II SA/Go 274/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi A.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z [...] września 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta – na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r., poz. 600 ze zm., dalej: u.k.p) - skierował A.F. na badania lekarskie przeprowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem z powodu otrzymania z Prokuratury Rejonowej informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia. [...] listopada 2014 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy (dalej: WOMP) wydał orzeczenie nr [...] w którym stwierdził istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii AM, B1, B, B+E, T (wskazując datę ponownego badania lekarskiego -[...].11.2015 r.). A.F. nie złożył od ww. orzeczenia odwołania. Pismem z [...] listopada 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta zawiadomił A.F. o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie cofnięcia posiadanych przez niego uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, pouczając stronę o uprawnieniach wynikających z przepisu art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a). Decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...], Prezydent Miasta cofnął A.F. uprawnienia do kierowania pojazdami wg kat. B. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał na mające ostateczny charakter, orzeczenie lekarskie wystawione przez lekarza uprawnionego WOMP, w którym stwierdzono u A.F. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kat. AM, B1, B, B+E, T, stwierdzając, iż w zaistniałej sytuacji zobowiązany był do cofnięcia stronie uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. W odwołaniu od tej decyzji A.F. wskazał, że badanie psychologiczne odbiegało od norm przewidzianych przy takim badaniu, natomiast badanie lekarskie (zdrowotne) nie było przeprowadzone pod kątem jego predyspozycji zdrowotnych tylko lekarz zasugerował się orzeczeniem psychologicznym, w którym pani psycholog stwierdziła przeciwwskazania. Odwołujący się podał ponadto, że prokurator oraz jego żona zrobili z niego alkoholika i awanturnika, a on nigdy nie kierował pojazdem po spożyciu alkoholu i nigdy nie miał zatrzymanego prawa jazdy. Wyjaśnił także, że nie wykonuje zawodu kierowcy ale prawo jazdy jest mu niezbędne w życiu codziennym i zawodowym (dojazd do pracy), ponieważ jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Decyzją z [...] lutego 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż przepis art. 103 ust. 1 u.k.p ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Starosta, w przypadku wydania przez uprawnionego lekarza orzeczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdem, ma obowiązek wydania decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami. Ponadto organ odwoławczy powołał się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z 30 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/ Łd 1051/13, Lex nr 1502798 i z 5 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 911/13, Lex nr 1443997, iż orzeczenie wydane przez uprawnionego lekarza jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. Oznacza to, że orzeczenie stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. W związku z powyższym organy administracyjne nie mają podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią orzeczeń wydanych przez uprawnionych lekarzy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało ponadto, że wymogi jakie muszą spełniać lekarze oceniający stan zdrowie kierowcy (lub kandydata na kierowcę), zostały wymienione w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2013 r., poz. 133). Zgodnie z § 12 ust. 1 tego rozporządzenia osoba badana lub podmiot kierujący na badania może w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego wnieść odwołanie od jego treści wraz z uzasadnieniem. Uregulowanie to wskazuje, że tylko w tak przewidzianym trybie możliwa jest merytoryczna kontrola orzeczenia lekarskiego. Oceniając zasadność odwołania organ odwoławczy stwierdził, że nie ma podstaw do stwierdzenia nierzetelności badań przeprowadzonych przez uprawionych lekarzy. Skarżący nie wniósł odwołania od orzeczenia lekarskiego w czternastodniowym terminie przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Zdrowie (§ 12 ust. 1). Organy administracji nie posiadają specjalistycznej wiedzy medycznej, na podstawie której byłyby w stanie zweryfikować prawidłowość rozstrzygnięć zawartych w orzeczeniu lekarskim. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zasugerowania się treścią orzeczenia psychologicznego, zaznaczenia – zdaniem Kolegium – wymaga, że organ pierwszej instancji wydając decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w sposób niebudzący wątpliwości oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p, czyli na stwierdzeniu przeciwwskazań zdrowotnych w orzeczeniu lekarskim. W związku z powyższym nie ma żadnych podstaw, aby organ wydający decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania badał zdrowotne przeciwwskazania do kierowania przez stronę pojazdami, bowiem stwierdzenie takich ograniczeń leży w gestii uprawnionego lekarza. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył A.F., zarzucając zaskarżonej decyzji: - naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 K.p.a poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności brak weryfikacji zasadności orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych, - oparcie orzeczenia na wadliwej opinii psychologa, która sporządzona została w oparciu o sugestie wynikające z postępowania prowadzonego przez prokuratora, o czym skarżący wielokrotnie informował w toku trwania postępowania, co dyskwalifikuje dowód z opinii w ogóle, - załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, w tym pominięcie istotnej okoliczności, jaką jest niemożność świadczenia pracy bez uprawnień do kierowania pojazdami, - nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom tym odmówiono wiarygodności. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny czy i w jakim zakresie organ właściwy w sprawie podjęcia decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami tj. starosta, ma kompetencje do dokonywania weryfikacji prawidłowości orzeczeń lekarskich stwierdzających przeciwwskazania do kierowania pojazdami, wydanych w trybie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. W związku z tym przypomnieć należy, że podstawę prawną kontrolowanych decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami stanowił przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. Zgodnie z tym przepisem decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w przypadku stwierdzenia, na podstawie orzeczenia lekarskiego, istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak słusznie wskazał organ odwoławczy przyjęto, że orzeczenia lekarskie wydane w trybie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej (starostę) w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2011 r. sygn. l OSK 547/10, Lex Polonica nr 2469828; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2009 r., sygn. l OSK 840/08, Lex Polonica nr 2271757; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r., sygn. l OSK 1273/04, Przegląd Prawa Publicznego 2007/5 str. 96; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. l OSK 251/06, LEX nr 291185). Sposób przeprowadzania badań lekarskich, a także warunki i tryb odwoływania się od orzeczeń lekarskich są określone w ww. rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. W omawianym rozporządzeniu przewidziany został tryb postępowania, który przewiduje prawo strony oraz organu do złożenia odwołania od orzeczenia lekarskiego do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy właściwego ze względu na miejsce zamieszkania badanego, a jeżeli pierwsze orzeczenie lekarskie wydał lekarz zatrudniony w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, to "podmiotami odwoławczymi" są wymienione w § 12 ośrodki medycyny pracy (w tym m.in. Instytut Medycyny Pracy - pkt 1 ust. 3 § 12 rozporządzenia). Podkreślić należy, iż regulacja dotycząca czynności specjalistycznych (badania lekarskie, sposób ich przeprowadzania i rozpoznawania odwołań), którą przewiduje przedmiotowe rozporządzenie, stanowi procedurę odrębną od procedury administracyjnej. Ostateczne orzeczenia lekarskie nie podlegają zatem weryfikacji tak pod względem ich treści, jak i procedowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r., sygn. OSK 1273/04, LEX nr 189224). Analiza treści przepisu § 4 ust. 1, 2 i 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. prowadzi do wniosku, iż jedynie w wyniku badań lekarskich mogą być ustalane ograniczenia w kierowaniu pojazdami w związku ze stanem zdrowia. Postępowanie w sprawie weryfikacji uprawnienia do prowadzenia pojazdów odbywa się więc dwuetapowo. Na pierwszy etap składa się postępowanie diagnostyczne prowadzone w ściśle określonym zakładzie medycyny pracy przez uprawnionego lekarza, które zostało wszczęte w związku z decyzją właściwego starosty o skierowaniu na badania lekarskie. Na tym etapie strona może kwestionować wyniki badań, przedstawiać posiadane dokumenty lekarskie, w tym zgromadzone wyniki innych badań mających znaczenie w sprawie, może korzystać z możliwości wniesienia odwołania od orzeczenia lekarskiego organu pierwszej instancji. W niniejszej sprawie skarżący nie skorzystał z możliwości wniesienia odwołania od orzeczenia WOMP do Instytutu Medycyny Pracy. Kolejny etap ma miejsce po zakończeniu części diagnostyczno-orzeczniczej postępowania i jeżeli w ostatecznym orzeczeniu lekarskim stwierdzono przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawana jest decyzja o cofnięciu uprawnień (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 5 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Po 75/2010, Lex Polonica nr 2354471). Wobec powyższego w sytuacji związania ostatecznym orzeczeniem lekarskim, wydanym w trybie powołanego rozporządzenia, organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami nie mają podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Związanie ostatecznym orzeczeniem lekarskim, wydanym na podstawie § 13 cytowanego rozporządzenia, wyklucza ponadto możliwość przeprowadzenia w postępowaniu o cofnięcie prawa jazdy dowodu z opinii biegłego co do treści zawartych w tym orzeczeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005r., OSK 1273/04, LEX nr 189224). Orzeczenie lekarskie sporządza się wg ustalonego urzędowo wzoru, który został określony w załączniku Nr 5 do rozporządzenia. Nie przewiduje się w nim ani podania stwierdzonej w wyniku badań jednostki chorobowej, ani uzasadnienia jej wpływu na zdolność badanego do prowadzenia pojazdów silnikowych. W tym zakresie dopuszczalne jest zatem zamieszczenie w nim jedynie rozstrzygnięcia pozytywnego lub negatywnego, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2011r. sygn. l OSK 1859/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2007r., sygn. l OSK 251/06, LEX nr 291185). Istnieje przy tym możliwość przeprowadzenia - w oparciu o przepis art. 76 § 3 K.p.a przeciwdowodu względem orzeczenia lekarskiego jako dokumentu urzędowego. Przeciwdowodem tym mogłoby być jednak jednie uzyskane przez stronę w wyniku poddania się przez nią z własnej inicjatywy badaniu lekarskiemu - zaświadczenie uzyskanie w trybie przewidzianym powoływanym rozporządzeniem. Mając na uwadze poczynione rozważania, za zgodne z prawem uznać należało stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymujące w mocy decyzję organu pierwszej instancji o cofnięciu skarżącemu uprawnień kat. B do kierowania pojazdami, wywiedzione z ostatecznego orzeczenia lekarskiego WOMP z [...] listopada 2014 r. nr [...], stwierdzającego istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy m.in. kat AM, B1, B, B+E, T. W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).