II SA/Go 20/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska,, Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.), Protokolant Anna Paprocka, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. nr [...], II. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. - 2 - Sygn. akt II SA/Go 20/06 U Z A S A D N I E N I E Decyzją administracyjną z dnia [...] września 2005r. Nr [...] Prezydent Miasta uchylił decyzję własną z dnia [...] września 2001r. Nr [...] o przyznaniu B.D. dodatku mieszkaniowego i przyznał dodatek mieszkaniowy w wysokości 116,21 zł na okres od [...] września 2001r. do [...] lutego 2002r. Jednocześnie organ I instancji wezwał B.D. do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości tj. 625,20 zł. Jako podstawę prawną wydania decyzji organ I instancji wskazał art. 151 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ), art. 7 ust. 1, 1a, art. 9 oraz art. 3 ust. 3, art. 4 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz.U. z 2001r. Nr 71, poz. 734 ze zm. ). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że we wniosku z dnia [...] września 2001r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego B.D. wykazała, że jej gospodarstwo domowe składa się z 5 osób a łączny dochód członków tego gospodarstwa w okresie VI, VII, VIII 2001r. wynosił 6.014,67 zł. Dlatego też przyznano dodatek mieszkaniowy w wysokości 168,31 zł miesięcznie. Organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005r. wznowił postępowanie w sprawie z urzędu w wyniku którego ustalił, że w złożonej deklaracji o dochodach B.D. wykazała syna M.D. pomimo, że nie mieszka on w przedmiotowym lokalu od 2001r., oraz nie wykazała alimentów otrzymywanych przez córkę M.D. w miesiącach VI, VII, VII 2001r. w wysokości łącznej 300 zł. Wobec powyższego organ uznał, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych. B.D. nie zgodziła się z powołaną decyzją Prezydenta Miasta i wniosła od niej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odwołaniu B.D. wskazała, że jej pasierb M.D. jest zameldowany w zajmowanym przez nią lokalu na pobyt stały od czerwca 1988r. jednak nie zamieszkuje tu na stałe, a jedynie przychodzi tu mieszkać na różne okresy czasu. Odwołująca się wyjaśniła, że jej pasierb sam pobierał rentę, dlatego też nie była zorientowana czy nadal ją otrzymuje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2005r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z wyjaśnieniami złożonymi przez odwołującą się M.D. nie jest - 3 - osobą stale zamieszkującą i gospodarującą z odwołującą się. Brak było zatem podstaw do uznania go jako członka gospodarstwa domowego. Dodatek mieszkaniowy ustalony decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. przyznany został zatem na podstawie nieprawdziwych danych zawartych we wniosku i deklaracji. Organ podał, że po wznowieniu postępowania organ I instancji ustalił, że skarżącej dodatek mieszkaniowy przysługuje, ale w mniejszej wysokości. Jednocześnie organ wezwał stronę do zwrotu nienależnie pobranej kwoty. W skardze na decyzję organu odwoławczego B.D. podniosła, że okres dotyczący zwrotu niesłusznie pobranych należności powinien obejmować okres od marca 2002r. do lutego 2005r. Skarżąca wskazała ponadto, że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę jej dobrej woli napisania prawdy. Wyjaśniła, że pasierb M.D. przebywał czasowo u niej w domu, szczególnie gdy był w konflikcie ze swoją konkubiną. Okresy bytności pasierba w domu skarżącej były różnej długości – od miesiąca do dwóch miesięcy. Nie były one regularne a M.D. skłamał mówiąc, że wcale w nim nie przebywał. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując w ten sposób oceny zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta wskazać należy, że zgodnie z art. 151 § 1 kpa organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego wydaje decyzję w której : 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej – w razie braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy istnieją podstawy do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a i wydaje nową decyzję o istocie sprawy. W myśl natomiast art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy - 4 - jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wypłatę dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości wstrzymuje się do czasu wyegzekwowania należności. Na podstawie powyższych przepisów organ I instancji wydał decyzję uchylającą poprzednią decyzję o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, przyznał dodatek mieszkaniowy w innej wysokości, oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. Należy w tym miejscu stwierdzić, że przepis art. 151 § 1 pkt 2 kpa, jak i przepis art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie dają podstawy do