II SA/Go 152/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas /spr./ Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2009 r. sprawy ze skargi N.M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego – matkę U.M. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, orzeczeniem z dnia [...] listopada 2008 r. w sprawie nr [...], postanowił zaliczyć N.M. urodzoną [...] listopada 1992 r. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie to zostało wysłane do rąk tejże N.M.. Pismo odebrał, w dniu 4 grudnia 2008 r., jej brat S.M.. Od pomienionego orzeczenia odwołanie złożył K.M., ojciec N.M. w dniu [...] grudnia 2008 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, w piśmie skierowanym do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, zawarł informację złożenia tego odwołania po terminie. Odpis pisma skierował, jak wcześniejsze orzeczenie, do N.M.. W piśmie z [...] stycznia 2009 r, nazwanym podaniem, U.M. matka N.M. złożyła wniosek o przywrócenie terminu i jednocześnie zawarła w nim oświadczenie o odwołaniu się od decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu orzeczenia organ powołał się na brak wskazania przyczyn niedochowania terminu, w szczególności pominięcie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu. Od orzeczenia tego złożyła skargę U.M. powołując się na niezrozumienie skutków orzeczenia co do określenia stopnia niepełnosprawności córki N.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwaną dalej ppsa. Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji, w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, uznać należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Podkreślenia wymaga to, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W świetle powyższego kontrola legalności działalności administracji publiczne sprowadza się do jego oceny w świetle zgodności z przepisami prawa, ale tylko w granicach danej sprawy. Skarga okazała się zasadna lecz z przyczyn innych od w niej wskazanych. Przedmiotem skargi jest odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności N.M.. Zasadność skargi zostaje rozpoznana w świetle przepisu art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej kpa. Powołany przepis, ciężar wykazania braku winy w niedotrzymaniu terminu przechodzi na zainteresowanego (art. 58 § 1 i 2) kpa.. Zgodnie z dyspozycją zawartą w przepisie art. 40 § 1, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz. U. 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanym dalej kpa, pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. W rozpoznaniu zasadności wniosku o przywrócenie terminu, w pierwszej kolejności należy ustalić datę doręczenia pisma, od którego wniesiono odwołanie. Z zagadnieniem tym wiąże się uznanie doręczenia za skuteczne. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru korespondencji, zawierającej wymienione orzeczenie, wynika o adresowaniu jej do N.M.. Orzeczenie zawierało pouczenie o możliwości, sposobie i terminie wniesienia odwołania, czyli podjęcie dalszych czynności prawnych. Przepis art. 30 § 1 kpa nakazuje oceniać zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych, do których zalicza się także wniesienie odwołania od decyzji administracyjnych, według przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z treścią przepisu art. 8 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), nazywaną dalej kc, każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną, natomiast zdolność do czynności prawnych nabywa się, zgodnie z przepisem art. 11 kc, z chwilą uzyskania pełnoletności. Osobą pełnoletnią jest, w myśl art. 10 § 1 kc, kto ukończył lat osiemnaście, pełnoletność uzyskuje też małoletni przez zawarcie związku małżeńskiego (art. 10 § 2). Orzeczenie dotyczące ustalenia stopnia niepełnosprawności N.M. zawiera informację o dacie jej urodzenia dnia [...] listopada 1992 r., zatem w chwili orzeczenia ukończyła dopiero 16 lat. Wedle dyspozycji zawartej w przepisie art. 30 § 2 kpa, osoby fizyczne nie posiadające zdolności do czynności prawnych, ze względu na małoletność, działają przez swoich ustawowych przedstawicieli. Osobę ustawowego przedstawiciela dla małoletniego wskazują przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz. 59 ze zm.), nazywanej dalej kro. Przepis art. 98 § 1 kro ustanawia rodziców przedstawicielami ustawowymi dziecka. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, wtedy każdy z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy. W świetle powołanych przepisów w rozpoznawanej sprawie, przedstawicielem ustawowym małoletniej N.M. byli i są nadal jej rodzice K.M. i U.M.. Przepis art. 40 § 1 kpa nakazuje doręczanie pism stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Zgodnie z taką dyspozycją, w rozpoznawanej sprawie, doręczenie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności małoletniej N.M. powinno nastąpić do rąk jej rodziców K.M. lub U.M. jako jej przedstawicieli ustanowionych ustawowo do podejmowania czynności prawnych w imieniu i na rzecz córki. Konsekwencją doręczenia pisma, zawierającego omawiane orzeczenie dla małoletniej, tym samym nie posiadającej zdolności do czynności prawnych (art. 11 kc), N.M. zamiast do jej rodziców jako przedstawicieli, jest nieskuteczność tego doręczenia. Omawiana wadliwość uniemożliwia tym samym obliczenie terminu do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 kpa). Niezależnie od powyższego, Sąd w rozpoznawanej sprawie, dostrzegł inny aspekt dotyczący doręczenia rzeczonej decyzji w sposób opisany w art. 40 § 1 i 2 kpa. Faktycznie korespondencję zawierającą omawianą decyzję odebrał brat małoletniej – S.M.. Przepis art. 43 kpa dozwala dokonać doręczenia zastępczego, w przypadku nieobecności adresata, dorosłemu domownikowi. Z adnotacji poczynionej na zwrotnym poświadczeniu odbioru korespondencji przez doręczyciela bądź przyjmującego pismo nie wynika aby brat N.M. był osobą pełnoletnią. Fakt taki, wobec kategorycznego brzmienia art. 43 kpa o doręczeniu korespondencji do rąk pełnoletniego domownika, ma istotne znaczenie dla oceny skuteczności doręczenia. Brak stosownej adnotacji o pełnoletności S.M. stanowi uchybienie cytowanym przepisom i tym samym uniemożliwia uznanie doręczenia za skuteczne. Konsekwencją wady polegającej na niemożności oceny skuteczności doręczenia jest brak oznaczenia terminu początkowego, od którego należy obliczać upływ czasokresu dla wniesienia odwołania od doręczonej decyzji (art. 129 § 2 kpa). Kolejnym aspektem wyłaniającym się na tle rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 § 1 i 2 kpa) jest wykazanie przez zainteresowanego braku winy w uchybieniu jego dochowania. W tym zakresie organ nie poczynił żadnych ustaleń. Dla uznania dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu, w pierwszej kolejności koniecznym jest ustalenie dochowania siedmiodniowego okresu na jego złożenie, licząc od ustania przyczyny uchybienia terminu. Wymagało zatem rozpoznanie wniosku zbadania kiedy korespondencja, zawierająca omawiane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dotarła do rąk rodziców małoletniej. Rozpatrzenie dopuszczalności tego wniosku będzie odpowiednie do dochowania albo niedochowania siedmiodniowego terminu. Kolejnym dopiero poczynieniem powinno stać się wyjaśnienie przyczyn uchybienia. Kierując się powyższymi rozważaniami, Sąd dostrzegł uchybienie przepisom prawa o postępowaniu administracyjnym. Naruszenie powołanych wyżej przepisów miało wpływ na decyzję podjętą przez organ administracji. Skutkiem tych naruszeń stało się, zgodnie z dyspozycją zawartą w przepisie art. 145 § 1 ust.1. lit a oraz c., uchylenie zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej kierować się będzie wskazaniami zawartymi w powołanych wyżej przepisach wystrzegając się obrazy ich treści.