II SA/Go 235/11

PostanowienieWSA w Gorzowie Wielkopolskim2011-11-30

Skład orzekający: Michał Ruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, wniesiona po upływie terminu, może zostać uwzględniona, nawet jeśli strona powołuje się na naruszenie przepisów prawa procesowego lub przestępstwo?
Ratio decidendi
Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego podlega odrzuceniu, jeśli nie została wniesiona w ustawowym terminie trzymiesięcznym lub nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Samo powołanie się na przepisy dotyczące wznowienia postępowania, bez wykazania ich faktycznego zastosowania w konkretnej sprawie, nie jest wystarczające do merytorycznego rozpoznania skargi. W przypadku, gdy strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, termin do wniesienia skargi biegnie od daty, w której pełnomocnik dowiedział się o orzeczeniu.
Stan faktyczny
H.D. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego postanowieniem WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II SAB/Go 40/10, którym umorzono postępowanie w sprawie skargi na bezczynność organu. Skarżący powołał się na naruszenie przepisów prawa procesowego oraz przestępstwo. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych, w tym wskazania i uzasadnienia podstaw wznowienia oraz podania okoliczności zachowania terminu. Skarżący wypowiedział pełnomocnictwo radcy prawnego, a następnie domagał się stwierdzenia nieważności zarządzenia przewodniczącego. Po oddaleniu zażalenia przez NSA, WSA ponownie wezwał do uzupełnienia braków. Skarżący ostatecznie wskazał podstawy prawne wznowienia, ale nie wykazał ich zasadności ani terminowości wniesienia skargi.
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.D. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi H.D. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie samowoli budowlanej zakończonej postanowieniem z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II SAB/Go 40/10 postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. H.D. skargą z dnia 21 kwietnia 2011 r. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 3 grudnia 2010r, sygn. akt II SAB/Go 40/10. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 czerwca 2011 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych, poprzez wskazanie i uzasadnienie podstaw wznowienia postępowania zawartych w skardze z dnia 21 kwietnia 2011 r. oraz o podanie dokładnych okoliczności zachowania terminu do wniesienia przedmiotowej skargi zgodnie z art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r, nr 153, póz. 1270 ze zm.) - "p.p.s.a.". Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. skarżący wypowiedział pełnomocnictwo radcy prawnemu wyznaczonemu z urzędu (karta -109 akt sprawy). Natomiast w piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. skarżący domagał się stwierdzenia nieważności zarządzenia Przewodniczącego Wydziału WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 czerwca 2011 r. w sprawie sprecyzowania podstaw wznowieniowych skargi, z powołaniem na przepis art. 185 § 2 pkt 1, 4 i 5 p.p.s.a. (karta 121 akt sprawy). Działający z urzędu radca prawny w piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. wskazał, iż z uwagi na brak reakcji skarżącego nie jest w stanie wykazdć, iż odbiór korespondencji nastąpił w dacie późniejszej niż 24 stycznia 2011 r. Mając powyższe na względzie pozostawił do uznania Sądu, czy zachowano trzymiesięczny termin do wniesienia skargi (karta 126-127 akt sprawy). Postanowieniem z dnia 20 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił zażalenie H.D. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 czerwca 2011 r. wzywające do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SAB/Go 40/10 z uwagi na to, iż zażalenie na takie zarządzenie nie przysługuje, ponieważ ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje takiej możliwości. Z kolei postanowieniem z dnia 28 września 2011r. (sygn. akt II OZ 835/11) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie H.D. na ww. postanowienie z dnia 20 lipca 2011 r. podzielając argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższego zarządzeniem z dnia 25 października 2011 r. WSA Gorzowie Wlkp. ponownie zwrócił się do skarżącego o wykonanie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 9 czerwca 2011 r. w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Zarządzenie to strona odebrała osobiście w dniu 3 listopada 2011 r. (k. 177 akt sprawy). W odpowiedzi na ww. wezwanie, pismem z dnia [...] listopada 2011 r. (data nadania 10 listopada 2011r.) H.D. zwrócił się do Sądu o skierowanie pisma do Okręgowej Izby