II SA/Go 156/10

Dnia 7 kwietnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant inspektor Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi T.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. (prawidłową datą wydania decyzji winna być data [...] września 2009 r.) nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania T.C. pomocy społecznej w formie świadczenia na zakup posiłku w programie "Pomoc państwa w zakresie dożywania" w miesiącu wrześniu 2009 r. Organ wskazał, iż w dniu [...] września 2009 r. T.C. zwrócił się do niego z prośbą o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, podkreślając swoją trudną sytuację życiową oraz okoliczność , iż w chwili obecnej sam nie jest w stanie rozwiązać swojej sytuacji życiowej. W uzasadnieniu organ l instancji wyjaśnił, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz dokumentów będących w posiadaniu Ośrodka wynika, że łączny dochód T.C., wynosi 238,00 zł. i pochodzi w całości z zasiłku okresowego przyznanego decyzją nr [...] na okres od sierpnia do września 2009 r., w związku z czym wnioskodawca spełnia wymogi do przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup żywności z rządowego programu na dożywanie. Jednakże decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. stronie zostało przyznane w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywania świadczenie w postaci obiadu w barze "A" na okres od [...] lipca do [...] grudnia 2009 r., wobec czego brak jest podstaw do przyznania dodatkowego świadczenia. Organ wyjaśnił także, że miesięczny koszt przyznanych obiadów wynosi ok. 156 zł miesięcznie. Ponadto organ wyjaśnił, że we wrześniu 2009 r. wnioskodawca otrzymał pomoc w wysokości 100 zł w formie zasiłku celowego i korzysta on różnych form pomocy społecznej. Organ wskazał także, że w sierpniu 2009 r. z przeznaczeniem na pomoc celową na zakup żywności w ramach rządowego programu dysponował środkami w wysokości 24.340 zł. Pomocy w tej formie udzielono 319 osobom, a średnie świadczenie wyniosło 76,30 zł. Organ wskazał również, że pomoc społeczna pełni funkcję wspomagania osób i rodzin w rozwiązywaniu trudności życiowych, w tym materialnych, ale niekoniecznie służy zaspokajaniu tych potrzeb w całości, zatem świadczeniobiorca nie może traktować wsparcia otrzymywanego jako sposobu na życie i oczekiwać, że świadczenia z pomocy społecznej pokryją wszelkie jego potrzeby. Od decyzji tej skarżący odwołał się wskazując, że w miesiącu wrześniu 2009r. z Ośrodka Pomocy Społecznej otrzymał jedynie kwotę 340 zł, która jest zbyt niska aby stwierdzić, że umożliwia mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ponadto wskazał, że miesięcznie powinien z pomocy społecznej otrzymywać kwotę około 440 zł lub 460 zł oraz że jeden posiłek dziennie nie zapewnia mu prawidłowego odżywiania, w związku z czym domaga się przyznania świadczenia żywnościowego na miesiąc wrzesień 2009 r. w wysokości 100 zł. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji podniósł, iż w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada trwałości ostatecznych decyzji, w myśl której decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji jest ostateczna. Uchylenie lub zmiana takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Konsekwencją obowiązywania tej zasady jest to, iż organ administracji nie może ponownie rozstrzygać sprawy, która wcześniej została załatwiona ostateczną decyzją. Organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania T.C. pomocy społecznej w formie świadczenia na zakup posiłku w programie "Pomoc państwa w zakresie dożywania" w miesiącu wrześniu 2009 r., została wydana na skutek wniosku T.C. z dnia [...] września 2009 r. pomimo, iż tożsama sprawa również z wniosku T.C. z dnia [...] lipca 2009 r. o przyznanie mu pomocy społecznej w formie posiłku została już uprzednio ostatecznie zakończona decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], przyznającą skarżącemu pomoc w zakresie dożywania poprzez posiłek wydawany w barze "A" w okresie od [...] lipca 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. W ocenie Kolegium w obu sprawach występują te same podmioty tzn. T.C. oraz Burmistrz. W obu sprawach występuje ten sam stan prawny - wniosek o przyznanie świadczenia w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywania stosownie do przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywania". Występuje także ten sam przedmiot postępowania, jakim jest przyznanie T.C. pomocy społecznej w formie posiłku na miesiąc wrzesień 2009 r., a także ten sam stan faktyczny polegający na spełnieniu przez T.C. kryterium dochodowego określonego w ustawie o ustanowieniu wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywania". Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. wniósł T.C.. Skarżący podkreślił, iż nie zgadza się z zaskarżoną decyzją i domaga się przyznania dodatkowego świadczenia żywnościowego na miesiąc wrzesień 2009 r. w wysokości 100 zł. Skarżący wyjaśnił, iż otrzymuje tylko jeden posiłek dziennie przez cztery dni w tygodniu, a decyzji dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] nie skarżył, gdyż wtedy nie mógł by podejmować żadnego posiłku. Skarżący podniósł też swoją szczególną sytuację majątkową, brak możliwości podjęcia pracy w zawodzie oraz fakt, iż powinien otrzymać z Pomocy Społecznej co najmniej 440 - 470 zł miesięcznie, aby mógł zaspokoić najbardziej podstawowe potrzeby i żyć w warunkach zbliżonych do warunków życia odpowiadających godności człowieka. