II SA/Go 3/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska,, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Paweł Majka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi M.I. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M.I. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił M.I. przyznania renty strukturalnej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2004r. M.I. zwrócił się o przyznanie renty strukturalnej. We wniosku M.I. podał, iż gospodarstwo rolne zostanie przekazane w całości następcy tj. synowi T.I., natomiast jedna z działek o numerze [...] i powierzchni 0, 2699 ha, zostanie przez niego zachowana dla siebie. Następnie w dniu [...] marca 2005r. M.I. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR zmianę wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Z przedłożonych aktów notarialnych wynika, że M.I. aktem darowizny przekazał na rzecz syna – T.I. grunt o łącznej powierzchni 28, 3455 ha oraz dokonał sprzedaży działek na rzecz K. i E. małżonków W. oraz na rzecz R.W.. W ocenie organu I instancji sposób przekazania gospodarstwa rolnego przez M.I., czyli przekazanie tegoż gospodarstwa na rzecz trzech różnych osób, w tym następcy, w myśl § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (DZ.U. z 2004r. Nr 114 poz. 1191), nie uprawnia go do przyznania mu renty strukturalnej. Zgodnie bowiem z treścią tegoż przepisu warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, a przekazanie nastąpiło: a) przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy albo b) na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez odpłatne lub nieodpłatne przeniesienie własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Str. 1. Sygn. akt II SA/Go 3/06 Organ I instancji stwierdził, że przepis § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 wyłącza możliwość zastosowania obydwu form przekazania gospodarstwa jednocześnie. Od decyzji organu I instancji M.I. wniósł odwołanie. W odwołaniu strona stwierdza, że spełnia warunki do uzyskania renty strukturalnej, a fakt sprzedaży części nieruchomości wchodzącej w skład jego gospodarstwa rolnego nie ma znaczenia prawnego. Strona powołuje się na prawo własności, którym rozporządzanie - w jej ocenie - nie podlega żadnym ograniczeniom. Decyzją z dnia [...] pażdziernika 2005r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Jako przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji organ II instancji wskazał uchybienia proceduralne organu I instancji, a polegające na naruszeniu zasady czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Ponadto, w ocenie organu II instancji w sprawie zachodziła konieczność wezwania M.I. w celu wyjaśnienia rozbieżności wynikających pomiędzy złożonym przez stronę oświadczeniem o zadeklarowanych do przekazania działkach oraz oświadczeniem o zmianie wniosku. M.I. wniósł skargę. W skardze skarżący domaga się uchylenia decyzji obydwu instancji i wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Zdaniem skarżącego zebrany materiał dowodowy nie wymaga uzupełnienia i pozwala na wydanie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Skarżący podaje, że przed sprzedażą działek konsultował się w tej kwestii w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W ocenie skarżącego zaskarżone decyzje naruszają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie. Str.2. Sygn. akt II SA/Go 3/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż zarzuty skargi. Na wstępie należy stwierdzić, że sądy administracyjne powołane zostały do tego, aby sprawować kontrolę nad działalnością administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest poprzez orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia i inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej oraz na bezczynność organów. Kontrola wykonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Rozstrzygając dana sprawę sąd nie jest związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi, oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym, jak również stwierdzić np. nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, DZ.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.)- zwana dalej p.p.s.a. Rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja organu II instancji wydana została z naruszeniem przepisów art. 136 kp.a. i 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wydanie decyzji kasacyjnej, o której mowa w przytoczonym przepisie, uzależnione jest od zaistnienia danej okoliczności dotyczącej stanu dowodowego sprawy. Organ może wydać decyzję kasacyjną, gdy dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Określenie przez ustawodawcę, Str. 3. Sygn. akt II SA/Go 3/06 że jedynie konieczność przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części może być podstawą do wydania decyzji kasacyjnej, świadczy o wyjątkowym charakterze tego rodzaju decyzji administracyjnej. Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądowym. Przykładowo - w wyroku z dnia 4 pażdziernika 1997r., ISA/Po 1237/96, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia tylko wtedy, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo co prawda postępowanie takie przeprowadził, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Wynika to z treści art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe." W wypadku gdy organ odwoławczy stwierdzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego może przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe lub zlecić jego przeprowadzenie organowi I instancji (art. 136 k.p.a.), w takiej sytuacji brak jest natomiast podstaw do wydania decyzji kasacyjnej. W wyroku z dnia 9 czerwca 1999r., III RN 7/99, OSNAPIUS 2000 nr 9, poz. 338, Sąd Najwyższy stwierdził, że " Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej (art. 138 § 2 k.p.a.) powinien wskazać przyczyny niezastosowania art. 136 k.p.a." Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przyczyną uchylenia decyzji I instancji jest konieczność wezwania skarżącego i odebrania od niego wyjaśnień na okoliczność rozbieżności w złożonych przez niego oświadczeniach. Dokonując oceny czynności dowodowej, której przeprowadzenie organ odwoławczy uznał za zasadne, należy stwierdzić, iż z całą pewnością, na tle zgromadzonego materiału dowodowego, czynność ta nie stanowi postępowania wyjaśniającego ani w całości, ani w znacznej części – w myśl art. 138 § 2 k.p.a. Czynność dowodową, o której wyżej mowa, należało przeprowadzić w trybie art. 136 k.p.a. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w dyrektywach wypływających z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a wynika wprost z zasady szybkości i prostoty postępowania administracyjnego (art. 12 k.p.a.). Zgodnie z tą zasadą postępowania organy administracji publicznej powinny działać Str. 4. Sygn. akt II SA/Go 3/06 wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Uchylanie się przez organ odwoławczy od merytorycznego załatwienia sprawy, pomimo dysponowania wiedzą co do stanu faktycznego, stanowi również naruszenie wynikającej z art. 12 § 1 k.p.a. zasady szybkości i prostoty postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zarzucił również naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przed organem I instancji, jednakże w uzasadnieniu nie wskazano na czym konkretnie naruszenie tejże zasady miałoby polegać. Z powyższych względów Sąd uznał, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa niniejsza dotyczy przyznania - w drodze decyzji administracyjnej - renty strukturalnej. A zatem istotną w sprawie okolicznością jest data wydania decyzji merytorycznej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy p.p.s.a., decyzja organu II instancji została uchylona. Na podstawie art. 152 orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 210 § 1 ustawy p.p.s.a. Str. 5