II SA/Go 295/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry postanawia 1. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, 2. na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne. P.S., prowadzący w [...] działalność gospodarczą pod firmą T, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] o wymierzeniu kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry na automacie [...] nr [...] w kwocie 12.000 zł. Decyzja została wydana m.in. na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i 2, a także art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 612), dalej w skrócie ugh. W skardze zarzucono m.in. błędną wykładnię art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 ugh oraz przepisów Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. L 204 z 21 lipca 1998 r.) poprzez mylne przyjęcie, że przepisy te mogły zostać zastosowane w odniesieniu do skarżącego, podczas gdy tworzą one "regulację techniczną" w rozumieniu tej dyrektywy, a w konsekwencji braku notyfikacji przepisów ugh Komisji Europejskiej nie mogą być stosowane, co przesądza o bezzasadności wymierzonej kary pieniężnej. W skardze zawarto również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten został uzasadniony niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wnioskodawca wskazał nadto, że nieuwzględnienie wniosku skutkować będzie realnym zagrożeniem dla dalszego bytu jego i rodziny. Podał, że jest jedynym żywicielem pięcioosobowej rodziny. Na swoim utrzymaniu ma żonę i trójkę małoletnich dzieci w wieku 15, 9 i 6 lat. W związku z niepełnosprawnością najstarszej córki i wiążącą się z tym koniecznością sprawowania całodziennej opieki nad dzieckiem, żona nie może podjąć pracy zarobkowej, aby powiększyć dochód rodziny. Skarżący z tytułu działalności, prowadzonej w okresie od kwietnia 2013 r. do lipca 2014 r., polegającej na urządzaniu gier, uzyskiwał straty, co związane było nie tylko z istniejącą na rynku konkurencją, ale także poniesionymi nakładami na zakup urządzeń. Powyższe spowodowało zaprzestanie przez niego prowadzenia działalności gospodarczej w ww. zakresie i sprzedaż urządzeń do innych podmiotów zajmujących się tego rodzaju działalnością, co pozwoliło pozyskać środki na częściową spłatę zobowiązań. Skarżący aktualnie pozostaje zatrudniony w spółce kapitałowej na stanowisku prezesa zarządu, uzyskując miesięczny dochód na poziomie 5.000 zł netto. Nie posiada żadnych innych składników majątkowych, z których orzeczona zaskarżoną decyzją kara pieniężna mogłaby zostać wyegzekwowana. Nie posiada również żadnych oszczędności, z których mógłby zaspokoić roszczenie Urzędu Celnego. W tym stanie rzeczy oczywistym jest, że egzekucja, której przedmiotem będzie ww. kara pieniężna w kwocie 12.000 zł, skierowana zostanie do jedynego składnika majątkowego skarżącego – uzyskiwanego wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę, co też spowoduje, że nie będzie on w stanie zaspokoić bytu swojej rodziny przez okres co najmniej kilku miesięcy. Wnioskodawca uzasadniając wniosek wskazał na pozostające w toku ponad dwadzieścia spraw w przedmiocie wymierzenia kar za urządzanie gier poza kasynem w kwotach od 12.000 do 48.000 zł (na różnych etapach postępowania). Choć kwota 12.000 zł, wymierzona w niniejszym postępowaniu, nie jest znaczną szkodą w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jednak nie można odmówić jej takiego charakteru, traktując ją zbiorczo ze wszystkimi innymi karami wymierzonymi dotychczas skarżącemu w pozostałych sprawach, w których łączna kwota wynosi 432.000 zł. Na potwierdzenie przywołanych okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wnioskodawca załączył do wniosku następujące dowody: zeznanie podatkowe z 2014 r. o poniesionej stracie, informację o wysokości straty z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2014 r. wraz z informacją o odliczeniach od dochodu i podatku, księgę przychodów i rozchodów za 2015 r., wyciągi z rachunku bankowego, pierwsze strony decyzji wymierzających karę skarżącemu złożonych odwołań od decyzji organów pierwszej instancji oraz skarg na decyzje organu drugiej instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej w skrócie ppsa) zasadą jest, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 ppsa). Wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie, sprowadzenie w sposób dobrowolny lub w trybie egzekucji takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s.186). Ocena przedstawionych we wniosku okoliczności pozostaje w gestii sądu, natomiast obowiązkiem strony jest nie tylko wykazanie możliwości zaistnienia podanych wyżej zdarzeń, ale również należyte umotywowanie złożonego wniosku. Analizując przedstawione we wniosku skarżącego argumenty, Sąd doszedł do przekonania, że spełnione zostały ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wymierzona skarżącemu w przedmiotowej sprawie kara pieniężna wynosi 12.000 zł. Nałożony na skarżącego obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne. Niemniej jednak skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, która w okolicznościach niniejszej sprawy, w połączeniu z obecną sytuacją finansową skarżącego, jak również w połączeniu z ilością spraw tego rodzaju rozpatrywanych przed sądami i organami celnymi, wiąże się z uzasadnionym prawdopodobieństwem utraty przez skarżącego płynności finansowej. Sąd analizując złożone dokumenty obrazujące sytuację finansową skarżącego (który otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 5.000 zł netto i nie posiada żadnego majątku) oraz rodzinną (wnioskodawca ma na utrzymaniu żonę i trójkę małoletnich dzieci, przy czym małżonka nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na sprawowanie całodziennej opieki nad niepełnosprawną córką) uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji istotnie może doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków w postaci utraty płynności finansowej i pogorszenia bytu rodziny skarżącego, pozbawiając go środków do życia. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 ppsa orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Niezależnie od powyższego postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie należało zawiesić. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej w skrócie p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o powyższy przepis następuje z urzędu, lecz jego celowość została pozostawiona ocenie sądu (postanowienia NSA z dnia 11 marca 2005 r., I OZ 45/05 oraz z dnia 7 czerwca 2008 r., I OZ 382/08), zaś generalnie następuje wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadminstracyjnej zależy od wyniku innego postępowania (tj. administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej). W orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., I FZ 221/08, wyrok WSA z dnia 18 czerwca 2009 r., III SA/Wa 3321/08), przyjmuje się, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej, przy czym celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości ewentualnej konieczności uruchomienia nadzwyczajnych środków wzruszania rozstrzygnięć ostatecznych np. przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył w dniu 8 marca 2016 r. wniosek o podjęcie uchwały wyjaśniającej w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: "1. Czy art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i czy wobec niewykonania tego obowiązku, przepis ten mógł być podstawą wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie niektórych przepisów ustawy o grach hazardowych? 2. Czy dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) oraz stosowalności tego przepisu w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, ma znaczenie techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.) - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy oraz nieprzekazanie projektu tego przepisu Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy? 3. Czy urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez koncesji i wymaganej rejestracji automatu, podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.), czy też karze pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy?" Wniosek ten został zarejestrowany pod sygn. akt II GPS 1/16. Dodatkową podstawę do zawieszenia niniejszego postępowania stanowi fakt zwrócenie się przez Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., sygn. akt [...] na podstawie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana 2012 – Dz. Urz. U.E. z dnia 26 października 2012 r. Nr C 326) oraz art. 22 § 1 Kodeksu postępowania karnego w związku z art. 113 § 1 Kodeksu karnego skarbowego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z następującym pytaniem prejudycjalnym: "Czy przepis art. 8 ustęp 1 Dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE L 204.37) może być interpretowany w ten sposób, że brak notyfikacji przepisów uznanych za mające charakter techniczny dopuszcza możliwość zróżnicowania skutków, tj. dla przepisów dotyczących swobód niepodlegających ograniczeniom przewidzianym w art. 36 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej brak notyfikacji skutkować powinien tym, że nie mogą być one stosowane w konkretnej sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia, zaś dla przepisów odnoszących się do swobód podlegających ograniczeniom z art. 36 Traktatu dopuszczalna jest ich ocena przez sąd krajowy, będący jednocześnie sądem unijnym, czy mimo nie notyfikacji są one zgodne z wymogami art. 36 Traktatu i nie podlegają sankcji braku możliwości ich stosowania?". Sprawa została zarejestrowana w TSUE pod sygn. C-303/15. TSUE rozpoznał w/w sprawę na posiedzeniu w dniu 20 kwietnia 2016 r., jednakże do dnia wydania niniejszego postanowienia nie zostało ogłoszone rozstrzygnięcie. Odpowiedź na postawione pytanie prejudycjalne jest niewątpliwie kluczowa dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Wydając bowiem orzeczenie prejudycjalne TSUE będzie musiał jasno i jednoznacznie wskazać, czy art. 8 Dyrektywy może być rozumiany w ten sposób, że pozwala on na stosowanie nienotyfikowanych przepisów technicznych przez sądy krajowe, jeżeli ich wprowadzenie było motywowane realizacją celów określonych w art. 36 TSUE. Jednocześnie wskazać należy, że Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt I KZP 10/15 - po rozpoznaniu zagadnienia prawnego: "czy przepisy art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r., poz. 612) w zakresie gier na automatach, ograniczające możliwość ich prowadzenia jedynie na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna, są przepisami technicznymi w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998 r., ze zm.), a jeżeli tak to, czy wobec faktu nienotyfikowania tych przepisów Komisji Europejskiej, sądy karne w sprawach o przestępstwo skarbowe określone w art. 107 § 1 k.k.s. uprawnione są, w oparciu o art. 91 ust. 3 Konstytucji, do odmowy ich stosowania jako niezgodnych z prawem unijnym?" –również zawiesił postępowanie do czasu wydania przez TSUE orzeczenia w sprawie C -303/15. Z przedstawionych wyżej względów Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, po dokonaniu oceny z punktu widzenia celowości, sprawiedliwości, oraz ekonomiki procesowej, doszedł do przekonania, że podjęcie rozstrzygnięcia opartego na art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest w pełni uzasadnione. Treść uchwały a także rozstrzygnięcie TSUE będą miały zasadnicze znaczenie dla oceny spornego zagadnienia występującego w niniejszej sprawie. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.