II SA/Go 165/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi D.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia. 1. Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] Przewodnicząca Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności udzieliła D.B. - w toku postępowania związanego z ubieganiem się przez nią o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności - wyjaśnień w sprawie trybu wydawania takich orzeczeń, przyczyn odroczenia posiedzenia w jej sprawie oraz zasad powoływania do składu orzekającego dodatkowych specjalistów oraz niemożności uwzględnienia jej wniosku o niepowoływanie do składu orzekającego zespołu lekarza psychiatry, konieczności jej osobistego udziału w posiedzeniu zespołu wraz z pouczeniem o skutkach prawnych niestawiennictwa. 2. Pismem z dnia [...] grudnia 2016r., skierowanym do Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego, D.B. wniosła zażalenie m.in. na pismo Przewodniczącej Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2016r. znak [...], zarzucając stawianie utrudnień proceduralnych i formalności w załatwieniu sprawy zmiany posiadanego orzeczenia. 3. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na przepis art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 123 1 i 2 , 141 § 1 141, 134 w zw. z art. 126 Kpa stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. Przedstawiając treść zaskarżonego pisma z [...] grudnia 2016r. Kolegium wskazało, że pismo organu I instancji ma charakter wyłącznie informacyjny, nie zostało wydane w formie postanowienia gdyż nie spełnia wymogów z art. 123 Kpa, a zatem nie przysługuje na nie zażalenie. Wobec czego SKO wywiodło, że - jako organ odwoławczy - na podstawie art. 134 w zw. z art. 126 Kpa obligowane było do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. 4. W skardze na to postanowienie D.B. zarzuciła mu naruszenie prawa i wyraziła niezadowolenie ze sposobu załatwienia sprawy. 5. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Sądowa kontrola działalności administracji publicznej, przeprowadzona wg kryterium legalności i w granicach określonych przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 718; powoływanej jako: Ppsa) wykazała, iż skargę należało uwzględnić, jednakże z przyczyn innych niż w niej podniesione. Zaskarżony nią akt okazał się bowiem być obarczony wadą nieważności, co obligowało Sąd do jego eliminacji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa w związku z art. 156 § 1 pkt 1 Kpa. 7. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 19 Kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Stosownie zaś do przepisu art. 20 Kpa właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Jeżeli zaś organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie ( art. 65 § 1 Kpa ). Wydanie decyzji lub postanowienia od którego przysługuje zażalenie oraz określonego w art. 134 Kpa z naruszeniem przepisów o właściwości powoduje ich nieważność. W myśl art. 156 § 1 pkt 1 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Zgodnie zaś z art. 126 Kpa do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. 8. Jak stanowi przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz.1659) samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Na zasadach określonych w odrębnych ustawach kolegia orzekają w innych sprawach niż wymienione w ust. 1 (ust. 2 art. 1 ustawy). Zgodnie zaś z art. 2 powołanej ustawy w sprawach, o których mowa w art. 1 ust. 1, kolegia są organami właściwymi w szczególności do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, żądań wznowienia postępowania lub do stwierdzania nieważności decyzji. Regulacje powołanej ustawy nie dają kolegiom statusu organu wyższego stopnia ( a tym samym organu odwoławczego w stosunku do powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności . Także zgodnie z art. 17 pkt 1 Kpa samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia jedynie w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego. Przy czym w myśl art. 5 Kpa przez organy jednostek samorządu terytorialnego rozumie się organy gminy, powiatu, województwa, związków gmin, związków powiatów, wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę, marszałka województwa oraz kierowników służb, inspekcji i straży działających w imieniu wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty lub marszałka województwa. 9. Status zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 2046 ze zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy powołuje się zespoły orzekające o niepełnosprawności: 1) powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja; 2) wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja. Jak stanowi art. 6a ust. 1 w zw. z ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej (...) powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności powołuje i odwołuje starosta ( prezydent - w miastach na prawach powiatu ) - w ramach zadań z zakresu administracji rządowej. Powiatowy zespół, działający w mieście na prawach powiatu, może być nazwany "miejskim zespołem do spraw orzekania o niepełnosprawności". Stosownie do art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej ( ...) minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego upoważniony został do określenia w drodze rozporządzenia m.in. szczegółowych zasad wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 5a, orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, uwzględniając tryb postępowania przy orzekaniu oraz skład i sposób powoływania i odwoływania członków zespołów orzekających, a także sposób działania tych zespołów ( pkt 1 ). Podkreślić nadto należy, iż w myśl art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej (...) " w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy". 10. Realizując delegację ustawową z art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej (...) wydane zostało przez Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej rozporządzenie z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekanai o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności ( tekst jednolity Dz.U. z 2015 r., poz. 1110 ). Stosownie do § 19 ust. 1 rozporządzenia przewodniczący powiatowego zespołu oraz wojewódzkiego zespołu wyznaczają skład orzekający, w tym przewodniczącego, spośród członków zespołu posiadających zaświadczenia, o których mowa w § 23 ust. 1. Przewodniczącym składu orzekającego jest lekarz, specjalista w dziedzinie odpowiedniej do choroby zasadniczej dziecka lub osoby zainteresowanej ( ust. 2 ). Zgodnie zaś z ust. 3 § 19 rozporządzenia powiatowy zespół i wojewódzki zespół, w składzie: przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego zespołu członek zespołu, wydaje: 1) orzeczenie o umorzeniu postępowania; 2) postanowienie w sprawie: a) uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, b) odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, d) niedopuszczalności wniesienia odwołania; 3) zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz o wyznaczeniu nowego terminu do jej załatwienia. W myśl ust. 5 przewodniczący powiatowego zespołu oraz wojewódzkiego zespołu reprezentują zespół na zewnątrz i organizują jego obsługę administracyjno-biurową. 11. Przytoczony powyżej stan prawny prowadzi do wniosku, iż do właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie należy sprawa dotycząca oceny dopuszczalności zażalenia wniesionego przez skarżącą D.B. na pismo z dnia [...] grudnia 2016r. Przewodniczącej Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Orzekając zaskarżonym postanowieniem o niedopuszczalności zażalenia Kolegium naruszyło przepisy o właściwości rzeczowej. W konsekwencji postanowienie to obarczone jest wadą nieważności o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 126 Kpa. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza ich nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku.