II SA/Go 300/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi D.B. na bezczynność Komendanta Oddziału Straży Granicznej po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1336/12, z żądaniem wymierzenia grzywny oddala skargę. D.B. wniósł skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Oddziału Straży Granicznej po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 pażdziernika 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1336/12 uchylającym decyzję o zwolnieniu ze służby stałej w Straży Granicznej oraz o wymierzenie organowi grzywny. Skarga wniesiona została na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. nr 153 poz. 1270 ) – zwana dalej ustawą. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że pismem z dnia [...] grudnia 2012 r., w oparciu o przepis art. 46 ustawy o Straży Granicznej, zgłosił Komendantowi Oddziału Straży Granicznej gotowość podjęcia służby. Następnie pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. skarżący wezwał organ do wykonania prawomocnego wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Wa 1336/12. Skarżący zarzucił, że pomimo uprawomocnienia się wyroku organ nie potwierdził powrotu skarżącego do służby i nie wskazał mu jego stanowiska oraz obowiązków służbowych. Zdaniem skarżącego organ nie zrealizował czynności związanych z wyrokiem uchylającym decyzję o jego zwolnieniu ze służby. Skarżący wskazał, że decyzji o zwolnieniu ze służby nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności w myśl art. 108 k.p.a., dlatego nie podlegała ona wykonaniu. Pomimo tego, że wyrok uprawomocnił się z dniem 15 grudnia 2012 r. sytuacja prawna skarżącego nie uległa zmianie. W odpowiedzi na skargę Komendant Oddziału Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że pomimo wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 pażdziernika 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1336/12, w obrocie prawnym pozostaje rozkaz personalny Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] pażdziernika 2010 r. w sprawie zwolnienie D.B. ze służby stałej w Straży Granicznej. Okoliczność ta, w ocenie organu powoduje, że w sprawie nie może znaleźć zastosowanie przepis art. 46 ustawy z dnia 12 pażdziernika 1990 r. o Straży Granicznej. Dalej organ stwierdził, że zwolnienie skarżącego od obowiązków służbowych miało oparcie w §18 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie zakresu obowiązków oraz podstaw, zakresu i trybu udzielania zwolnień od zajęć służbowych funkcjonariuszom Straży Granicznej (DZ.U. z 2002 r. nr 97, poz. 879). Organ wskazał, że postępowanie którego przedmiotem jest zwolnienie skarżącego ze służby nadal się toczy, gdyż uchyleniu uległa decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, jako organu drugiej instancji, dotycząca zwolnienia skarżącego ze służby w Straży Granicznej, a w tej sytuacji, przepis art. 46 ustawy o Straży Granicznej nie mógł znaleźć w sprawie zastosowania. Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi organ wskazał, że na bieżąco informował skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W ocenie organu przedstawione okoliczności świadczą o tym, że zarzuty o bezczynności i przewlekłości są bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga podlegała oddaleniu. Podstawę prawną skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 154 § 1 ustawy. W myśl art. 154 § 1 w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W pierwszej kolejności należy wskazać na prawne znaczenie użytych, w przytoczonym powyżej przepisie prawa, pojęć: bezczynność oraz przewlekłość postępowania, gdyż to one wyznaczają zakres stosowania przepisu. Zagadnienie to trafnie zostało ujęte w wyroku NSA W-wa 2012-06-15 sygn. FSK 372/12 , LEX nr 1216479, w którym Sąd stwierdził, że bezczynność to brak działania (z powodu urzędniczej inercji lub błędnego przekonania o braku konieczności jego podjęcia) natomiast prowadzenie postępowania w sposób przewlekły to działanie niecelowe, pozorowane lub nadmiernie rozciągnięte w czasie powodujące naruszenie terminów określonych w art. 139 O.p. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę wyrażony powyżej pogląd w pełni podziela. Wyrokiem z dnia 17 pażdziernika 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1336/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia D.B. ze służby. Wyrok ów stał się prawomocny z dniem 15 grudnia 2012r. Jednym ze skutków prawnych powyższego wyroku było pozostawienie w obrocie prawnym rozkazu personalnego Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] pażdziernika 2010 r. Nr [...] o zwolnieniu D.B. ze służby, a zatem postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby nadal pozostawało w toku. Należy w tym miejscu wskazać na treść art. 286 § 1 ustawy, zgodnie z którym po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Po myśli § 2 termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. W badanej sprawie, której przedmiotem jest przewlekłość i bezczynność organu, istotne znaczenie ma to, że organ któremu po uprawomocnieniu się wyroku, akta zostały zwrócone, a zatem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, w dniu [...] lutego 2013 r. wydał decyzję, mocą której uchylił rozkaz personalny Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] pażdziernika 2010 r. o zwolnieniu D.B. ze służby. Jednakże zasadnicza kwestia podlegająca analizie w niniejszej sprawie dotyczyła przewlekłości i bezczynności Komendanta Oddziału Straży Granicznej, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 pażdziernika 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1336/12, gdyż zarzut takiej treści w skardze został sformułowany. Z przedstawionego powyżej przebiegu postępowania wynika jednoznacznie, że Komendant Oddziału Straży Granicznej, po wydaniu wyroku nie mógł pozostawać w bezczynności lub przewlekle załatwiać sprawę, albowiem organ ten nie prowadził postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby. Jak wyżej wywiedziono organami tymi byli – Komendant Główny Straży Granicznej jako organ pierwszej instancji, oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jako organ odwoławczy. Komendant Oddziału Straży Granicznej nie był upoważniony ustawowo do podjęcia jakiejkolwiek czynności procesowej w sprawie administracyjnej, której przedmiotem było zwolnienia skarżącego ze służby. W tym miejscu wyłania się następne istotne w sprawie zagadnienie, a zatem formy bezczynności i przewlekłości postępowania. Należy przypomnieć, że bezczynność i przewlekłość postępowania dotyczą jedynie czynności procesowych, a nie faktycznych, dotyczą zatem takich czynności, które mają doprowadzić do zakończenia toczącego się postępowania administracyjnego. Niewątpliwie w sprawie, której przedmiotem jest zwolnienie skarżącego ze służby formą zakończenia postępowania jest rozstrzygnięcie administracyjne (nazwane rozkazem personalnym lub decyzją administracyjną). Całkowicie chybione jest stanowisko skarżącego, zgodnie z którym Komendant Oddziału Straży Granicznej, jako przełożony skarżącego pozostawał w bezczynności, albowiem nie przywrócił go do służby, pomimo wyroku uchylającego decyzję organu drugiej instancji. Bezczynność i przewlekłość o jakiej mowa w art. 154 § 1 ustawy, mogła dotyczyć jedynie czynności procesowych, zmierzających do zakończenia toczącego się postępowania administracyjnego, a wskazanych przez Sąd w uzasadnieniu wyroku w sprawie zwolnienia ze służby, gdyż taki był przedmiot postępowania sądowego, w którym zapadł wyrok II SA/Wa 1336/12. Dlatego rozpatrzenie wniosku skarżącego o zgłoszeniu gotowości do podjęcia służby nie mogło nastąpić w ramach toczącego się postępowania o zwolnienie ze służby, a to z kolei oznacza, że nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie skarżącego do służby w Straży Granicznej nie stanowiło bezczynności lub przewlekłości postępowania, o jakich mowa w art. 154 § 1 ustawy. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze, trzeba zauważyć, że z treści uzasadnienia powyższego wyroku nie wynika przecież obowiązek przywrócenia skarżącego do służby, w związku treścią wydanego przez Sąd orzeczenia. Prezentowane powyżej stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Przykładowo w wyroku z dnia 9 pażdziernika 2012 r. sygn. II SA/Łd 776/12 (LEX nr 1234512) WSA stwierdził, że niewykonanie wyroku ma miejsce wtedy, gdy organ nie wykonał orzeczenia w ogóle, jak również, gdy organ wykonał je z przekroczeniem określonego terminu. Natomiast w wyroku z dnia 8 sierpnia 2012 r. sygn. III SA/Wr 208/12 (LEX nr 1225794) WSA wyraził pogląd, w myśl którego niewykonaniem wyroku sądu administracyjnego jest nie tylko bezczynność w podjęciu postępowania administracyjnego, ale także niekontynuowanie postępowania po usunięciu przez sąd niezgodnego z prawem aktu lub wadliwej czynności. Na marginesie jedynie należy wskazać na treść § 18 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie zakresu obowiązków oraz podstawy, zakresu i trybu udzielania zwolnień od zajęć służbowych funkcjonariuszom Straży Granicznej (DZ.U. 2002, nr 97 poz. 879), zgodnie z którym przełożony właściwy w sprawach osobowych z urzędu: 1) zwalnia od zajęć służbowych funkcjonariusza, wobec którego prowadzone jest postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby w związku z zaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 45 ust. 1 ustawy, na okres tego postępowania, 2) może zwolnić od zajęć służbowych funkcjonariusza, wobec którego prowadzone jest postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby w związku z zaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 45 ust. 2 ustawy, na okres tego postępowania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej, a zatem zwolnienie skarżącego od zajęć służbowych było obligatoryjne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy, skarga została oddalona.