Radców Prawnych o wyznaczenie dla niego pełnomocnika z urzędu na podstawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 września 201Or. (sygn. akt II SAB/Go 40/10) oraz potwierdził, że wypowiedział pełnomocnictwo dotychczasowemu pełnomocnikowi wyznaczonemu na podstawie tego postanowienia. Odnosząc się do podstaw złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, H.D. wskazał art. 273 § 1 pkt 2 w związku z art. 274 p.p.s.a., art. 274 § 2 p.p.s.a., art. 274 § 3 p.p.s.a., art. 275 w związku z art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a., art. 275 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Uzasadniając podaną podstawę wniosku H.D. powołał się na liczne sprawy z wniosków skarżącego, które toczyły się przed tutejszym Sądem, przywołał zapadłe tam rozstrzygnięcia i wydane zarządzenia. Ponadto skarżący stwierdził, iż pełnomocnik z urzędu działał na jego niekorzyść oraz zażądał m.in. stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 8 lutego 2011 r. wydanego w sprawie II SAB/Go 7/11, wydania orzeczenia na podstawie art. 149 p.p.s.a. w związku z art. 104 kpa zobowiązującego organ - PINB (skarżący nie określił do czego organ ma być zobowiązany) w sprawie zalegalizowania budynku warsztatu i wydania pozwolenia na użytkowanie. Jednocześnie skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu m.in. z akt sądowych spraw 11 SA/Go 957/09, II SAB/GI 36/10, II SAB/Go 7/11, II SA/Go 776/10 oraz z postanowienia z dnia 29 czerwca 2011 r. oraz zawiadomienia z dnia [...] września 2011 r. (Ds. [...]) Prokuratury Rejonowej, zawiadomienia z dnia [...] kwietnia 2011 r. L.C. skierowanego do Prokuratury Rejonowej oraz o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka - L.C. na okoliczność ww. postanowienia z dnia [...] czerwca 2011 r. Prokuratury Rejonowej. W dalszej części uzasadnienia skarżący wniósł o zobowiązanie inspektorów PINB do udzielenia odpowiedzi na szereg zadanych przez stronę pytań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę o wznowienie postępowania należało odrzucić. Instytucja wznowienia postępowania sądowego opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze o presumpcję wadliwego procesu i zastąpienie zapadłego w sprawie orzeczenia nowym rozstrzygnięciem. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu wyrokowi powoduje, że przywrócenie stanu sprzed zamknięcia ulegającego wznowieniu postępowania sądowego może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem można żądać z powodów określonych w art. od 271 do 273 p.p.s.a. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd właściwy do wznowienia postępowania bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga w tym przedmiocie została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, natomiast w przypadku ich spełnienia wyznaczy rozprawę. Należy podkreślić, iż brak chociażby jednego z ww. wymogów sprawia, że merytoryczne rozpoznanie skargi, a w konsekwencji sprawy jest niemożliwe. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Dlatego też konieczne jest zbadanie, czy twierdzenia skargi będą stanowiły taką ustawową podstawę (postanowienia Sądu Najwyższego z 29 stycznia 1968 r., l CZ 122/67, OSNC 1968, nr 8-9, póz. 154; z 28 października 1981 r., l CO 5/81, OSNC 1982 nr 5-6, póz. 77; z 30 maja 1996 r., l CRN 101/95, OSNC 1996 nr 10, póz. 138, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt l OSK 1092/2010, LexPolonica nr 2364991), które mogą mieć odpowiednie zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jeżeli już z samego uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi, skarga taka podlega odrzuceniu (postanowienie SN z 28 października 1999 r., II UKN 174/99, OSNP 2001 nr 4, póz. 133; z 12 października 2001 r., III AO 29/01, OSNP 2002 nr 13, póz. 319; z 2 lipca 2002 r., l PZ 47/02, OSNP 2004 nr 9, póz. 159). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w przytoczonych orzeczeniach Sądu Najwyższego. W niniejszym postępowaniu H.D. złożył skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego postanowieniem WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II SAB/Go 40/10, którym Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi H.D. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej z uwagi na to, iż organ przed wydaniem orzeczenia w sprawie II SAB/Go 40/10 wydał decyzję administracyjną, do której wydania miałby być zobowiązany przez Sąd. Na marginesie, Sądowi z urzędu jest znany fakt, iż została również rozpoznana skarga H.D. na ww. decyzję (sygn. akt II SA/Go 776/10), którą WSA w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 28 lica 2011 r. oddalił. Od tego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, która czeka na rozpatrzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tym miejscu należy przytoczyć przepisy, na których skarżący oparł przedmiotową skargę, tj. art. 273 § 1 pkt 2 w związku z art. 274 p.p.s.a., art. 274 § 2 p.p.s.a., art. 274 § 3 p.p.s.a., art. 275 w związku z art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a., art. 275 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. l tak kolejno, zgodnie z art. 183 § 2 pkt 3 i 5 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Należy mieć również na uwadze § 1 tego przepisu, który stanowi, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Po myśli art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia na tej podstawie, że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa, z kolei zgodnie z art. 275 p.p.s.a. do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie. W myśl art. 274 p.p.s.a. z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Odnosząc się natomiast do wskazanego art. 274 § 2 i 3 p.p.s.a. to podnieść należy, iż przepisy takie nie istnieją, bowiem przepis art. 274 nie zawiera żadnych podjednostek. W związku z powyższym stwierdzić należy, mając na uwadze wskazaną podstawę prawną wniosku i jego uzasadnienie, iż skarżący jako podstawę wniesienia przedmiotowej skargi wskazał pozbawienie możliwości działania (obrony swych praw) oraz to, że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. W pierwszej kolejności należy skupić się na tym, czy skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego została wniesiona w terminie. Zgodnie z przepisem art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a dodatkowo, gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Należy podkreślić, iż to skarżący musi udowodnić, w jakiej dacie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, wykazując, że jego skarga o wznowienie wpłynęła przed upływem terminu trzymiesięcznego od dnia, w którym dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Należy więc przyjąć, że zachowanie terminu trzymiesięcznego musi być co najmniej uprawdopodobnione przez stronę. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż pojęcie "od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia" nie musi oznaczać dnia, w którym strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika otrzymała od niego odpis orzeczenia (w niniejszej sprawie odpis postanowienia z dnia 3 grudnia 2010r.). O postanowieniu z dnia 3 grudnia 2010r. umarzającym postępowanie pełnomocnik skarżącego dowiedział się w dniu rozprawy, tj. 3 grudnia 2010r. bowiem był obecny na rozprawie, natomiast odpis tego postanowienia z uzasadnieniem otrzymał w dniu 23 grudnia 2011r. (k. 104 akt sprawy). Z kolei sam skarżący jako datę odbioru ww. postanowienia wskazuje 24 stycznia 2011 r. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, mimo wezwania go (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 czerwca 2011 r.) do uprawdopodobnienia okoliczności zachowania terminu nie wskazał takich okoliczności. Podkreślić trzeba, że samo odebranie odpisu postanowienia nie oznacza, że dopiero w tym dniu skarżący dowiedział o tym rozstrzygnięciu. W ocenie Sądu w kwestii ustalenia daty rozpoczęcia biegu 3-miesięcznego terminu do wniesienia przedmiotowej skargi, nie ma znaczenia, że skarżący dowiedział się o postanowieniu z dnia 3 grudnia 2010r. dopiero w dniu 24 stycznia 2011 r. Kluczową kwestią jest to, iż H.D. był w postępowaniu w sprawie II SAB/Go 40/10 reprezentowany przez skutecznie umocowanego pełnomocnika, który -jak wynika z akt, o treści postanowienia z uzasadnieniem dowiedział się najpóźniej 23 grudnia 2010r. Przyjmując tę datę za początek biegu trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi 0 wznowienie postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 83 § 1 1 2 p.p.s.a. i art. 112 kodeksu cywilnego - termin ten upłynął z dniem 24 marca 2011 r. Skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego H.D. złożył w dniu 26 kwietnia 2011r. (data prezentaty - k. 3 akt sprawy), a więc z przekroczeniem ustawowego terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma bowiem obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ewentualnych, ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Jeśli więc skarżący nie był zadowolony ze sposobu reprezentacji, nic nie stało na przeszkodzie, aby zaraz po uzyskaniu informacji na temat rozstrzygnięcia sam podjął kroki prawne zapewniające ochronę jego interesów, chociażby mógł zwrócić się do pełnomocnika o wyjaśnienie sytuacji, o informację na temat dalszych czynności, które można było wówczas podjąć. Skarżący natomiast, mimo że dowiedział się - jak sam twierdzi, o postanowieniu z dnia 3 grudnia 2010r. w dniu 24 stycznia 2011r., skargę o wznowienie złożył dopiero 26 kwietnia 2011 r.