II SA/Go 31/08

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2008-04-10

Skład orzekający: Marzenna Linska – Wawrzon, Mirosław Trzecki, Michał Ruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) przysługuje współwłaścicielowi gruntu, który nie użytkował go faktycznie w danym roku, podczas gdy grunt ten był uprawiany przez inny podmiot na podstawie ustnej umowy dzierżawy?
Ratio decidendi
Płatność ONW przysługuje podmiotowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne i prowadzi na nich działalność rolniczą, niezależnie od posiadania tytułu prawnego do tych gruntów. W sytuacji, gdy grunt jest faktycznie uprawiany przez inny podmiot, nawet na podstawie ustnej umowy dzierżawy, to ten faktyczny użytkownik, a nie współwłaściciel, jest uprawniony do otrzymania płatności, o ile złożył stosowny wniosek.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności ONW na rok 2004 dla R. H., która była współwłaścicielką działek rolnych. Wnioskodawczyni zadeklarowała te działki we wniosku o płatność, jednak organ ustalił, że w 2004 roku grunty te były faktycznie uprawiane przez S. M. na podstawie ustnej umowy dzierżawy. Organy administracji uznały, że to S. M. jako faktyczny użytkownik jest uprawniony do płatności, a nie współwłaścicielka R. H. Skarżąca kwestionowała ustalenia faktyczne dotyczące charakteru i daty rozwiązania umowy dzierżawy oraz twierdziła, że jako samoistny posiadacz powinna otrzymać płatność.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska – Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 oddala skargę. Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sygn. akt II SA/Go 465/05, uwzględniając skargę R.H., uchylił decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] i utrzymaną przez nią w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z., na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273), § 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) oraz art. 104 kpa, odmówił R. H. przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 (tzw. płatności ONW). W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że w dniu 16 czerwca 2004 r. wpłynął wniosek R.H. o przyznanie płatności ONW na rok 2004, w którym zadeklarowano działki rolne nr ewid. [...] o łącznej powierzchni upraw 15,43 ha. Organ wyjaśnił, że podczas kontroli administracyjnej sprawy wykryto wystąpienie błędu kontroli krzyżowej polegającego na tym, że działki ewidencyjne nr [...] położone [...] i zlokalizowane na nich działki rolne zostały także zadeklarowane we wniosku pomocowym złożonym przez [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, na podstawie zgromadzonych dowodów organ ustalił, że: 1. właścicielami spornych działek nr [...] są R. i Z. małżonkowie H. oraz E. i H. S., co potwierdza akt notarialny [...], 2. pomiędzy współwłaścicielami spornych działek a [...] istniała od kilku lat ustna umowa dzierżawy - co potwierdzają zeznania i oświadczenia pisemne [...], R.H., odwołanie strony oraz zeznania R.H., Z.a H. i H. S., 3. S.M. opłacał właścicielom czynsz dzierżawny w wysokości 800 zł, potwierdzają to oświadczenia stron, 4. nie można jednoznacznie ustalić terminu wypowiedzenia powyższej umowy -pomiędzy jesienią 2003 r. a jesienią 2004 r., 5. bezspornym jest fakt obsiania działek nr [...] jesienią 2003 r. przez [...] - potwierdzają to zeznania Z.a H., R.H. i [...], 6. w 2004 r. sporne działki uprawiał S.M., fakt ten potwierdzają zeznania świadków: [...], oraz zeznania R.H. i zeznania i oświadczenia pisemne [...]. Organ wskazał, że płatności ONW przyznawane są na warunkach i w trybie określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, i zgodnie z § 2 i 4 tego rozporządzenia, płatność ONW udziela się producentowi rolnemu do położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe przy spełnieniu warunku, iż łączna powierzchnia tych dziełek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza wynosi co najmniej hektar. Za działalność rolniczą uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Organ wskazał ponadto, że ponieważ ustawodawca nie określił definicji producenta rolnego, należy odnieść się do art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004r. Nr 10, poz. 76), który stanowi, że producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia. Dalej organ pierwszej instancji wywiódł, iż wobec braku definicji posiadania w ww. ustawie, należy odnieść się do