II SA/Go 267/18

Dnia 5 czerwca 2018 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku H.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi H.D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania p o s t a n a w i a : 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić radcę prawnego. H.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w dniu 9 maja 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął złożony na formularzu PPF wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wnioskodawca podał, iż wraz z małżonką dysponują dochodem w łącznej wysokości 2.941,27 zł netto, przy czym emerytura skarżącego wynosi 1537,45 zł, zaś emerytura jego małżonki 1403,82 zł. Wspólne dochody wydawane są w całości na bieżące wydatki: m.in. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, opał, podatki i czynsz z tytułu dzierżawy uiszczane na rzecz gminy, a także zakup leków, odzieży środków czystości czy wyżywienie, które zostały we wniosku szczegółowo przedstawione. Skarżący mieszka wraz z małżonką w domu jednorodzinnym. Według własnego oświadczenia nie posiada oszczędności w gotówce, papierach wartościowych, ani innych wartościowych rzeczy ruchomych. Dokumentacja nadesłana w ramach uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy co do zasady potwierdza ponoszone koszty utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy okazał się zasadny. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Jej celem jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu, bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków z jakichkolwiek źródeł (postanowienie NSA z 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). Ponadto prawo pomocy ma służyć najuboższym, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007 nr 4, s. 36-39). Analiza treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanej przez skarżącego dokumentacji prowadzi do konkluzji, że spełnia on przesłanki do udzielenia prawa pomocy. Z nadesłanej dokumentacji wynika, iż wysokość emerytury skarżącego wynosi obecnie 1537,45 zł netto, zaś emerytura jego małżonki wynosi – jak wynika z wydruków z rachunku bankowego – 1489,99 zł netto. Wykazane wydatki na utrzymanie domu (opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon) wynoszą ponad 500 zł miesięcznie, ponadto udokumentowany został dwukrotny zakup opału w okresie zimowo-wiosennym za łączną kwotę 1800 zł. W świetle przedłożonej dokumentacji, okoliczności powszechnie znanych i doświadczenia życiowego powyższe wydatki należy uznać za wiarygodne. Dodatkowo należności za leki pochłaniają kwoty rzędu kilkuset złotych miesięcznie. Wprawdzie w orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie przez stronę stałych dochodów co do zasady wyklucza możliwość pełnego zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930), jednakże w niniejszej sprawie, z uwagi na skromne dochody skarżącego oraz jego małżonki, a także ponoszone co miesiąc wydatki na leki, przyznanie skarżącemu tego zwolnienia należy uznać za zasadne. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 1 oznacza, że skarżący został zwolniony od obowiązku poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dodatkowo stwierdzić należało, iż wydatek związany z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika przekracza możliwości finansowe skarżącego. Z tego względu zasadne jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, o czym rozstrzygnięto w pkt 2 postanowienia. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.