II SA/Go 222/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. F. na czynność Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie lokalizacji przejścia dla pieszych postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] lutego 2026 r. A. F., powołując się na dyspozycję art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na czynność Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2026 r., którą organ ten - ustosunkowując się do wniosku skarżącego o dokonanie zmiany lokalizacji przejścia dla pieszych usytuowanego w obrębie ulic [...] i [...] w [...] - poinformował wnioskodawcę, iż nie stwierdza uzasadnienia dla proponowanej zmiany. Organ zaznaczył, że przejście dla pieszych zlokalizowane jest na przedłużeniu pieszo-rowerowego w miejscu rozdzielenia ruchu pieszego od ruchu rowerowego, umożliwiając jednocześnie bezpieczne przekroczenie jezdni przez pieszych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119 zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, co oznacza, że zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu powoduje, iż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a skarga - na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - podlega odrzuceniu. Uwzględniając, że przedmiotem skargi A. F. jest czynność Prezydenta Miasta [...], którą udzielono skarżącemu odpowiedzi na wniosek z dnia [...] stycznia 2026 r. o przesunięcie przejścia dla pieszych na ulicy [...] w [...] z uwagi na "drastyczny błąd projektanta", w pierwszej kolejności należało rozważyć, czy zaskarżona czynność jest aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-8 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że nie stanowi ona decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), ani postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, ani postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), czy też postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3). Nie jest to również żaden z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4a-7 p.p.s.a. Zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia było zatem to, czy zaskarżona czynność mieści się w kategorii "innych aktów i czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który powołuje się A. F. w swej skardze. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że dla uznania, iż dany akt lub czynność mieszczą się w kategorii określonej w powyższym przepisie konieczne jest, aby spełniały określone przesłanki: 1) nie miały charakteru decyzji lub postanowienia, 2) były podejmowane w sprawach indywidualnych, skierowane do konkretnego podmiotu, 3) miały charakter publicznoprawny oraz 4) dotyczyły uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 31-32; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, A. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, s. 29-31). Ratio legis tego uregulowania prawnego rozszerzającego kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień, będących przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., wiązane jest z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej oraz z potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej oraz w zakresie zadań realizowanych przez te organy (T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska (red. T. Woś), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 5, Warszawa 2012, s. 69-70). Tym samym, obywatele i inne podmioty konkretnych uprawnień lub obowiązków, w sytuacji gdy odnoszący się do nich akt lub czynność posiada cechy określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., mają zapewnioną ochronę na drodze sądowej (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II GPS 2/13). Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, iż mamy do czynienia ze skierowaną do A. F., podjętą w indywidualnej sprawie, czynnością organu dotyczącą uprawnień lub obowiązków skarżącego wynikających z przepisów prawa. Informacja o negatywnym rozpatrzeniu przedstawionego przez skarżącego wniosku o zmianę usytuowania przejścia dla pieszych może co najwyżej naruszać interes faktyczny skarżącego, jednakże interes ten nie znajduje ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. Dodatkowo przypomnieć należy, iż tryb wprowadzania zmian organizacji ruchu na drogach został uregulowany wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1251 z późn. zm.) rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 784). Zgodnie z regulacją § 4 rozporządzenia, podstawą do wprowadzenia organizacji ruchu na nowo wybudowanej drodze lub jej zmiany na drodze istniejącej jest zatwierdzenie organizacji ruchu przez organ zarządzający ruchem albo podmiot zarządzający drogą wewnętrzną (ust. 1). Projekt organizacji ruchu może przedstawić do zatwierdzenia: 1) zarząd drogi, 2) organ zarządzający ruchem, 2a) podmiot zarządzający drogą wewnętrzną, 3) inwestor lub jednostka, o której mowa w § 11 pkt 1-6, 4) osoba realizująca zamówienie jednostek, o których mowa w pkt 1-3 (ust. 3). Przepis ten formułuje zatem zamknięty katalog podmiotów uprawnionych do zainicjowania procedury zmiany organizacji ruchu na drodze. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż przywołane przepisy nie przewidują dla każdego obywatela legitymacji do wystąpienia do organu zarządzającego ruchem z wnioskiem o zmianę organizacji ruchu na drodze. Oczywiście, nie można zabronić obywatelowi przedstawienia swej propozycji, ale wystąpienie tego rodzaju nie wszczyna postępowania przewidzianego przepisami rozporządzenia (por. postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych: w Gliwicach z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt III SAB/Gl 547/24, we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt III SAB/Wr 14/25). W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, iż wśród przejawów działalności organów zarządzających ruchem, wyszczególnionych w § 2 ww. rozporządzenia, zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają wyłącznie akty zatwierdzające organizację ruchu, kwalifikowane do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 14/13). Legitymację do ich zaskarżenia ma każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone tym aktem, przy czym interes ten musi wynikać z przepisu prawa materialnego. W konsekwencji stwierdzenia, iż zaskarżona czynność Prezydenta Miasta [...] nie mieści się w kategorii czynności podlegających kognicji sądów administracyjnych, Sąd obowiązany był do zastosowania art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i do odrzucenia skargi, o czym orzeczono jak w sentencji.