II SA/Go 223/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.), Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska,, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Paweł Majka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2006 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2005r. Burmistrz Miasta, powołując się na przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu K.W. z pobytu stałego z lokalu przy [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z wnioskiem o wymeldowanie męża z wyżej wymienionego lokalu wystąpiła B.W.. W trakcie przeprowadzonego w dniu [...] października 2005r. przesłuchania wnioskodawcy ustalono, iż K.W. w styczniu 2005r. opuścił miejsce stałego pobytu, wyjechał do miejscowości [...], gdzie zamieszkał wraz z konkubiną. Fakt opuszczenia miejsca stałego pobytu potwierdziła także kontrola meldunkowa przeprowadzona przez Straż Miejską w dniu [...] listopada 2005r., w trakcie której sąsiedzi przyznali, iż K.W. od roku nie mieszka w tymże lokalu. Organ przyjął, że postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło, aby K.W. miał utrudniony dostęp do przedmiotowego lokalu. Ustalono przy tym, że K.W. nie podjął od momentu opuszczenia lokalu żadnych kroków prawnych zmierzających do zmiany istniejącego stanu rzeczy. W oparciu o zebrany materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, iż bezspornym jest, że K.W. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, a poprzez skoncentrowanie spraw osobistych i życiowych poza lokalem przy ul. [...], nastąpiła w konsekwencji zmiana miejsca jego faktycznego pobytu stałego. W ocenie Burmistrza Miasta stan taki - na mocy art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - rodzi obowiązek jego wymeldowania. Organ I instancji zwrócił także uwagę, iż obowiązek meldunkowy służy wyłącznie do ewidencjonowania ruchu ludności, przy czym jest on czynnością techniczną, która nie wiąże się z ewentualnym prawem do zamieszkiwania w danym lokalu. Pismem z dnia [...] grudnia 2005r. K.W. wniósł do Wojewody odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu podkreślił, iż nie zgadza się z ustaleniami dotyczącymi momentu opuszczenia przez niego lokalu, gdyż w okresie od stycznia do końca kwietnia 2005r. odbywał zawodową służbę wojskową, w trakcie której zamieszkiwał w hotelu garnizonowym. Stwierdził, że żona nie zezwalała mu na przebywanie w stanowiącym ich wspólną własność mieszkaniu, a w trakcie próby wejścia do tego lokalu w październiku 2005r. został przez żonę wyproszony. Ponadto zaznaczył, że do maja 2005r. wysyłał środki na opłatę czynszu. Odwołujący wyjaśnił, że od maja 2005r. jest tymczasowo zameldowany w miejscowości [...], gdzie podjął zatrudnienie. Wojewoda decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2006r., po rozpatrzeniu odwołania – działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i orzekł o odmowie wymeldowania K.W. z pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawczyni twierdziła, iż jej małżonek od stycznia 2005r. nie zamieszkuje we wspólnym mieszkaniu, lecz przebywa w [...], u swojej konkubiny. Z tymi twierdzeniami nie zgodził się K.W. podając, że spornego lokalu nie opuścił na stałe. W okresie od stycznia do kwietnia 2005r. odbywał służbę wojskową, a od maja zamieszkuje czasowo w [...], gdzie podjął pracę. Gdy przyjeżdżał miał uniemożliwiane zamieszkiwanie w spornym lokalu przez żonę, z którą jest w konflikcie. Aktualnie K.W. jest emerytem i wyraża chęć powrotu i zamieszkiwania we wspólnym mieszkaniu. Wojewoda zważył, iż spełnienie przesłanki opuszczenia przez osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne, wynika z własnej woli i ma charakter trwały. W ocenie organu odwoławczego powodem opuszczenia miejsca pobytu stałego przez K.W. było podjęcie pracy na terenie innego województwa, a także odbywana wcześniej przez okres 4 miesięcy zawodowa służba wojskowa. Zdaniem organu II instancji, na podstawie materiału dowodowego nie można przyjąć, iż strona opuściła miejsce pobytu w sposób trwały. Wojewoda dał wiarę twierdzeniom K.W., iż po rozwiązaniu konfliktu z żoną powróci do miejsca stałego pobytu i zamieszka w lokalu, którego jest współwłaścicielem. Pismem z dnia [...] marca 2006r. skargę na wyżej