II SA/Go 242/17

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-06-07

Skład orzekający: Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Grażyna Staniszewska, Jarosław Piątek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zstępny osoby uprawnionej do nieodpłatnego przyznania własności działki gruntu, który po śmierci tej osoby faktycznie włada nieruchomością w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, spełnia przesłanki do uzyskania własności tej działki, jeśli jego władanie przejawia się w czynnościach agrotechnicznych, takich jak koszenie lub wypas zwierząt, a nie w intensywnym użytkowaniu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy nie pozwolił na jednoznaczne ustalenie, czy wnioskodawczyni faktycznie władała nieruchomością w sposób odpowiadający uprawnieniom zmarłych rodziców. Samo oświadczenie o użytkowaniu, bez wskazania na konkretne czynności agrotechniczne i ich charakter, nie było wystarczające do spełnienia przesłanki faktycznego władania, interpretowanego w świetle przepisów Kodeksu cywilnego o posiadaniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku K.Ł. o nieodpłatne przyznanie na własność działki gruntu, którą jej rodzice otrzymali w dożywotnie użytkowanie w zamian za przekazanie gospodarstwa rolnego. Starosta wydał decyzję pozytywną, uznając, że K.Ł. spełnia przesłanki, w tym faktyczne władanie działką. Agencja Nieruchomości Rolnych (ANR) wniosła odwołanie, zarzucając brak takiego władania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) utrzymało decyzję Starosty w mocy. ANR wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując ustalenia organów co do faktycznego władania działką przez K.Ł. i podnosząc, że działka była dzierżawiona.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania prawa własności działki gruntu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy kwotę 680 ( sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] Starosta działając na podstawie art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t.- Dz. U. z 2016 r. poz. 277, dalej jako u.u.s.r.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. - Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej jako kpa) orzekł o przeniesieniu na własność K.Ł. działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0,3223 ha, położoną w obrębie ewidencyjnym [...], stanowiącą własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie o nieodpłatne przeniesienie własności działki gruntu zainicjowane zostało wnioskiem K.Ł. z dnia [...] czerwca 2016 r., która podała iż przedmiotową nieruchomość jej rodzice – W. i M.W. - otrzymali w dożywotnie użytkowanie z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego w zamian za rentę. Organ wskazał, iż z treści art. 118 ust. 2a u.u.s.r., stanowiącego podstawę prawną do działania w przedmiotowej sprawie wynika, że osoba ubiegająca się o przeniesienie prawa własności gruntu musi udowodnić faktyczne władanie działką, po śmierci osób uprawnionych do bezpłatnego dożywotniego użytkowania, którzy w zamian za przekazanie gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa otrzymali emeryturę rolniczą. Organ ustalił, że decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1976 r., wydaną z upoważnienia Naczelnika Gminy, W. i M.W. - rodzice wnioskodawczyni, przekazali gospodarstwo rolne o pow. 8,37 ha, bez zabudowań, na rzecz Skarbu Państwa w zamian za rentę. Zgodnie z w/w decyzją, W. i M.W. - przydzielono działkę gruntu (rentówkę) nr [...] o pow. do 0,50 ha, położoną w [...], (stanowiącą własność Skarbu Państwa), co potwierdzają zapisy rejestru gruntów prowadzonego dla obrębu [...] założonego [...] sierpnia 1970 r. oraz rejestr Państwowego Funduszu Ziemi w użytkowaniu rencistów wsi [...]. Organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania pełnomocnik Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy (dalej jako ANR) wniósł zastrzeżenia w przedmiocie zwrotu K.