II SA/Go 303/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2017 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.S. o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i wydatków w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2016 r. oddalił skargę P.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry. Dnia 23 listopada 2016r. wpłynęła do sądu skarga kasacyjna od powyższego wyroku złożona przez pełnomocnika skarżącego – adwokata K.A.. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącego została wezwana do uiszczenia terminie 7 dni wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 540 zł, pod rygorem jej odrzucenia. Dnia 2 stycznia 2017 r. wpłynął do sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie zwolnienia od opłat sądowych oraz wydatków. W formularzu PPF skarżący podał, że posiada żonę i trójkę małoletnich dzieci. P.S. wskazał, że jest prezesem zarządu M sp. z o.o., ale od kilku miesięcy nie uzyskuje wynagrodzenia. Spółka z dnem [...] czerwca 2016 r. zaprzestała bowiem prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący podał, że wobec niego toczy się szereg postępowań egzekucyjnych. Nadto skarżący wskazał, że mieszkanie obciążone jest hipoteką i jest zobowiązany do uiszczenia alimentów w kwocie 3.000 zł miesięcznie. P.S. oświadczył, że aktualnie ciężar utrzymania jego rodziny przejął jego ojciec oraz rodzice żony. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 9 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącego została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, 2. wskazanie źródła oraz wysokości finansowania kosztów utrzymania (mieszkanie, żywność, leki itp.), kredytu hipotecznego, oraz ich udokumentowanie, 3. przedłożenie dokumentu potwierdzającego obowiązek alimentacyjny (jego wysokość) oraz fakt uiszczania alimentów (przelew bankowy, przekaz pocztowy, pokwitowanie osoby uprawnionej do odbioru dokumentów), 4. zestawienie wartości przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące jak również odpisy deklaracji podatkowych w podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące składanych w związku z tą działalnością. Pełnomocnik skarżącego nie odpowiedziała na wezwanie, które zostało jej doręczone 30 stycznia 2017 r. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd (referendarza sądowego) ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Zważyć trzeba, że pełnomocnik P.S. nie uzupełniła złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie zostały dostarczone między innymi wyciągi z rachunków bankowych. P.S. nie udokumentował również źródła oraz wysokości finansowania kosztów utrzymania (mieszkanie, żywność, leki itp.), kredytu hipotecznego oraz nie przedstawił dokumentu potwierdzającego uiszczanie alimentów. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Samo twierdzenie skarżącego, że ciężar utrzymania jego rodziny spoczywa na jego ojcu i rodzicach żony nie może być uznane za wystarczające do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy bowiem podkreślić, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Zważyć również trzeba, że prywatne zobowiązania finansowe w postaci kredytu (pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. W orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). Konstatując należy stwierdzić, że P.S. nie wykazał, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.