wskazaną decyzję Wojewody wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B.W., uważając zaskarżoną decyzję za niesłuszną i nieobiektywną, dającą wiarę wyłącznie argumentom przedstawionym w odwołaniu. Skarżąca wskazała, iż K.W. wbrew swoim twierdzeniom nie ponosił żadnych kosztów utrzymania mieszkania. Ponadto według jej wiedzy od miesiąca stycznia 2005r. mąż jej nie zamieszkiwał już w jednostce wojskowej, gdyż w tym czasie przebywał na zwolnieniu lekarskim. B.W. podała, że po zakończeniu zawodowej służby wojskowej K.W. nie wrócił już do miejsca swojego stałego pobytu, gdyż przeprowadził się do konkubiny zamieszkałej w miejscowości [...]. B.W. zaznaczyła również, że nie utrudniała mężowi dostępu do mieszkania. Przyznała, iż dopiero po otrzymaniu decyzji o wymeldowaniu męża założyła w drzwiach dodatkowy zamek. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Dokonując na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, należało uznać, że została ona wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, mogącym mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Materialnoprawną podstawę decyzji w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r. Nbr 87, poz. 960 ze zm.) zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepis ten statuuje wyjątek od wprowadzonej w art. 15 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy zasady realizacji obowiązku wymeldowywania się przez osoby opuszczające miejsce dotychczasowego pobytu. Sąd podzielił pogląd utrwalony w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona wówczas, jeżeli opuszczenie to jest dobrowolne i ma ono charakter trwały. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, pobytem stałym - warunkującym zameldowanie na pobyt stały - jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego można więc mówić wówczas, gdy osoba, której wniosek o wymeldowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym dotychczas miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli, zamiaru tejże osoby. Odnosząc się do przesłanek warunkujących wymeldowanie z miejsca stałego pobytu, uznać należało, iż na gruncie zebranego w sprawie materiału dowodowego opuszczenie przez K.W. lokalu położonego w [...] miało charakter dobrowolny. Słusznie wskazał organ I instancji, że K.W. od stycznia do listopada 2005r. nie podejmował żadnych kroków prawnych zmierzających do zmiany stanu w zakresie korzystania z przedmiotowego lokalu. Za całkowicie dowolne należało natomiast uznać stwierdzenie organu odwoławczego, że zamieszkiwanie K.W. w spornym lokalu było uniemożliwiane przez wnioskodawczynię. W tym miejscu podkreślić należy, że gdyby w rzeczywistości samo utrudnianie przez skarżącą zamieszkiwania K.W. w spornym lokalu było przyczyną zmiany jego miejsca pobytu, to niewątpliwie przedsięwziąłby on działania zmierzające do odzyskania posiadania tego lokalu. Skoro tego nie uczynił, to znaczy, że nie miał zamiaru mieszkać we wspólnym mieszkaniu. W świetle art. 15 ust. 2 wyżej wskazanej ustawy, utrudnianie lub uniemożliwianie pobytu w lokalu nie ma znaczenia prawnego, jeżeli strona w stosownym czasie nie skorzystała ze środków prawnych przeciwdziałających przeszkodom w możliwości korzystania z lokalu. Tymczasem K.W. potwierdził, iż od momentu opuszczenia miejsca stałego pobytu nie zwracał się do właściwych organów w sprawie wszczęcia postępowania w celu umożliwienia mu przebywania w przedmiotowym lokalu. Z akt sprawy nie wynika również, aby występował przeciwko żonie na drogę sądową z powództwem posesoryjnym, o którym mowa w przepisie art. 344 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Organ II instancji bezpodstawnie również przyjął, iż opuszczenie przez K.W. miejsca pobytu stałego nie ma charakteru trwałego. Ocena Wojewody co do wiarygodności twierdzeń K.W., iż "po rozwiązaniu konfliktu z żoną powróci do miejsca stałego pobytu, i zamieszka w lokalu, gdyż jest również właścicielem" nie znajduje uzasadnienia w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Powyższego nie potwierdza treść złożonego odwołania, a co więcej zaprzecza temu dowód w postaci protokołu przesłuchania strony, sporządzonego przez Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich i Obrony Cywilnej Urzędu Miasta już po wydaniu decyzji przez organ I instancji, w dniu [...] grudnia 2005r. Zgodnie z treścią tego protokołu K.W. zeznał, iż w przedmiotowym mieszkaniu nie chce zamieszkiwać, ale jednocześnie nie może się tego mieszkania pozbyć. Stwierdził też, że "nie rokuje dalszej przyszłości w związku małżeńskim" i przyznał, że żyje z konkubiną w miejscowości [...]. Powyższe argumenty pozwalają na stwierdzenie, że zaskarżona przez B.W. decyzja Wojewody została oparta na błędnej przesłance faktycznej, wyraźnie sprzecznej z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Wojewoda wskazując na powody opuszczenia miejsca stałego zamieszkania - w oderwaniu od innych okoliczności występujących w niniejszej sprawie - odniósł się wyłącznie do faktu podjęcia pracy na terenie innego województwa. Przy czym zauważyć należy, że brak jest w aktach sprawy dokumentów potwierdzających zatrudnienie, czas rozpoczęcia świadczenia pracy oraz miejsce jej wykonywania. Na rzeczywisty powód zmiany miejsca pobytu K.W. i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w miejscowości [...] wskazuje inna okoliczność, pominięta zupełnie przez Wojewodę, a mianowicie zamiar zamieszkania wspólnie z konkubiną. Zawarty w aktach administracyjnych materiał dowodowy prowadzi do wniosku, iż faktycznym zamysłem uczestnika jest stały pobyt w miejscowości [...], w której to miejscowości założył nowy ośrodek swoich osobistych, życiowych interesów. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy uznać należało, iż K.W. zainteresowany jest wyłącznie utrzymaniem zameldowania w przedmiotowym lokalu, a nie zamieszkiwaniem w nim na stałe. Zameldowanie w lokalu, w którym faktycznie mąż skarżącej nie przebywa, stwarzałoby niepożądaną na gruncie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych fikcję meldunkową. Podkreślenia wymaga, iż kwestie majątkowe do których tak naprawdę nawiązuje uczestnik, nie mogą hamować postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania. Ubocznie można jednak zaznaczyć, iż niezasadna jest obawa K.W. dotycząca utraty w związku z wymeldowaniem prawa do tego lokalu. Decyzja o wymeldowaniu nie neguje bowiem uprawnienia K.W. jako współwłaściciela do lokalu, jak również nie ma żadnego wpływu na ewentualne rozstrzygnięcie sądu powszechnego w przedmiocie podziału majątku wspólnego małżonków. Słusznie organ I instancji zaznaczył, że w obecnym kształcie prawnym ewidencja służy wyłącznie rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest jednak, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu lub – co więcej – zastępować takie czynności rozstrzygnięciami własnymi. Wracając do oceny prowadzonego przez Wojewodę w niniejszej sprawie postępowania odwoławczego uznać należało, iż w postępowaniu tym doszło do naruszenia ogólnych przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i rozwijającego zasadę prawdy obiektywnej przepisu art. 77 § 1 kpa oraz statuującego zasadę oceny dowodów art. 80 kpa. Niewątpliwie zakres tych naruszeń mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli organ odwoławczy, w związku z treścią odwołania, postanowił zweryfikować ustalenia faktyczne organu I instancji, to powinien to uczynić w taki sposób, aby istotne okoliczności sprawy wyjaśnione były w sposób wszechstronny. Rzeczą więc organu odwoławczego było rozważenie przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Zaznaczyć trzeba, że z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, wynika obowiązek organu podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przy czym dodatkowo sposób prowadzenia postępowania administracyjnego musi mieć na celu pogłębienie zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 kpa). Przepisem gwarantującym realizację tych zasad jest przepis art. 77 § 1 kpa, który obciąża organ obowiązkiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również przepis art. 80 kpa nakazujący organowi dokonywanie oceny w przedmiocie udowodnienia danych okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a nie jak to miało miejsce w ocenianym przez Sąd postępowaniu odwoławczym – tylko na podstawie wybiórczo wybranych dowodów. Z tych wszystkich względów należało orzec jak w sentencji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).