rozszerzenia kompetencji organu administracji publicznej, wydającego decyzję w trybie art. 151 § 1 kpa o dodatkowe rozstrzygnięcie zobowiązujące do zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że przepis art. 145 § 1 kpa ogranicza przedmiot wznowienia postępowania tylko do sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Skoro przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, w której wznowiono postępowanie administracyjne, było przyznanie skarżącej dodatku mieszkaniowego w określonej wysokości, to przedmiotem badania w toku wznowionego postępowania administracyjnego mogła być jedynie kwestia przysługiwania skarżącej prawa do dodatku i ewentualnie jego wysokość. ( wyrok NSA z dnia 23 września 1999r. sygn. akt II SA/Wr 1712/98, oraz wyrok NSA z dnia 26 maja 2000r. sygn. akt IISA/Wr 1801/98 ). Należy także wskazać, że orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle art. 43 ust. 4 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych ( Dz.U. z 1998r. Nr 120, poz. 787 ze zm. ) ukształtowany został pogląd, że przepis ten nie mógł być w ogóle podstawą decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu nienależnie wypłaconego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. Zobowiązanie takie wynikało bowiem wprost z mocy powyższego przepisu, a zapis, w myśl którego należność obejmująca podwójną wysokość nienależnie wypłaconego dodatku mieszkaniowego podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, należało rozumieć jako podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego ( w zakresie wynikającym z omawianego przepisu ), w razie ostatecznego uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego z powodu stwierdzenia, że dodatek przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku ( wyroki NSA z dnia 10 kwietnia 2002r., sygn. akt II SA/Gd 1373/00, - 5 - Lex nr 76111; z dnia 13 lutego 2002r. sygn. akt II SA/Gd 1083/00, OSP 2003r. nr 6, poz. 72; z dnia 26 maja 2000r. sygn. akt II SA/Wr 1801/98, OSS 2000, nr 4, poz. 94 ). Przywołane orzeczenia zachowują w omawianym zakresie pełną aktualność z uwagi na zbieżność treści przepisu art. 43 ust. 4 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych z przepisem art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Sąd uznał zatem za zasadne w całości cytowane stanowisko w zakresie bezpodstawności zobowiązania skarżącej do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości w drodze decyzji administracyjnej. W przepisie art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych ustawodawca bezpośrednio zawarł upoważnienie do przymusowego ściągnięcia tych należności wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. W sytuacji zatem stwierdzenia w wyniku wznowienia postępowania, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub we wniosku oraz, że osoba otrzymująca dodatek pobrała go w określonej kwocie nienależnie, jest ona z mocy ustawy zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Nie ma zatem potrzeby konkretyzacji tego obowiązku w formie decyzji administracyjnej. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja organu I instancji jaki i decyzja organu odwoławczego – utrzymująca w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygniecie, w części wzywającej do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, zostały wydane z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 2 kpa, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie. Należy także stwierdzić, że w omawianej sprawie decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2005r. wydana została z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Organ nie wyjaśnił bowiem nowych okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób wyczerpujący i zapewniający pełną realizacji zasady prawdy obiektywnej. Wobec treści niejednoznacznych oświadczeń o uzyskiwaniu przez córkę skarżącej dochodu z tytułu alimentów płaconych przez jej ojca, należało w tym zakresie uzupełnić postępowanie dowodowe np. przez przesłuchanie świadków – M.D. i jej ojca, bądź w formie dokumentów wykazujących wysokość dochodów z tego tytułu. Decyzja organu I instancji narusza także przepis art. 107 § 1 kpa. Załącznik do decyzji zawierający szczegółowe wyliczenie kwoty należnego dodatku mieszkaniowego nie został bowiem podpisany przez osobę upoważnioną do wydania decyzji. Wada ta nie została zweryfikowana w postępowaniu odwoławczym. - 6 - W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). O tym, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 152 cytowanej wyżej ustawy. M. Ruszyński G. Staniszewska J. Brzezińska II SA/Go 20/06 19.04.2006r. Z A R Z Ą D Z E D N I E Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć : 1. skarżącej, 2. SKO. Z pouczeniem o skardze kasacyjnej. Michał Ruszyński