Ł. działki nr [...], nie dołączając jednak dowodów na nieużytkowania przez wnioskodawczynię przedmiotowej działki. W toku postępowania organ przesłuchał w charakterze świadka pracownika ANR, który w dniu [...] listopada 2015 dokonał lustracji przedmiotowej działki i na dowód przeprowadzonej lustracji przedstawił "Raport z oględzin nieruchomości przeznaczonej do dzierżawy". Z treści raportu wynika, iż przedmiotowa działka nie była użytkowana. Następnie w piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. ANR udzieliła informacji, że nieruchomość została wydzierżawiona na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] października 2021 r., nie dołączając jednak dokumentacji w tej sprawie. W dniu [...] sierpnia 2016 r. organ przesłuchał świadków, którzy potwierdzili użytkowanie działki przez stronę postępowania. Na wezwanie organu do złożenia dokumentacji związanej z umową dzierżawy pismem z dnia [...] września 2016 r. ANR poinformowała, że przedmiotową nieruchomość dzierżawi D.B.. W dniu [...] listopada 2016 r. organ przesłuchał pełnomocnika dzierżawcy – P.B., który oświadczył, że umowa dzierżawy została podpisana na okres od [...] kwietnia 2016 r. do dnia [...] października 2021 r., natomiast pełnomocnik ANR poinformował, że procedura przetargowa na dzierżawę odbyła się zgodnie z przepisami prawa. Organ wskazał, że ze względu na to że ANR nie dołożyła starań w przedmiocie ustalenia użytkownika działki, która został przydzielona rolnikowi renciście, wydając rozstrzygnięcie w sprawie nie uwzględniono zastrzeżeń złożonych przez ANR, natomiast przyjęto wyjaśnienia złożone przez świadków oraz strony postępowania. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że K.Ł. spełniła wymogi określone w art. 118 ust. 2a u.u.s.r. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła ANR. Strona zarzuciła naruszenie art. 118 ust. 2 u.u.s.r. podnosząc, że od śmierci rodziców do daty wydania zaskarżonej decyzji wnioskodawczyni nie użytkowała przedmiotowej nieruchomości W wyniku rozpoznania odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy przywołał treść przepisów prawa, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia tj. art. 118 ust. 1-3 u.u.s.r. SKO wskazało, że uprawnienie do żądania bezpłatnego przekazania działki pozostawionej rolnikowi do dożywotnego użytkowania uzależnione jest od zaistnienia dwóch przesłanek, które muszą wystąpić łącznie. Przede wszystkim wnioskodawca musi być zstępnym osoby, której przysługiwało prawo bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki i faktycznie władać nią w zakresie odpowiadającym uprawnieniom przysługującym zmarłemu rolnikowi. Organ podkreślił, że najpóźniej z chwilą śmierci rolnika działka, która pozostaje w dożywotnim użytkowaniu powinna zostać przejęta w posiadanie przez zstępnego oraz być użytkowana w sposób nieprzerwany. SKO wskazało, że z akt sprawy wynika, iż K.Ł. jest zstępną zmarłych rodziców W.W. i M.W.. W związku z powyższym, zdaniem organu, ustalenia w sprawie wymagała okoliczność, czy K.Ł. po śmierci ojca W.W. faktycznie władała gruntami w zakresie jaki odpowiadał uprawnieniom zmarłych rodziców do przedmiotowej działki. Organ wskazał na znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia z dnia [...] czerwca 2016r. złożone przez M.M. oraz Z.R., którzy wskazali, iż " K.Ł. użytkuje działkę od chwili śmierci ojca W.W. do dnia dzisiejszego". Następnie SKO przywołało treść zeznań świadków przesłuchanych przez organ I instancji: M.W., M.D., P.B. - pełnomocnika dzierżawcy – D.B.. W toku postępowania wyjaśnienia złożyły strony postępowania: K.Ł. i oraz przedstawiciel ANR – E.C. - starszy specjalista p.o. Koordynatora Sekcji Zamiejscowej Gospodarowania Zasobem, działająca na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez dyrektora ANR oraz P.K. - starszy specjalista Sekcji Zamiejscowej Gospodarowania Zasobem. W ocenie Kolegium w chwili rozpatrywaniu wniosku K.Ł. istotą sprawy była ocena przez organ l instancji faktycznego, nieprzerwanego władztwa nad nieruchomością. Zdaniem organu odwoławczego z uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika w sposób jednoznaczny czy K.Ł. spełniła przesłanki z art. 118 ust. 2 a u.u.s.r. Z zeznań świadka M.D. wynika, iż K.Ł. uprawiała działkę oraz woziła karmę dla inwentarza. W ostatnim roku również uprawiała działkę. Następnie SKO odwołało się do poglądu wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym w zakresie unormowanej w art. 118 ust. 2a u.u.s.r. instytucji prawnej ustawodawca posłużył się cywilistyczną konstrukcją posiadania rzeczy. Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zauważono, że posiadanie jest szczególnym, pozostającym pod ochroną prawa stanem faktycznym. Efektywne, w sensie gospodarczym, korzystanie z rzeczy (nieruchomości) nie jest konieczną przesłanką posiadania. Dla istnienia posiadania nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możliwość takiego korzystania. Przepis art. 336 Kodeksu cywilnego rozróżnia posiadanie samoistne i zależne. Organ wskazał, iż w orzecznictwie uznaje się, że zgodnie z art 118 ust 2a u.u.s.r., zakres władztwa zstępnego uprawnionego, który po śmierci danej osoby faktycznie włada tą nieruchomością, wyznaczony jest zakresem odpowiadającym uprawnieniom jakie posiadała osoba zmarła. Innymi słowy, zstępny uprawnionego ma faktycznie władać nieruchomością w takim zakresie jak uprawniony, czyli jak użytkownik. Przy czym sformułowanie "faktycznie włada" nie może być co do zasady utożsamiane z wymogiem osobistej, bezpośredniej, ciągłej pracy zstępnego osoby uprawnionej na przedmiotowej nieruchomości. Dokonując analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy wskazał, że zarówno z zeznań świadków, M.D. oraz M.W., jak też z zeznań strony K.Ł. złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej wynika, że ostatnia z wymienionych osób bądź jej współmałżonek faktycznie władali przedmiotową działką nr [...], czemu zaprzeczyła strona skarżąca. Organ wskazał, że w szczególności z zeznań świadków, jak i zeznań strony – K.Ł., złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej, co w świetle unormowań k.p.a. służyć ma zwiększeniu wiarygodności wyjaśnień składanych przez strony wynika, że po śmierci ostatniego z żyjących rodziców – W.W., zmarłego w dniu [...] czerwca 1998 r., działka nr [...] znajdowała się w faktycznym władaniu K.Ł.. Organ odwoławczy wskazał, że ojciec K.Ł. – W.W. zmarł w 1998 r. w wieku 77 lat. Od tego czasu, a doświadczenie życiowe wskazuje na okoliczność - że także we wcześniejszym okresie - działka nr [...] znajdowała się w jej władaniu faktycznym, skoro ANR dokonując okresowych oględzin nieruchomości nie dostrzegała potrzeby wydzierżawienia przedmiotowej działki. Na okoliczność wieloletniego braku użytkowania przedmiotowej działki, zdaniem SKO wskazuje znajdująca się w aktach sprawy fotografia sporządzona przez pracownika ANR. Pracownik ten, jak wynika z jego zeznań, nie wykluczył, że działka mogła być koszona lub wykorzystywana na potrzeby wypasu zwierząt. Przy czym Kolegium zaznaczyło, że zeznanie to odnosiło się do stanu na dzień oględzin, a nie okresu znacznie je poprzedzającego, w tym w szczególności odnoszącego się do okresu obejmującego kilka lat wstecz. SKO wskazało, iż nie wykluczając możliwości użytkowania, także polegającego na koszeniu trawy bądź wykorzystywaniu gruntu na wypas zwierząt, ANR nie zweryfikowała w sposób właściwy faktu użytkowania nieruchomości przez K.Ł. - czy to osobiście, czy inne osoby, które służyły jej pomocą. Według organu odwoławczego niewątpliwie koszenie bądź wypas stanowią czynności w jakich może przejawiać się użytkowanie. Prowadzenie działalności rolniczej może mieć bowiem charakter intensywny bądź ekstensywny. Ten ostatni sposób, według SKO, nie daje natomiast podstawy do uznania, że dany grunt nie jest użytkowany. Z przepisu art. 118 ust. 2a u.u.s.r., w związku z art. 336 i art. 252 Kodeksu cywilnego nie wynika także, że wykorzystywanie gruntu w części wyłącza możliwość uznania, że znajduje się on we władaniu określonej osoby. Tym bardziej, jeżeli okoliczność zaniechania użytkowania w części, a nawet w całości ma charakter przemijający i podyktowana jest szczególnymi okolicznościami, np. zdrowotnymi. Do tego zwłaszcza, jeżeli następuje po kilku czy kilkunastu latach nieprzerwanego użytkowania, świadczącego o pozostawaniu gruntu w faktycznym władaniu określonej osoby. W ocenie Kolegium, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, okoliczność faktycznego władania przedmiotową działką przez K.Ł., znajduje potwierdzenie w zebranym sprawie materiale dowodowym, a zeznania strony – K.Ł. oraz świadków - należy ocenić jako wiarygodne, podobnie - jeżeli chodzi o zeznania świadka – P.K. oraz sporządzoną przez niego dokumentację dowodową. Zdaniem organu, na ocenę faktycznego władania nieruchomością przez stronę, nie ma wpływu dzierżawa przedmiotowej działki przez osobę trzecią. SKO podkreśliło, że ANR pomimo wielokrotnych wezwań nie przedłożyła jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego fakt zawarcia przedmiotowej umowy dzierżawy, wskazując jedynie osobę dzierżawcy. Na podstawie powyższego zdaniem SKO powziąć można wątpliwość co do faktu zawarcia umowy oraz terminu na jaki została zawarta. Okoliczność ta nie ma jednak w ocenie Kolegium istotnego znaczenia dla sprawy, bowiem to ANR, która wykonuje zadania gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oddała znajdujący się we władaniu K.Ł. grunt we władanie innej osoby, uniemożliwiając jej tym lub ograniczając możliwość dalszego faktycznego władania nieruchomością. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi ANR Oddział Terenowy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: I. przepisów prawa materialnego - art, 118 ust. 1 w zw. z art. 118 ust. 2a u.u.s.r. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, pomimo niespełnienia przez wnioskodawczynię przesłanki władztwa nad przeniesioną na własność nieruchomością (działką), II. przepisów postępowania w stopniu mającym istotne znaczenie dla sprawy - art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7 kpa, w zw. z art. 104 § 1 i 2, w zw. z art. 80 kpa - poprzez wydanie zaskarżonych decyzji w wyniku ustalania, iż wnioskodawczyni od dnia śmierci użytkowników faktycznie sprawuje władztwo nad nieruchomością, wykorzystuje ją zgodnie z rozlicznymi przeznaczeniem oraz znajduje się ona w jej posiadaniu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu zarzutów skargi wskazano, iż: 1) wnioskodawczyni nie użytkowała działki w zakresie który odpowiadał uprawnieniom W. i M.W., 2) zaprzestała wykonywania jakichkolwiek czynności agrotechnicznych na działce od wiosny 2015 r., 3) wnioskodawczyni nie posiada (nie sprawuje władztwa) nad przedmiotową działką gruntu od [...] kwietnia 2016 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r, uczestnik postępowania – K.Ł. wniosła o oddalenie skargi, oświadczając, iż nie było jej wiadome, że sporna działka została wydzierżawiona. Podała, iż pani B. uprawia sad, który znajduje się obok danej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona, stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) pod kątem jej zgodności z prawem, doprowadziła wniosku, że podejmując ją Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy prawa procesowego w stopniu, który skutkował uwzględnieniem skargi. Kwestią determinującą treść rozstrzygnięcia w sprawie stało się ustalenie, czy wnioskodawczyni – K.Ł., jako zstępna po W.W. i M.W., którym przysługiwało bezpłatne, dożywotnie prawo użytkowania działki gruntu nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...] z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, spełnia przesłanki do nieodpłatnego przyznania na własność tejże działki w trybie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50 poz. 291 ze. zm.). W myśl art. 118 ust. 1 ww. ustawy, osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Zgodnie zaś z art. 118 ust. 2a ustawy, z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością, jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków. Jedną z podstawowych przesłanek zawartych w powołanym wyżej art. 118 ust. 1, która umożliwia skuteczne żądanie przyznania nieodpłatnie własności działki, jest władanie przez wnioskodawcę daną nieruchomością. Musi to być władanie, które przejawia się w użytkowaniu konkretnej nieruchomości, którego zakres będzie odpowiadał uprawnieniom zmarłego rolnika. To władanie winno urzeczywistniać się poprzez czynności związane z użytkowaniem nieruchomości. Takie "władztwo" nad nieruchomością i jej użytkowanie musi być realne nie zaś iluzoryczne, a przede wszystkim musi występować nieprzerwanie do dnia wydania decyzji w trybie art. 118. W wyroku z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 1090/10 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, zgodnie z którym zawarte w art. 118 ust. 2a u.s.r. określenie, że zstępny osoby uprawnionej, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością, należy interpretować z uwzględnieniem znaczenia tego określenia w przepisach kodeksu cywilnego regulujących instytucję posiadania (art.336 k.c.) oraz pośrednio z uwzględnieniem regulacji dotyczącej użytkowania jako ograniczonego prawa rzeczowego, natomiast nie można nadawać tym określeniom innego, odrębnego, autonomicznego znaczenia. W szczególności słowa "faktyczne władanie" nie mogą być co do zasady zawsze utożsamiane z wymogiem osobistej, bezpośredniej, ciągłej pracy zstępnego osoby uprawnionej na przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 118 ust. 2a u.s.r. winno zmierzać do ustalenia czy powyższe przesłanki zostały spełnione. W toku postępowania organ administracyjny powinien podejmować wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, do czego zobowiązują przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa. Kwestię udowodnienia danej okoliczności należy rozpatrywać na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co wynika z treści art. 80 kpa. W analizowanej sprawie bezspornie wnioskodawczyni – K.