(pismo z dnia [...] kwietnia 2011 r.). Bez znaczenia jest przy tym dla oceny terminowości wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego fakt, iż skarżący w dniu [...] lipca 2011r. wypowiedział pełnomocnictwo radcy prawnemu A.S.. Zgodnie z art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym (czyli od [...] lipca 2011 r.), w stosunku zaś do strony przeciwnej i innych uczestników - od dnia doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd. Z akt sprawy również wynika, że H.D. złożył do Okręgowej Izby Radców Prawnych skargę na swojego pełnomocnika, która została uznana przez Komisję do spraw wykonywania zawodu za niezasadną, przez co należy rozumieć, że radca prawny A.S. nie dopuścił się zaniedbań jeśli chodzi o prowadzenie sprawy swojego mandanta. Pełnomocnik skarżącego wyraźnie natomiast wskazuje, iż w kwestii sprecyzowania skargi skarżący wykazał całkowitą bezczynność, co z kolei uniemożliwiło mu udzielenie odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 9 czerwca 2011 r. (pismo pełnomocnika z dnia [...] lipca 2011 r, k. 126-127 akt sprawy). Sam skarżący dopiero po upływie prawie 2 miesięcy od wniesienia skargi o wznowienie postępowania wypowiedział pełnomocnictwo, co dla Sądu oznacza, że do momentu wypowiedzenia strona była reprezentowana przez skutecznie umocowanego pełnomocnika. Tym bardziej, jak wynika z akt sprawy (pismo skarżącego z dnia [...] czerwca 2011 r. skierowane do r.pr. A.S., k. 86 i n.), H.D. sam oświadcza, iż "uznałem, iż właściwym krokiem będzie podtrzymanie Pańskiego pełnomocnictwa w sprawie ze skargi z dnia 21 kwietnia 2011 r.". Domagając się wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 3 grudnia 201 Or., skarżący jako podstawę wniesienia przedmiotowej skargi wywiódł zarzut z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. i zdefiniował go jako pozbawienie możliwości działania (obrony swych praw) oraz to, że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 274 p.p.s.a.). Odnosząc się do pierwszego zarzutu, to z przesłanek wynikających z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przepis ten dopuszcza możliwość wznowienia postępowania, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. W sprawie H.D. żadna z wymienionych tu przesłanek nie zachodzi. Jak każda osoba fizyczna, skarżący posiada zdolność sądową, tj. zdolność do występowania jako strona w postępowaniu przed sądem administracyjnym, co wynika z art. 25 § 1 p.p.s.a. Brak jest również podstaw do przyjęcia, aby miał on ograniczoną zdolność procesową rozumianą jako zdolność do samodzielnego dokonywania czynności procesowych w postępowaniu sądowym, o której mowa w art. 26 § 1 p.p.s.a. Sytuacja taka miałaby miejsce wówczas, gdyby nie miał on pełnej zdolności do czynności prawnych, tj. był osobą niepełnoletnią lub chociażby częściowo ubezwłasnowolnioną. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia reprezentacji. W przypadku osoby fizycznej należy je rozumieć jako przedstawicielstwo, o którym mowa w art. 96 kodeksu cywilnego (Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz pod red. K. Piaseckiego, tom l, str. 1535) Zgodnie z art. 96 k.c. umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo). Poza tym nienależyta reprezentacja jako podstawa wznowienia postępowania nie dotyczy sposobu zastępowania strony przez pełnomocnika procesowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 czerwca 2000 r., l PKN 277/00, OSNAP 2002, nr 1, póz. 15, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia, str. 668). Sąd pragnie zwrócić uwagę na pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 2866/2005, LexPolonica nr 1254002), ale także w innych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego: postanowienie z dnia 28 września 2010 r. (sygn. akt l FSK 1051/2009, LexPolonica nr 2584254) oraz postanowienie z dnia 19 maja 2009 r. (sygn. akt II GSK 979/2008, LexPolonica nr 2234917). W orzeczeniach tych sądy wskazały, iż pojęcie niemożności działania nie posiada bliższego określenia zarówno w teorii jak i w orzecznictwie. Niemożność działania czyli niemożność obrony swych praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Należy przy tym wskazać, że konieczne jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony możliwości działania. Takiego związku w niniejszej sprawie nie wykazano. Ponadto należy stwierdzić, że o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania, a taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca. Skarżący miał profesjonalnego pełnomocnika, mógł też sam dokonywać czynności procesowych. Brak porozumienia między mocodawcą a pełnomocnikiem nie powoduje braku możliwości działania strony w danym postępowaniu. "Działanie przed sądem" oznacza podejmowanie wszelkich czynności procesowych dopuszczalnych na danym etapie sprawy i to zarówno na rozprawie, jak i poza rozprawą (np. sporządzanie pism procesowych). Działanie w imieniu strony pełnomocnika, nie wyklucza jednak podejmowania przez stronę osobiście czynności procesowych. Niewykonywanie lub nienależyte wykonywanie obowiązków procesowych przez pełnomocnika procesowego, w tym niepodejmowanie przez niego otrzymywanej korespondencji, obciąża negatywnymi skutkami stronę postępowania (szerzej A. Zieliński [w:] A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska, Kodeks postępowania cywilnego Komentarz, Warszawa 2006, str. 272). Odnosząc się do drugiej przesłanki, tj. że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 274 p.p.s.a.), to co do zasady, skuteczne jej podnoszenie zostało przez ustawodawcę uzależnione od konieczności ustalenia czynu przestępnego prawomocnym wyrokiem skazującym (art. 274 ppsa). Taki wyrok może natomiast zapaść po przeprowadzeniu postępowania w sprawie karnej. Tylko wyjątkowo wznowienie postępowania z powodu przestępstwa może nastąpić bez konieczności ustalenia czynu przestępnego prawomocnym wyrokiem skazującym, a może to mieć miejsce wówczas, gdy postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1563/2008, LexPolonica nr 2258780). W niniejszej sprawie skarżący przedłożył jedynie kserokopię postanowienia z dnia [...] czerwca 2011r. Prokuratora Rejonowego, z którego wynika, że śledztwo w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych (inspektorzy PINB) zostało umorzone z uwagi na przedawnienie karalności czynu oraz brak danych dostatecznie uzasadniających popełnienie czynu zabronionego. Na marginesie zauważyć należy, iż zgodnie z art. 48 § 3 p.p.s.a. zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym, nie jest natomiast skuteczne potwierdzanie kserokopii przez stronę niepełniącą ww. funkcji. Wskazane powyżej przyczyny umorzenia ww. śledztwa (brak dowodów oraz przedawnienie bowiem zarzuty dotyczyły zaistniałego - według skarżącego w dniu [...] kwietnia 2006r. przekroczenia uprawnień) skutkuje tym, iż skarżący nie wykazał, iż jego skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W postanowieniu z dnia 28 czerwca 2004r. (sygn. akt GSK 678/2004, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że "powołane podstawy dotyczą okoliczności sprzed wydanego kwestionowanego wyroku, a to dowodzi, że należało je powołać przed sądem w przysługującym środku zaskarżenia. Podstawowa zasada wznowienia oparta jest o postępowanie zakończone prawomocnym orzeczeniem. O ile jest mowa o terminie trzymiesięcznym, to chodzi o te podstawy wznowienia w niniejszej sprawie, które zaszły po wydanym wyroku, a nie przed jego wydaniem. O ile przed wydaniem, to należało powołać je przed sądem orzekającym. W sytuacji gdy dotyczą wyroku, gdzie właściwym do orzekania jest inny sąd, to ta kwestia staje się wówczas bezprzedmiotowa w tym postępowaniu". W niniejszej sprawie skarżący powołuje m.in. zdarzenia, które miały miejsce przed wydaniem kwestionowanego postanowienia (m.in. ww. zdarzenie z [...] kwietnia 2006r), a więc powoływanie ich w postępowaniu wznowieniowym nie odnosi skutku. Ponadto jak już wskazano powyżej, w orzecznictwie jest już utrwalony pogląd, że samo powołanie przepisów jako podstawy wznowienia, bez ich uzasadnienia nie jest wystarczające. Nie jest więc z pewnością skuteczne podnoszenie argumentów dotyczących innych spraw, niż ta która ma być wznowiona. Jednocześnie wskazać należy, iż art. 106 § 3 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu, zarówno urzędowego, jak i prywatnego. Oznacza to, że sąd ten nie jest uprawniony do przeprowadzenia dowodu z innych środków dowodowych np. dowodu z przesłuchania świadka. Przeprowadzenie dowodów z innych środków dowodowych niż dokumenty jest niedopuszczalne. Odnośnie kwestii związanych z prawem pomocy przyznanym na podstawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 września 2010r. (II SAB/Go 40/10), Sąd odpowie skarżącemu odrębnym pismem. Ze względu na okoliczność, iż argumenty podnoszone przez skarżącego nie odpowiadają ustawowym podstawom wznowienia postępowania sądowego, kwestia terminowości złożenia skargi opartej na tych podstawach stała się bezprzedmiotowa. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. 11

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło