II SA/Go 30/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.),, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby Oddala skargę Dyrektor Izby Celnej decyzją Nr [...] z [...] listopada 2005r.utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2005r. w sprawie zwolnienia ze służby J.S.. Decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym. Decyzją Szefa Służby Celnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005r. J.S. został przeniesiony od [...] października 2005r. do pełnienia służby w Izbie Celnej na podstawie art. 18 ust.2 i 6 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U z 2004r. Nr 156, poz. 1641 z póz. zm.)- dalej ustawy o Służbie Celnej. Pisemnie w dniu [...] sierpnia 2005 J.S. oświadczył, iż odmawia wykonania decyzji. W dniu [...] sierpnia 2005r. Dyrektor Izby Celnej wydał decyzję, mocą której J.S. zwolniony został ze służby po upływie trzech miesięcy od doręczenia decyzji z uwagi na treść art. 25 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej. Pełnomocnik J.S. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając decyzji z dnia [...] sierpnia 2005r. naruszenie art. 41 Kodeksu pracy poprzez jej doręczenie w okresie usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, iż materialnoprawną podstawę zwolnienia ze służby stanowił art. 25 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej zgodnie z którym funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku odmowy wykonania decyzji w sprawie przeniesienie, o którym mowa w art. 18 ust. 2 i 4. Zdaniem organu zwolnienie ze służby w tym trybie ma charakter obligatoryjny, gdyż ustawodawca użył w tym przepisie zwrotu "zwalnia się". W odniesieniu do naruszenia przepisu art. 41 kodeksu pracy organ podał, iż stosunek służbowy funkcjonariusza celnego nawiązany w drodze mianowania nie jest stosunkiem pracy, lecz stosunkiem administracyjno-prawnym. Zdaniem organu tego rodzaju stosunki nie są regulowane prawem pracy. Przepisy Kodeksu pracy stosuje się tylko wtedy, gdy przepisy regulujące stosunek służbowy przewidują jego stosowanie w określonym zakresie. Z treści art. 27 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej wynika, że zawiadomienie o zwolnieniu ze służby celnej doręcza się funkcjonariuszowi z trzymiesięcznym wypowiedzeniem w okresie służby stałej. Z interpretacji art. 81 ust. 1 i 3 ustawy o Służbie Celnej można wyprowadzić wniosek, że zawiadomienie o zwolnieniu ze służby ma charakter decyzji administracyjnej. Zdaniem organu uregulowanie w zakresie zwolnienia ze służby jest pełne i nie zawiera odesłania w tym zakresie do Kodeksu pracy, nie ma zatem prawnej możliwości stosowania art. 41 Kodeksu pracy. Od decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2005r. złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze tej wniesiono o uchylenie decyzji z uwagi na obrazę prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i oczywiście bezzasadne jego niezastosowanie, a to w szczególności art. 41 w zw. z art. 5 Kodeksu pracy. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego nie kwestionował zasadności wydania decyzji o zwolnieniu ze służby w okolicznościach sprawy. Nie zgodził się natomiast w kwestii możliwości i ewentualnej konieczności zastosowania art. 41 Kodeksu pracy. Pomimo, że ustawa o Służbie Celnej w sposób samodzielny reguluje podstawy zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby oraz terminy związane z wykonaniem i doręczeniem tego rodzaju decyzji, nie są jednak regulacją wyczerpującą. Art. 41 Kodeksu pracy ma charakter ochronny i gwarancyjny. Przywołany przepis stanowi normę generalną która w żaden sposób nie została zmodyfikowana ani też uchylona przez zapisy ustawy o Służbie Celnej. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że Kodeks pracy jest ogólnym źródłem prawa pracy, także w stosunkach regulowanych również przepisami ustawy o Służbie Celnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w prowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd jest władny to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja zaskarżona nie uchybia prawu. Sąd sprawując kontrolę bada w pierwszej kolejności czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Kontrola ta obejmuje zarówno ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym jak również dochowaniem prawem procedury. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiło naruszenie prawa materialnego, jak również w prowadzonym postępowaniu Sąd nie stwierdził takiego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik postępowania. Specyfika statusu pracowniczego kategorii umundurowanych funkcjonariuszy służb publicznych była kilkakrotnie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego (zob. np. wyroki z 23 września 1997 r., sygn. K 25/96, OTK ZU nr 3-4/1997, poz. 36, oraz z 27 stycznia 2003 r., sygn. SK 27/02 OTK ZU nr 1/A/2003, poz. 2). Stosunki służbowe żołnierzy zawodowych, a także innych służb mundurowych - stwierdził Trybunał w wyroku z 14 grudnia 1999 r. (sygn. SK 14/98, OTK ZU nr 7/1999, poz. 163) - nie są stosunkami pracy, lecz mają charakter stosunków administracyjno-prawnych, powstających w drodze powołania, w związku z dobrowolnym zgłoszeniem się do służby. Kandydat do publicznej służby mundurowej od momentu powołania poddać się musi regułom pełnienia służby, nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień, ale też szczególnych obowiązków. Przykładowo, wśród szczególnych warunków uzasadniających korzystniejsze zasady nabywania przez funkcjonariuszy służb mundurowych uprawnień emerytalno-rentowych oraz ustalania ich rozmiaru wymienić można m.in.: pełną dyspozycyjność i zależność od władzy służbowej, wykonywanie zadań w nielimitowanym czasie pracy i trudnych warunkach, związanych nierzadko z bezpośrednim narażeniem życia i zdrowia (np. w czasie udziału w obronie kraju lub ochronie bezpieczeństwa obywateli), wysoką sprawność fizyczną i psychiczną wymaganą w całym okresie jej pełnienia, niewielkie możliwości wykonywania dodatkowej pracy i posiadania innych źródeł utrzymania, ograniczone prawo udziału w życiu politycznym i zrzeszania się. Powyższe uwagi zachowują aktualność i w analizowanej sprawie. Wskazaną specyfikę pracy w służbach mundurowych należy uznać za przesłankę uzasadniającą dopuszczalność wprowadzania z jednej strony wyższych wymagań personalnych, kwalifikacyjnych czy charakterologicznych wobec kandydatów do służby, z drugiej zaś - odmiennego i bardziej rygorystycznego niż w przypadku pozostałych profesji ukształtowania zasad utraty statusu pracowniczego. Zauważyć jednak należy, że służby mundurowe (i umundurowane) nie tworzą bezwzględnie jednolitej kategorii zawodowej. Każda z grup obejmowanych tym mianem - w tym także Służba Celna - ma własną specyfikę, która może uzasadniać ich swoiste różnicowanie (zob. wyrok TK o sygn. K 25/96) – tak wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.122004r. SK 19/03 publ. OTK-A 2004/11/118). Określenie kryteriów zwalniania z określonej służby publicznej oraz procedura podejmowania odpowiednich decyzji w tym zakresie musi spełniać wymóg szczegółowego i precyzyjnego uregulowania ustawą, celem wyeliminowania jakiejkolwiek dowolności podejmowanych decyzji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 grudnia 1999 r., sygn. SK 14/98). Powyższe kryteria są spełnione w odniesieniu do zwolnienia ze służby w przypadku gdy funkcjonariusz celny odmawia wykonania decyzji w sprawie przeniesienia służbowego. Przepis art. 25 ust. 1 pkt 9, będący materialnoprawną podstawą zwolnienia skarżącego ze służby celnej, operuje zwrotem "zwalnia się", a nie zwrotem "można zwolnić", jak to czyni np. przepis art. 26 ustawy o Służbie Celnej. Oznacza to, że zwolnienie ma charakter obligatoryjny, a więc niezależny od uznania organu. Pomimo, iż strona skarżąca nie kwestionuje materialnej podstawy zwolnienia, należało przytoczyć uznane w doktrynie jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego poglądy dotyczące charakteru "stosunku zatrudnienia" w służbach mundurowych, zwane w doktrynie również niepracowniczym stosunkiem służbowym. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie ma wątpliwości, iż w odniesieniu m.in. do służby celnej przepisy Kodeksu pracy mają zastosowanie tylko w przypadku gdy przepisy regulujące tę służbę, a więc ustawa o Służbie Celnej, wyraźnie odsyła do przepisów prawa pracy- Kodeksu pracy. W kwestii dotyczącej niniejszego postępowania - zwolnienia ze służby z uwagi na odmowę wykonania decyzji w sprawie przeniesienia funkcjonariusza celnego z uwagi na ważne względy służbowe na takie samo lub równorzędne stanowisko do innego urzędu, w tej samej lub innej miejscowości - nie ulega wątpliwości Sądu, że przepisy ustawy o Służbie Celnej takiego odesłania nie mają. W doktrynie jak i orzecznictwie nie kwestionuje się zasady, że zwolnienie ze służby następuje w trybie decyzji administracyjnej, jak i tego, że do postępowania w tym zakresie zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego też względu nieuprawniony jest wniosek, że w sprawie zastosowanie winien mieć przepis art. 41 kodeksu pracy. Okoliczność, że skarżący w okresie w którym wydana i doręczona została zaskarżona decyzja (jak i decyzja poprzedzająca zaskarżoną decyzję) był na zwolnieniu lekarskim, nie jest przez organ kwestionowana. Powołane przepisy nie przewidują "niemożności" prowadzenia postępowania administracyjnego w przypadku choroby strony. W przepisach kodeksu postępowania administracyjnego uregulowany jest również sposób doręczania pism. Przepisy te nie przewidują bezskuteczności doręczenia w wypadku choroby adresata jak też usprawiedliwionej nieobecności adresata w pracy. Sąd zgadza się z twierdzeniem pełnomocnika skarżącego, że przepis art. 41 Kodeksu pracy ma charakter ochronny i gwarancyjny. Pamiętać należy jednak o odrębnościach pragmatyk służbowych od stosunków zatrudnienia na podstawie przepisów Kodeksu pracy. Nie można się zgodzić więc z twierdzeniem strony skarżące, że Kodeks pracy jest ogólnym źródłem prawa pracy także w stosunkach regulowanych przepisami ustawy o Służbie Celnej. Jak już wcześniej zaznaczono przepisy prawa pracy będą miały zastosowanie tylko w przypadku gdy przepisy ustawy o Służbie Celnej bezpośrednio odeślą do przepisów prawa pracy w szczególności Kodeksu pracy. W zakresie którego dotyczy niniejsze postępowania takiego odesłania nie ma, a więc nie mają zastosowania przepisy Kodeksu pracy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Z tego względu uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, oddalił skargę na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).