II SA/Go 199/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. K.P. w dniu [...] października 2005 r. wniósł o wymeldowanie swojego syna D.P. z lokalu położonego w [...] wskazując, iż nie mieszka on w tym lokalu od [...] czerwca 2005 r. Wójt Gminy decyzją z [...] grudnia 2005 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu D.P. z pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na ustalenia, że D.P. opuścił miejsce pobytu stałego dobrowolnie w dniu [...] czerwca 2005 r., pojawił się tam następnie tylko raz nie po to by zamieszkać, lecz aby zabrać wieżę. W tym stanie Wójt Gminy uznał, że syn wnioskodawcy opuścił miejsce zamieszkania dobrowolnie i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, zatem spełniona została przesłanka określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazał także, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób (stanu faktycznego), a konflikty rodzinne nie mogą być przedmiotem rozwiązywania sporów dotyczących rozstrzygania o uprawnieniu do lokalu. D.P. w odwołaniu od powyższej decyzji podnosił, że przedmiotowego lokalu nie opuścił dobrowolnie, a w czerwcu 2005 r. jak co roku wyjechał na wakacje do dziadków, w związku z wyjazdem matki. Wskazał, iż ojciec zabronił mu wstępu do lokalu oraz odmówił wydania należących do niego sprzętów i dokumentów. Odwołujący się zaznaczył, że u dziadków, gdzie zameldował się na pobyt czasowy istnieją trudne warunki lokalowe - zameldowane są też inne osoby, a on nadal wyraża wolę mieszkania w spornym lokalu, do którego ojciec nie chce go wpuścić. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji Urzędu Wojewódzkiego działając z upoważnienia Wojewody, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn.zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie wymeldowania D.P. z pobytu stałego. Organ odwoławczy uznał, że opuszczenie spornego lokalu nastąpiło wprawdzie dobrowolnie, lecz nie na stałe i wyłącznie na skutek konfliktu z wnioskodawcą. Stwierdził także, że D.P. chwilowo fizycznie nie przebywa w spornym lokalu, lecz nie zerwał z nim więzi, a konflikty rodzinne nie mogą być przeszkodą w podjęciu decyzji o jego wymeldowaniu. Z tego powodu organ odwoławczy, odmiennie niż organ pierwszej instancji uznał, że w sprawie nie zaistniała przesłanka określona w art. 15 ust. 2 ustawy. K.P. zaskarżył powyższą decyzję do sądu administracyjnego podnosząc, że syn opuścił lokal dobrowolnie, przed jego wprowadzeniem się do niego. Z powodu braku kontaktów z synem po kilku miesiącach od jego nieobecności pod adresem zameldowania w [...], skarżący złożył wniosek o wymeldowanie syna. Jednocześnie opisując niewłaściwe w jego ocenie postępowanie wobec niego byłej żony oraz syna, K.P. stwierdził, że z synem od dobrowolnego opuszczenia przez niego spornego lokalu nie miał kontaktu, ani też żadnych konfliktów. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje: Przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wobec decyzji organu administracji publicznej obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Podkreślić należy, że zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W zakresie tak określonej kognicji Sąd zważył, że skarga K.P. zasługuje na uwzględnienie, mimo iż częściowo z innych przyczyn niż w niej wskazane. Stosownie do przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, właściwy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślenia wymaga fakt, że dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Tak jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu (o jego opuszczeniu). Dlatego źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego czy posiada ona uprawnienie do przebywania w tym miejscu. Ponadto należy podkreślić, że orzekając o obowiązku meldunkowym organy administracji publicznej nie rozstrzygają w zakresie tytułu prawnego do zajmowania danego lokalu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Winno być ono zatem rozumiane jako faktyczne zaniechanie posiadania lokalu oraz dobrowolne wyprowadzenie się (przeniesienie swojego centrum życiowego) do innego miejsca zamieszkania. Jednocześnie jednak, za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy uznać także sytuację, w której zmiana miejsca pobytu osoby dotychczas zameldowanej nastąpiła na skutek zachowania innej osoby, ale osoba uprawniona nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (vide wyrok NSA z 2 kwietnia 2001, sygn. akt V SA 3078/00, Lex 78937) . Organ administracji drugiej instancji uchylając decyzję organu pierwszej instancji i orzekając o odmowie wymeldowania D.P. w uzasadnieniu tej decyzji nie oparł się na faktycznych przesłankach pozwalających stwierdzić fakt charakter i trwałość zamiaru opuszczenia przez ww. przedmiotowego lokalu. Zgromadzone w tej sprawie dowody są nieprzekonywające i niewystarczające dla dokonania ustaleń, które wskazano jako przesłanki rozstrzygnięcia organów w sprawie. Nadto szereg kwestii wskazywanych przez strony w toku postępowania administracyjnego nie zostało w ogóle sprawdzonych. Jak słusznie wskazał organ w sprawie bezspornym jest, iż D.P. opuścił mieszkanie położone w [...], jednakże w ocenie sądu organ nie zgromadził w wyczerpujący sposób dowodów umożliwiających dokonanie oceny czy opuszczenie to miało rzeczywiście charakter dobrowolny i trwały. D.P., co wynika z treści jego pism, wyraża wolę zamieszkania w przedmiotowym lokalu i twierdzi, że w nim nie zamieszkuje, gdyż uniemożliwi mu to ojciec K.P.. W toku postępowania administracyjnego wskazano okoliczności istotne dla oceny całokształtu materiału dowodowego, które jednakże nie zostały zweryfikowane. Organy nie podjęły czynności zmierzających do ustalenia dokładnego czasu opuszczenia lokalu przez uczestnika postępowania oraz jego przyczyn. Nie ustalono także gdzie D.P. skoncentrował swoje centrum życiowe. Uwzględniając bowiem bezsporny fakt zamieszkania skarżącego u dziadków, i zameldowanie na pobyt czasowy do [...] grudnia 2007 r. należało ustalić, biorąc pod uwagę jego wiek, gdzie i w jaki sposób zamierzał realizować dalsze działania związane z kontynuowaniem nauki bądź podjęciem zatrudnienia. Należało także zażądać wskazania w jaki sposób D.P., wyrażając chęć zamieszkiwania w spornym lokalu będzie pokrywał koszty związane z jego utrzymaniem. Na podstawie akt sprawy Sąd zważył także, iż nie ustalono, czy syn faktycznie opuścił lokal skarżącego tzn. czy nie znajdują się tam jego rzeczy. W ocenie Sądu okoliczności te powinny zostać sprawdzone przez organ i ocenione pod kątem art. 15 ust. 2 wyżej wspomnianej ustawy. Rozstrzygnięcie organu w zakresie uznania, że D.P. nie zerwał więzi z lokalem, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, należy uznać za nieuzasadnione i przedwczesne. Zostało ono bowiem w dużej mierze oparte na treści niepopartych żadnymi dowodami oświadczeń uczestnika, że chce w tym domu nadal mieszkać. Nie zostało ono także w dostateczny sposób wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wraz z przytoczeniem faktów, które organ uznał za udowodnione dowodów na których się oparł oraz powodów z których innym dowodom odmówił wiarygodności. W konsekwencji Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie wyjaśniły dostatecznie przyczyn i okoliczności opuszczenia spornego lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu stałego. Ponownie rozstrzygając niniejszą sprawę organ odwoławczy powinien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, zgodnie z treścią przepisów zawartych w rozdziale 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Należy sprawdzić w ten sposób podnoszone przez strony twierdzenia dotyczące okoliczności i zamiar opuszczenia lokalu, a w szczególności jego trwałości. Na organie spoczywa obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na nim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego - art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wszystko to należy w niniejszej sprawie uczynić pod kątem treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to jest ustalenia, czy D.P. faktycznie opuścił przedmiotowy lokal jedynie czasowo i zamierza do niego powrócić w celu zamieszkania, czy też przedmiotem sporu ma być jedynie ustalenie praw majątkowych do lokalu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 a i c w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 cytowanej wyżej ustawy.