II SA/Go 274/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.F. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych, 2. ustanowić adwokata. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 20 maja 2015 r. odmówił przyznania prawa pomocy A.F. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 3 września 2015 r. oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. 23 września 2015 r. wpłynął do sądu wniosek A.F. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnego. A.F. oświadczył, że jego miesięczny dochód wynosi 1.200 zł. Skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. A.F. przedstawił ponoszone wydatki (energia elektryczna – 300 zł, paliwo – 100 zł, woda – 98 zł, telefon – 50 zł, leki – 50 zł). Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy rozważyć, czy kolejny wniosek A.F. o przyznanie prawa pomocy powinien być rozpatrzony w trybie art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Podstawą do zastosowania tego przepisu jest wniosek strony o zmianę postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. albo ponowny wniosek tożsamy przedmiotowo z wnioskiem już wcześniej przez sąd rozpatrzonym. Zważyć trzeba, że obecnie złożony przez A.F. wniosek o przyznanie prawa pomocy wniosek, nie jest tożsamy przedmiotowo z wnioskiem, który był przedmiotem postanowienia z dnia 20 maja 2015 r. Wynika to z faktu, że poprzedni wniosek dotyczył prawa pomocy w zakresie częściowym, natomiast obecny wniosek dotyczy prawa pomocy w zakresie całkowitym. Instytucje te opierają się na innych przesłankach, a więc nie są tożsame, co uzasadnia rozpoznanie niniejszego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w trybie art. 243 i następnych p.p.s.a., a nie na podstawie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2008 r., I FZ 432/08, LEX nr 565699, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2012 r., I FZ 539/11, LEX nr 1103933). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Analiza sytuacji materialnej A.F. prowadzi do wniosku, że została spełniona ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zważyć bowiem trzeba, że miesięczny dochód skarżącego prowadzącego jednoosobowe gospodarstwo domowe wynosi 1.250 zł (netto). Z treści formularza PPF wynika, że A.F. nie posiada oszczędności ani majątku. Nie można również pominąć, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Nadto z przedłożonego rachunku bankowego wynika, że skarżący nie posiada wolnych środków pieniężnych. W sprawie nie występują racjonalne przesłanki mogące podważyć wiarygodność oświadczenia skarżącego odnośnie jego sytuacji majątkowej. Biorąc pod uwagę ww. okoliczności uznano, iż uzasadnione jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, bowiem sytuacja finansowa nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Konstatując należy stwierdzić, że wniosek A.F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. został uwzględniony. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.