II SA/Go 262/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Starszy specjalista Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. [...] sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zarejestrowania pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją [...] Prezydent Miasta G. działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.) i art. 72 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2005 Nr 108, poz. 908 ze zm.), po wznowieniu postępowania postanowieniem z [...], uchylił decyzję z [...] o zarejestrowaniu pojazdu W., rok produkcji 1999, numer rejestracyjny [...], numer nadwozia [...] na nazwisko L.G. i odmówił zarejestrowania w/w pojazdu. Organ l instancji powołując się na przesłaną przez Komendę Wojewódzką Policji w G. i sporządzoną w związku z prowadzonym postępowaniem przygotowawczym, opinię Laboratorium Kryminalistycznego z 4 listopada 2005r, stwierdził, że w przedmiotowym pojeździe numery identyfikacyjne pojazdu zostały przerobione. Przedmiotowy pojazd -zdaniem organu l instancji - nie posiada cech identyfikacyjnych nadanych przez producenta lub uprawniony do tego organ. Te okoliczności dały podstawę do stwierdzenia przez organ l instancji, że numer identyfikacyjny pojazdu został sfałszowany, co powoduje, że nie zostały spełnione warunki prawne do jego zarejestrowania. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł L.G.. Odwołujący się wskazał, że w piśmie Komendy Wojewódzkiej Policji w G. oraz opinii Laboratorium Kryminalistycznego nie ma żadnego stwierdzenia o sfałszowanych numerach identyfikacyjnych pojazdu. Jedynym stwierdzeniem jest fakt, że pojazd posiada numer identyfikacyjny, który wykazuje cechy fabrycznego wykonania oznaczeń, natomiast element nadwozia, na którym wybity jest numer identyfikacyjny nosi ślady napraw blacharskich. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją [...] w oparciu o treść art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą wydania tej decyzji było stwierdzenie, że ustalenia organu l instancji były prawidłowe. Prawidłowość ta polegała według organu odwoławczego na przyjęciu, że "jakkolwiek numer identyfikacyjny nadwozia samochodu wykazuje cechy fabrycznego wykonania oznaczeń, to element, na którym on jest uwidoczniony jest połączony z nadwoziem przy pomocy niefabrycznego wykonania spoin spawalniczych i posiada cechy wtórnego wspawania". Według organu odwoławczego istotą ustaleń stanu faktycznego w sprawie jest stwierdzenie o wtórnym, niefabrycznym wspawaniu całego pola numerowego, a nie przerobienie poszczególnych oznaczeń numeru identyfikacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło również, że zaświadczenie o wyrejestrowaniu samochodu przez jego zbywcę w Niemczech, które było podstawą zarejestrowania samochodu w Polsce okazało się niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż uwidoczniony w nim numer jest sfałszowany przez jego wtórne, niefabryczne wspawanie. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi L.G. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Z treści uzasadnienia skargi wynika, że w istocie skarżący domaga się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący zauważył, że ekspertyza policyjna w ogóle nie stwierdza sfałszowania numerów identyfikacyjnych pojazdu. Skarżący stwierdził, że pole zawierające numery identyfikacyjne z kupionego przez niego pojazdu zostało do tego pojazdu ponownie wspawane, ze względu na rozmiar uszkodzeń pojazdu. Konieczność tych prac potwierdził rzeczoznawca powołany przez skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji. Następnie w wyniku wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. skargi kasacyjnej, wyrokiem 19 marca 2008 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok tutejszego Sądu został uchylony, a sprawa przekazana została Sądowi do ponownego rozpoznania. NSA wskazał w uzasadnieniu, iż w zaskarżonym wyroku doszło do podważenia istotnych ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu przed organem administracji publicznej na skutek przedwczesnego przyjęcia, iż materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie daje podstaw do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. NSA podkreśliło, iż obowiązkiem Sądu było rozpatrzenie sprawy pod kątem prawidłowości