Ł. należy do kręgu osób, które mogą ubiegać się o nieodpłatne przyznanie na własność działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...]. Jednak, w ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że spełniona została druga z przesłanek wymaganych do nieodpłatnego przekazania na własność nieruchomości, tj. faktyczne władanie daną nieruchomością rolną. Wprawdzie w aktach sprawy znajdują się oświadczenia K.Ł., M.M. i Z.R., w których w.w. osoby podały, że wnioskodawczyni użytkuje przedmiotową działkę gruntu, jednak samo oświadczenie, bez wskazania na czym owo użytkowanie w danym przypadku polegało, w okolicznościach danej sprawy nie było wystarczające. Należy podnieść, że również z pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym przede wszystkim protokołów przesłuchania świadków, nie wynika na czym polegało użytkowanie danej nieruchomości przez wnioskodawczynię. W toku przesłuchania w dniu [...] lipca 2016 r, K.Ł. podała, że działka była koszona przez jej małżonka, a informację tę potwierdziła w swoim piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. Wobec powyższego, w celu ustalenia okoliczności dotyczącej faktycznego użytkowania danej nieruchomości, należało rozważyć zasadność przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka małżonka wnioskodawczyni. Z materiału dowodowego winno wynikać - czy wnioskodawczyni podejmowała czynności agrotechniczne (również za pośrednictwem osób trzecich) oraz na czym one ewentualnie polegały, nadto w jakim stanie dana nieruchomość się znajdowała. Dopiero tak zgromadzony materiał dowodowy pozwoli na przeprowadzenie oceny, czy w analizowanej sprawie spełniony został warunek faktycznego władztwa nad nieruchomością, które - jak wyżej podniesiono - należy intepretować w rozumieniu odpowiednich przepisów kodeksu cywilnego. Konieczność uzupełnienia, a przede wszystkim pogłębienia materiału dowodowego we skazanym kierunku wynika również z faktu, że właściciel nieruchomości w toku postępowania konsekwentnie podnosił, że przedmiotowa nieruchomość nie była użytkowana, skutkiem czego została wydzierżawiona na okres od [...] kwietnia 2016 r. do dnia [...] października 2021 r. Na podnoszone przez siebie okoliczności ANR przedstawiła raport z oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu [...] listopada 2015 r., z którego wynika, że działki nr [...] i nr [...] są porośnięte trawami i chwastami, stwierdzono drobne zakrzewienia i zadrzewienia. Oceniając powyższe okoliczności organy obu instancji oparły się na oświadczeniu wnioskodawczyni odnośnie użytkowania działki rolnej będącej przedmiotem wniosku. Jednak, jak wyżej podniesiono, zgromadzony materiał dowodowy nie odpowiada na pytanie - na czym użytkowanie danej nieruchomości polegało, a tym samym - czy podjęte ewentualnie czynności agrotechniczne można kwalifikować jako faktyczne użytkowanie nieruchomości, w myśl art. 118 ust. 2a u.s.r. W sprawie przeprowadzono dowód z przesłuchania świadków (K.Ł., M.W., M.D., P.B.), jednak z żadnego protokołu przesłuchania świadka nie wynika, aby organ próbował wyjaśnić powyższe, zasadnicze dla sprawy okoliczności. W tych okolicznościach sprawy należało uznać, że zgromadzony materiał nie jest wystarczający do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony o nieodpłatne przekazanie na własność działki nieruchomości rolnej, na podstawie art. 118 ust. 2a u.s.u.s. Kontrolując zaprezentowane przez organy stanowisko i podjęte w sprawie czynności Sąd, będąc obowiązany do zbadania ich prawidłowości, ocenić musiał czy przedstawiona w kwestionowanych orzeczeniach argumentacja nie jest dowolna, czy znajduje oparcie w dostatecznie zgromadzonym materialne dowodowym, nadto - czy wyprowadzone wnioski w określonym stanie faktycznym i prawnym sprawy są logiczne i przekonujące. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem art. 7, 77 § 1 oraz 80 kpa, a stwierdzone naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, poprzez przesłuchanie świadków oraz ewentualnie sięgnięcie do innych źródeł dowodowych, w celu ustalenia powyżej określonych okoliczności, związanych ze sprawowaniem władztwa przez wnioskodawczynię nad przedmiotową nieruchomością rolną. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. decyzje organów obydwu instancji zostały uchylone. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 p.p.s.a., § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 221, poz. 2193) oraz § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DZ.U. z 2015 r. poz. 1804).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło