sporadycznie. M.D. pobierał rentę, ale według twierdzeń strony - nie była ona zorientowana co do wysokości renty, dlatego nie wykazała jej w deklaracji o dochodach. Str.1. Sygn. akt II SA/Go 15/06 Decyzją z dnia [...] pażdziernika 2005r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że pismem z dnia [...] maja 2005r. M.D. poinformował organ administracyjny, o tym że we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego B.D. nie ujawniła uzyskiwanych przez niego dochodów z tytułu renty rodzinnej, nadto poinformował, że od dwóch lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu, a wcześniej mieszkał w nim sporadycznie. Okoliczności powyższe były podstawą wznowienia postępowania administracyjnego, w wyniku którego uchylona została decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego oraz organ orzekł o odmowie przyznania B.D. dodatku mieszkaniowego. Organ II instancji podtrzymał również stanowisko organu I instancji w zakresie orzeczenia o obowiązku zwrotu dodatku w podwójnej wysokości. B.D. wniosła skargę. W skardze skarżąca podaje, że jej pasierb - M.D. przebywał w przedmiotowym lokalu sporadycznie, a okresy jego w nim bytności wynosiły od jednego miesiąca do dwóch miesięcy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W myśl przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. Nr 153 poz.1269) , sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości między innymi poprzez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Orzekając w danej sprawie sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza że sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji także w zakresie wykraczającym poza zarzuty podniesione skardze oraz wskazaną podstawę prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, DZ.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwaną dalej p.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, że skarżąca wnosząc o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego, w deklaracji z dnia [...] sierpnia 2003r. o wysokości osiąganych dochodów, podała że jej gospodarstwo domowe składa się z pięciu osób, w tym – M.D. i M.D., natomiast dochód rodziny z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, wyniósł 5. 796, 87 zł., co w przeliczeniu na jednego członka rodziny stanowi kwotę 386, 45 zł miesięcznie. Wskazane przez skarżącą dane były podstawą ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r. organ I instancji przyznał skarżącej dodatek w wysokości 110, 67 zł miesięcznie na okres od [...] września 2003r. do [...] lutego 2004r. Str. 2. Sygn. akt II SA/Go 15/06 Następnie w oświadczeniach z dnia [...] maja 2005r. M.D. podał, iż w rzeczywistości M.D. od dwóch lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu, brat natomiast nie przebywa w nim od 1998r., natomiast on sam nie mieszka w tym lokalu od dwóch lat. Ponadto M.D. podał, iż wnosząc o przyznanie dodatku mieszkaniowego B.D. nie wykazała dochodu w postaci renty rodzinnej. W oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2005r. B.D. potwierdziła, że M.D. nie mieszka w lokalu przy ul. [...] od 2001r. W tej sytuacji, zachodziła wymieniona w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłanka wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, a mianowicie wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, a nie znanych organowi, który wydał decyzję. W ocenie Sądu organy administracyjne orzekając w przedmiotowej sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. W oparciu o obowiązujące przepisy prawa dokonano prawidłowych ustaleń w zakresie prawa do dodatku mieszkaniowego. Należy jednak zwrócić uwagę, że zarówno przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., jak i przepis art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych nie dają podstawy do rozszerzenia zakresu orzekania organu administracji, podejmującego decyzję w trybie wznowieniowym, o dodatkowe rozstrzygnięcie zobowiązujące stronę do zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te, wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Przytoczony przepis posłużył organom administracji jako podstawa prawna wydania decyzji w części zobowiązującej skarżącą do zwrotu nienależnie przekazanego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd, że przepis art. 145 § 1 k.p.a. ogranicza przedmiot wznowienia postępowania tylko do sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Skoro przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, w której wznowiono postępowanie administracyjne było przyznanie skarżącej dodatku mieszkaniowego w określonej wysokości, to przedmiotem badania w toku wznowionego postępowania administracyjnego mogła być jedynie kwestia przysługiwania skarżącej prawa do tego dodatku i ewentualnie jego wysokości (por. wyrok NSA z dnia 23 września 1999r., sygn. akt II SA/Wr 1712/98 oraz wyrok NSA z dnia 26 maja 2000r. sygn. akt II SA/Wr 1801/98). Odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego należy wskazać, że jeszcze na tle przepisu art. 43 ust. 4 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (DZ.U. z 1998r. Nr 120 poz. 787 ze zm.) ukształtowany został pogląd, iż przepis ten nie Str. 3. Sygn. akt II SA/Go 15/06 mógł być w ogóle podstawą decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu nienależnie wypłaconego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. Zobowiązanie takie wynikało bowiem wprost z mocy powyższego przepisu, a zapis wmyśl którego należność obejmująca podwójną wysokość nienależnie wypłaconego dodatku mieszkaniowego podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, należało rozumieć jako podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (w zakresie wynikającym z omawianego przepisu), w razie ostatecznego uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego z powodu stwierdzenia, że dodatek przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku. (vide: wyroki NSA z dnia 10 kwietnia 2002r. sygn. akt II SA/Gd 1373, Lex 76111, z dnia 13 lkutego 2002r. sygn. akt II SA/Gd 1083/00, OSP 2003, nr 6, z dnia 26 maja 2000r. sygn. akt II SA/Wr 1801/98, OSS 2000, nr 4 poz. 94.) Przywołane powyżej orzeczenia zachowują aktualność w obowiązującym stanie prawnym. Sąd w przedmiotowej sprawie uznał za zasadne w całości cytowane stanowisko w zakresie braku podstawy prawnej do zobowiązania skarżącej w drodze badania decyzji administracyjnej do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. W przepisie art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, ustawodawca bezpośrednio zawarł upoważnienie do przymusowego ściągnięcia tych należności wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, nie przewidując formy decyzji administracyjnej. W związku z powyższym, Sąd stwierdził, że decyzja organu I instancji jak też utrzymująca ją decyzja organu II instancji, w części wzywającej skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości, zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 c ustawy p.p.sa.,Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Wobec braku wniosku strony skarżącej o zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego, zgodnie z treścią art. 210 § 1 ustawy, nie orzeczono w tym zakresie. Str. 4.