zastosowania przez organy administracji nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej tj. wznowienia postępowania z urzędu, poprawności przyjętej podstawy wznowienia oraz ocena znaczenia prawnego wskazanych przez organ nowych okoliczności faktycznych dla istoty rozstrzygnięcia, jakim było zarejestrowanie konkretnego pojazdu mechanicznego. Nadto NSA wskazało, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd winien ocenić całokształt poczynionych w sprawie ustaleń, które zawarte zostały w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. Należy, jeżeli dostrzeżony zostanie w tym zakresie błąd, wskazać wyraźnie na czym dokładnie błąd ten polega, a także czy ma on znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje : W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, póz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), który stanowi, iż jest ona sprawowana przez sądy administracyjne pod względem legalności. Kontrola ta polega więc na badaniu czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydaniu organy naruszyły prawo materialne, bądź przepisy postępowania w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze okoliczność, iż Sąd orzekł w niniejszej sprawie w ramach ponownego rozpoznania, z uwagi na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2008 r., wskazać należy na treść art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którą Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na wstępie rozważań Sąd zwraca uwagę, iż przedmiotowa sprawa rozpoznana została przez organy l i II instancji w nadzwyczajnym trybie dotyczącym wzruszenia decyzji ostatecznej na gruncie KPA, jakim jest wznowienie postępowania. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji (wydanej w takim właśnie trybie) pod względem zgodności z prawem, obowiązany jest skontrolować ją także z punktu widzenia tego, czy wskazane przez organ przesłanki będące podstawą wznowienia postępowania, w istocie są uzasadnione. Należy podkreślić, iż wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy wada, z uwagi na którą postępowanie zostało wznowione, nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. W efekcie przeprowadzonego postępowania organ administracji publicznej w myśl art. 151 kpa może bądź odmówić uchylenia decyzji ostatecznej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia, bądź uchylić decyzję ostateczną i wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (trzecia opcja polega na stwierdzeniu przez organ wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa w związku z brakiem możliwości jej uchylenia). W niniejszej sprawie organ l instancji z urzędu wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 6 lipca 2004 r. dotyczącą zarejestrowania pojazdu marki W. o numerze rejestracyjnym [...], rok produkcji 1999, numerze nadwozia [...] zarejestrowanego na L.G.. Postępowanie wznowione zostało z powołaniem się organu na treść art. 145 § 1 pkt 1 i 5 kpa i wskazaniem w tym zakresie na przesłaną organowi przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. opinię Laboratorium Kryminalistycznego z dnia 4 listopada 2005 r., z której wynika, iż w przedmiotowym pojeździe element nadwozia, na którym wybity jest numer indentyfikacyjny, nosi ślady napraw blacharskich i wykazuje cechy wtórnego wspawania. Organ podkreślił, iż w dniu rejestracji i wydania decyzji z dnia 6 lipca 2004 r. nie były mu znane w/w istotne okoliczności faktyczne. Należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 66 ust. 3 a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, dalej zwanej p.o.r.d., każdy pojazd uczestniczący w ruchu winien posiadać cechy indentyfikacyjne nadane mu przez producenta lub uprawniony do tego organ. W świetle przesłanej do organu l instancji opinii powstała więc uzasadniona wątpliwość co do kwestii, czy dokumenty w oparciu, o które przedmiotowy pojazd został zarejestrowany stanowiły podstawę do przeniesienia własności, a tym samym czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające zarejestrowanie pojazdu. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż wznowienie postępowania przez Prezydenta Miasta G. w zakresie decyzji ostatecznej z dnia [...] było uzasadnione, gdyż w związku z w/w opinią wyszła na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Powyższa okoliczność mogła mieć niewątpliwie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a jej zbadanie przez organ było konieczne dla ustalenia podstaw uzasadniających zarejestrowanie pojazdu lub odmowę jego zarejestrowania. O ile nie budzi wątpliwości Sądu zasadność wznowienia przez organ postępowania z urzędu w zakresie decyzji ostatecznej z dnia 6 lipca 2004 r, to wątpliwości także budzi prawidłowość przeprowadzonego w jego ramach postępowania administracyjnego, które miało na celu rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Należy podkreślić, iż do postępowania prowadzonego w ramach wznowienia postępowania zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące prowadzenia postępowania w trybie "normalnym". Zgodnie z treścią art. 7 kpa organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dodatkowo w myśl art. 77 § 1 kpa na organie prowadzącym postępowanie ciąży obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i na podstawie tak zebranego całokształtu materiału dowodowego ocenione może zostać dopiero czy dana okoliczność została udowodniona. Naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym sprawia, że ocena wyników postępowania dowodowego będzie wadliwa z tego powodu, że jest oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym (wyrok SN z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS z 1995 r. nr 7, poz. 83). Z przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa wynika, że postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z dnia 17 maja 1994 r. SA/Lu 1921/93, niepubl.). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie decyzje organów l i II instancji podlegały uchyleniu albowiem wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w związku z art. 149 kpa. Sąd ponownie rozpatrując niniejszą sprawę zwrócił przede wszystkim uwagę na fakt, iż zasadniczym dowodem, na którym organy l i II instancji oparły rozstrzygnięcie była opinia z dnia 4 listopada 2005 r., wydana na podstawie ekspertyzy kryminalistycznej z zakresu badań mechanoskopijnych w zakresie badania pola numerowego nadwozia pojazdu zarejestrowanego przez skarżącego. W opinii tej stwierdzono, iż element, na którym występuje numer indentyfikacyjny pojazdu jest połączony z nadwoziem przy pomocy niefabrycznie wykonanych spoin spawalniczych i wykazuje cechy wtórnego wspawania. Jednocześnie jednak we wnioskach w/w opinii wskazano, iż nie można jednoznacznie rozstrzygnąć czy wspawany numer jest właściwym numerem nadwozia, czy też pochodzi od innego pojazdu tej samej marki, z którego został wycięty. Oznacza to tym samym, iż nie została w w/w opinii wykluczona okoliczność, że numer nadwozia przedmiotowego pojazdu pochodzi z pojazdu będącego przedmiotem rejestracji. Zatem brak jest jednoznacznych podstaw do stwierdzenia, iż doszło do sfałszowania w/w numeru. Tymczasem organy administracyjne przyjęły założenie, iż w/w numer indentyfikacyjny został sfałszowany, co stało się podstawą do odmowy zarejestrowania przedmiotowego pojazdu. Zgodnie ze stanowiskiem R. Stefańskiego zawartym w Komentarzu do ustawy Prawo o ruchu drogowym, LEX, 2008, wyd. III, wskazać należy, iż nadanie i umieszczenie nowego numeru następuje z tego powodu, że poprzedni został zatarty lub sfałszowany. Zatarcie cechy polega na usunięciu jej w taki sposób, że jest ona niewidoczna gołym okiem. Fałszowanie polega na jej przerobieniu (zmianie niektórych znaków). Najczęściej spotykaną metodą jest przerobienie liter i cyfr numeru identyfikacyjnego bez usunięcia lub z usunięciem poprzedniego znaku. W pierwszym wypadku fałszerstwo polega na przerobieniu cyfry pierwszej numeru na inną o zbliżonych elementach konstrukcyjnych, np. 3 na 8, 5 na 6, 6 na 8 i zamalowaniu pola numerowego lub podrobieniu (nadaniu wszystkich nowych znaków), w drugim - na usunięciu pojedynczych znaków lub ich grup przez zeszlifowanie lub rozklepanie i nabicie w tym miejscu nowych znaków, a następnie zamalowanie. Niekiedy ubytki podłoża powstałe podczas usuwania znaków uzupełnia się przez naniesienie na jego powierzchnię warstwy cyny. Fałszerstwem jest też nieusunięcie oryginalnego numeru, a pokrycie pola numerowego warstwą szpachli lub żywicy i wybiciu w niej nowego numeru i zamalowanie albo zamontowanie kawałka blachy z wybitym numerem na polu numerowym i zamaskowaniu śladów montażu, np. szpachlą, i zamalowaniu (T. Bielecki, L. Szubartowski, Przerabianie numerów identyfikacyjnych w świetle ekspertyzy kryminalistycznej (w:) Kradzieże samochodów. Studia i materiały, red. W. Pływaczewski, Szczytno 1993, s. 136). W świetle powyższego przyjąć należy, iż organy obu instancji nie uzasadniły w stopniu wystarczającym na jakiej podstawie przyjęto w sprawie, iż numer nadwozia przedmiotowego pojazdu jest sfałszowany, opierając się jedynie na w/w opinii kryminalistycznej, która takiego stwierdzenia wprost nie zawiera. Tym samym uznać należy, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do odmowy przez organ administracji publicznej zarejestrowania w/w pojazdu i przyjęcia, iż dokumenty w oparciu, o które został uprzednio zarejestrowany, nie stanowią podstawy do przeniesienia własności samochodu na rzecz skarżącego. Sąd zwraca przy tym uwagę, iż w aktach sprawy znajduje się ocena techniczna przedmiotowego pojazdu z dnia 23 maja 2004 r., sporządzona przez rzeczoznawcę samochodowego, z której wynika, iż pojazd ten był uszkodzony w kolizji drogowej - nadwozie pogięte w części przedniej, uszkodzeniu uległa przegroda czołowa, na której producent umiejscowił pole murowe nadwozia, a które nie posiada śladów świadczących o próbach usuwania, bądź zafałszowania numeru indentyfikacyjnego VIN nadwozia pojazdu. Należy zauważyć, iż w/w ekspertyza w powiązaniu z treścią opinii kryminalistycznej nie została w żaden sposób uwzględniona i poddana ocenie organu, jako dowód w sprawie. Nadto w ocenie Sądu organy l i II instancji pominęły istotną dla sprawy kwestię dotyczącą prowadzonego przez Komendę Wojewódzką Policji w G. postępowania przygotowawczego. Organy winny ustalić wyniki przeprowadzonego postępowania przygotowawczego, gdyż mogło mieć to istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania administracyjnego. Zdaniem składu orzekającego organy nie zbadały również istotnej okoliczności wskazanej przez skarżącego, a dotyczącej napraw blacharskich przedmiotowego pojazdu. W szczególności nie zostały zbadane okoliczności w jakich przedmiotowy numer nadwozia został wspawany, w całości opierając swoje rozstrzygnięcie w tym zakresie, jedynie na przesłanej przez Komendę Policji opinii kryminalistycznej, której jak wcześniej Sad wskazał, nie można przypisać jednoznacznych stwierdzeń. W ocenie Sądu organ prowadzący postępowanie winien zbadać dodatkowo w/w okoliczność w tym min. dopuścić dowód z przesłuchania skarżącego lub dowód z dokumentacji dotyczącej naprawy przedmiotowego pojazdu i okoliczności wspawania numeru indentyfikacyjnego. Dodatkowo wskazać należy, iż organy l i II instancji w sposób niewystarczający ustosunkowały się do zawartych w aktach administracyjnych dokumentów dotyczących przedmiotowego pojazdu tzn. zaświadczenia o wyrejestrowaniu pojazdu (przetłumaczonego w sposób uwierzytelniony z języka niemieckiego) przez jego niemieckiego zbywcę, oraz karty pojazdu, w których w odniesieniu do numeru indentyfikacyjnego pojazdu wskazany został ten sam numer, który następnie podany został we wniosku skarżącego o zarejestrowanie pojazdu i zaświadczeniu o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, a także decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i w/w opinii kryminalistycznej. Dopiero w świetle tak zebranego materiału dowodowego i jego holistycznej oceny możliwe będzie, zdaniem Sądu, wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. W świetle powyższych rozważań Sąd za konieczne uznał przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie objętej skargą, celem uzupełnienia przez organ materiału dowodowego w szczególności w zakresie: ustalenia okoliczności naprawy pojazdu i wspawania numeru indentyfikacyjnego, ustalenia wyniku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Komendę Wojewódzką Policji w G. Dopiero tak ustalony stan faktyczny oraz przeprowadzona na jego podstawie szczegółowa analiza wszystkich, a nie jedynie wybranych dowodów, stanowić może podstawę do rozstrzygnięcia przez organ o istocie sprawy dotyczącej zarejestrowania lub odmowy zarejestrowania pojazdu skarżącego. Wobec powyższego zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. O tym, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.