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje wyjaśnienia oraz wniosło o oddaleni skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm. ), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, nie ocenia też decyzji organu pod kątem jej słuszności czy celowości, a jedynie bada czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w sposób, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Nadto wskazania jeszcze wymaga, iż zgodnie z art. 133 § 1 i 134 § 1 p.p.s.a sąd orzeka na podstawie akt sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie, skarżący domaga się przyznania mu na miesiąc wrzesień zasiłku celowego na zakup żywności z rządowego programu na dożywanie w wysokości 100 zł. Zauważyć należy, iż rozpatrując odwołanie skarżącego Kolegium, w zakresie rozstrzygnięcia, związane jest przepisem art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) dalej w skrócie "k.p.a.", który zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. Oznacza to, że organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać decyzję zgodnie z treścią art. 138 k.p.a., to jest dokonując merytorycznej i prawnej oceny zasadności zaskarżonej decyzji. Organ nie może natomiast w postępowaniu instancyjnym stosować art. 156 § 1 k.p.a., nie jest bowiem uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione we wskazanym wyżej przepisie (np. wyrok NSA z dnia 12 marca 1981 r., SA 472/81, ONSA1981, nr1, poz. 21). W rzeczonej sprawie podstawą prawną rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w zaskarżonej decyzji był art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ odwoławczy po ponownym rozpatrzeniu sprawy może wydać decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję umarza postępowanie pierwszej instancji. Choć art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie precyzuje przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania pierwszej instancji, to w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że umarzając postępowanie organu pierwszej instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami bezprzedmiotowością postępowania (np. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2006 r. sygn. akt II GSK 17/06, wyrok NSA z dnia 15 lutego 2002 r., sygn. akt IV SA 752/00, wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2000 r., sygn. akt l SA/Wr 2401/97). Oznacza to, że uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji o charakterze kasacyjnym, o której mowa tym przepisie, nie jest dowolne, ale podlega ograniczeniu, które związane jest z wystąpieniem okoliczności powodujących bezprzedmiotowość postępowania przed organem l instancji. Bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wówczas, gdy brak jest z jakiejkolwiek przyczyny podstaw procesowych do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego, to jest gdy zachodzi brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkiem czego nie jest możliwe załatwienie sprawy poprzez rozstrzygnięcie co do istoty - pozytywne czy też negatywne. Bezprzedmiotowość postępowania może zatem wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, np. przestało obowiązywać prawo będące podstawą orzekania w danej sprawie, albo przestał istnieć podmiot, którego praw i obowiązków postępowanie dotyczy. Do przyczyn przedmiotowych należy również między innymi sytuacja, w której dana sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, albowiem dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tejże decyzji. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż zarówno w zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2009r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania Panu T.C. pomocy społecznej w formie świadczenia na zakup posiłku w programie "Pomoc państwa w zakresie dożywania" w miesiącu wrześniu 2009 r. jak i decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] przyznającej skarżącemu pomoc w zakresie dożywania poprzez posiłek wydawany w barze "A" w okresie od [...] lipca 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. występują te same podmioty w osobach T.C. oraz Burmistrza. W obu sprawach występuje ten sam stan prawny polegający na złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywania stosownie do przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywania". Obie sprawy posiadają również ten sam przedmiot postępowania, jakim jest przyznanie T.C. pomocy społecznej w formie posiłku na miesiąc wrzesień 2009 r., a także ten sam stan faktyczny polegający na spełnieniu przez skarżącego kryterium dochodowego określonego w ustawie o ustanowieniu wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywania". Zważywszy na powyższe, zdaniem Sądu organ odwoławczy słusznie stwierdził, że ponowne rozpatrzenie sprawy opartej na tożsamej podstawie prawnej i faktycznej, dotyczącej tego samego przedmiotu rozumianego jako interes prawny, który po wydaniu decyzji staje się prawem nabytym, danego podmiotu, a także dotyczącej tych samych podmiotów, stanowi obejście regulacji prawnej przewidzianej w art. 16 § 1 k.p.a., statuującej zasadę trwałości decyzji administracyjnej i jest niedopuszczalne. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi ukierunkowanych na naruszenie przez organy administracji publicznej przepisów Konstytucji nie można stwierdzić, że każdej osobie znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej przysługuje pomoc socjalna. W ustawie o pomocy społecznej ustawodawca unika wyraźnej kategoryzacji prawa do pomocy społecznej. Przepisu takiego nie zawiera ustawa o pomocy społecznej, a Konstytucja RP stanowi jedynie o prawie do zabezpieczenia społecznego, przy czym samo powołanie się na ten przepis nie jest wystarczającą podstawą do udzielenia świadczenia z pomocy społecznej (por. wyrok z dnia 14 marca 2002 r., III RN 141/01, OSNP 2002, nr 24 , poz. 584). Mając na uwadze powyższe rozważania skargę należało uznać za niezasadną w związku z czym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.