definicji tego pojęcia zawartej w przepisach tytułu IV Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 336 kc posiadaczem rzeczy jest zarówno ten kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Władztwo fizyczne nad rzeczą musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas określony. Nadto rozporządzenie o płatnościach ONW nie rozróżnia w ocenie organu posiadania w złej wierze, dobrej wierze, na podstawie tytułu prawnego, czy też bez takiego tytułu. Zatem zasadniczym kryterium dla organu przy dokonywaniu rozstrzygnięcia jest ustalenie, kto faktycznie włada przedmiotową nieruchomością. Organ ustalił, iż działki rolne zadeklarowane we wniosku R.H. o przyznanie płatności ONW do gruntów rolnych na 2004 r. tj. A mieszanka zbóż o pow. 7,43 ha stanowiąca część działki ewidencyjnej nr [...] i B żyto o pow. 8,00 ha stanowiąca część działki ewidencyjnej nr [...] były faktycznie uprawiane w 2004 r. przez [...] od zasiewu aż po zbiór. Można go zatem uznać za posiadacza spornych działek, gdyż nie tylko w sposób fizyczny władał rzeczą, lecz również miał swobodę podejmowania decyzji, co i kiedy uprawiać na danej działce. Jako bezsporną okoliczność organ uznał, iż właścicieli działek oraz [...] łączyła ustna umowa dzierżawy, a spornym pozostaje jedynie okres jej wypowiedzenia, który strony tej umowy określają pomiędzy jesienią 2003 r., a jesienią 2004 r. W ocenie organu nie jest istotne w niniejszej sprawie czy wykazane posiadanie istnieje na podstawie tytułu prawnego, czy bez takiego tytułu, bowiem rolą organów administracji nie jest rozstrzyganie sporu, komu należy się przedmiotowy grunt rolny, a jedynie jest on upoważniony do ustalania faktu posiadania nieruchomości i przyznania, bądź odmowy przyznania płatności ONW, co nie zamyka wnioskodawcy drogi sądowej w procesie cywilnym. Na tej podstawie w oparciu o zebrany i omówiony szczegółowo w uzasadnieniu decyzji materiał dowodowy organ pierwszej instancji uznał, że płatności ONW na rok 2004 do spornych gruntów R. H. nie przysługiwały, gdyż faktycznie nie prowadziła ona na nich w tym okresie działalności rolniczej. W odwołaniu od powyższej decyzji R. H., reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata M.M. podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, tj. § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, przez odmowę przyznania R. H. płatności bezpośrednich, pomimo tego, że w chwili złożenia wniosku była posiadaczką spornego gruntu. Decyzją [...] Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 10 i art. 107 Kodeku postępowania administracyjnego, art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2004 r. Nr 1, poz. 2 z późn.zm.) oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności treści zeznań świadków oraz oświadczeń wnioskodawczyni i na tej podstawie nie stwierdził uchybień w postępowaniu organu pierwszej instancji, który właściwie zinterpretował ustalone fakty i zgromadzone dokumenty. Organ drugiej instancji stwierdził, iż z protokołu przesłuchania stron i świadków wynika jednoznacznie, że R.H. nie użytkowała spornych gruntów, a jedynie była współwłaścicielem spornych działek, które w 2004 r. faktycznie uprawiał S.M.. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko w sprawie wyrażone przez organ pierwszej instancji dotyczące rozumienia pojęcia posiadania oraz dysponowania tytułem prawnym do gruntów rolnych w kontekście uprawnienia do przyznania płatności do gruntów rolnych. Nadto odnosząc się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu organ drugiej instancji wyjaśnił, iż decyzja została wydana w oparciu o przeprowadzone postępowanie dowodowe w postaci rozprawy administracyjnej i zeznaniach świadków. Organ wskazał, iż nie jest zasadny zarzut naruszenia § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004r. , albowiem dotyczy on sytuacji przeniesienia posiadania gospodarstwa na rzecz innego podmiotu, zatem nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Sprawa ta dotyczy konfliktu w użytkowaniu działek rolnych. Nadto nie został również w sprawie przez R. H. złożony stosowny wniosek dotyczący przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. R.H., reprezentowana przez adwokata M.M. zaskarżyła powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono podobnie jak w odwołaniu: 1. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 80 i art. 107 § 3 kpa przez niedokonanie na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalenia faktycznego od kiedy przestała obowiązywać umowa, na podstawie której S.M. uprawiał sporny grunt oraz przez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czy fakt ten został udowodniony, 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji polegający na bezpodstawnym przyjęciu że strony łączyła umowa dzierżawy, a nie umowa użyczenia oraz że S.M. w 2004 r. był posiadaczem spornego gruntu, 3. naruszenie prawa materialnego, tj. § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, przez odmowę przyznania skarżącej płatności bezpośrednich pomimo tego, że w chwili złożenia wniosku była posiadaczką spornego gruntu. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, iż zgodnie z przepisami art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznała za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W ocenie strony natomiast w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji fundamentalna dla treści orzeczenia okoliczność do kiedy strony łączyła umowa, na podstawie której S.M. posiadał grunt będący własnością R.H., nie została ustalona przez organ prowadzący postępowanie. Organ pierwszej instancji w sposób lakoniczny stwierdził bowiem, iż nie można jednoznacznie stwierdzić terminu wypowiedzenia przedmiotowej umowy, zaś organ drugiej instancji w tej kwestii nie zajął w ogóle stanowiska, pomimo podniesienia przez stronę takiego zarzutu w odwołaniu. Zdaniem skarżącej dowody przemawiające za tym, że do rozwiązania umowy doszło jesienią 2003 r. są bardziej przekonujące, zaś za twierdzeniem, że do rozwiązania umowy doszło latem 2004 r. przemawia jedynie zeznanie [...]. Bez znaczenia dla oceny daty obowiązywania umowy jest okoliczność dalszego samowolnego uprawiania spornego gruntu przez [...]. Jako błędną autor skargi ocenił dokonaną przez organ odwoławczy ocenę, że organ pierwszej instancji prawidłowo i właściwie zinterpretował ustalone fakty i zgromadzone dowody. W szczególności nie ma żadnych podstaw do stwierdzenia, że strony łączyła umowa dzierżawy. Błędnie także ustalono stan posiadania gruntu. Jeżeli przyjąć, że do rozwiązania umowy doszło jesienią 2003 r., to z tą datą S.M. utracił posiadanie gruntu. W ocenie strony skarżącej nie było potrzeby przeniesienia posiadania na R. H., która cały czas pozostawała posiadaczem samoistnym, natomiast S.M. miał świadomość, że mu prawo do gruntu nie przysługuje, zatem nie mógł mieć trwałego zamiaru wykonywania go. Bez znaczenia dla oceny posiadania gospodarstwa w 2004 r. przez [...] jest uprawianie przez niego gruntu, bowiem w tym czasie dzierżył grunt samowolnie, wbrew prawu i woli właściciela oraz przy własnej świadomości takiego stanu rzeczy. Wobec tego był on dzierżycielem gruntu w myśl art. 338 kc. Skarżąca podniosła, że została spełniona przez nią przesłanka przyznania płatności ONW ponieważ posiadała ona gospodarstwo samoistnie, bez istnienia posiadania zależnego tego gospodarstwa przez inne osoby. Odnośnie zarzutu naruszenia przepisu § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. strona skarżąca podniosła, że jeżeli nawet do przeniesienia posiadania doszło jesienią 2004 r., a wniosek o przyznanie płatności był przez nią złożony w zakreślonym w tym przepisie terminie i spełnia ona wszystkie inne warunki do jej przyznania to i tak należy się jej płatność, a zagadnienie to nie zostało wzięte pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, iż prawo własności do działek gruntu rolnego w świetle przytoczonych orzeczeń sądowych oraz przepisów ustaw nie jest okolicznością, od której uzależnione jest przyznanie dopłat. Decydujące znaczenie ma bowiem pojęcie "posiadacza gospodarstwa rolnego" a nie osoby dysponującej tytułem prawnym do nieruchomości. Posiadanie jest bowiem stanem faktycznym, a nie prawnym, może być zgodne z prawem, jak i z nim niezgodne. W ocenie organu skarżąca błędnie utożsamia pojęcie "własności" z pojęciem "posiadanie", które to stanowi podstawę do otrzymania dopłat. Organ podkreślił także, iż przedmiotem prowadzonego postępowania nie były kwestie cywilno-prawne dotyczące istnienia umowy dzierżawy, sposobu i terminu jej rozwiązania, sposobu zapłaty czynszu, dla organów istotne było ustalenie faktycznego użytkownika spornych działek, któremu przysługują środki z tytułu dopłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zakres kognicji sądów administracyjnych określa art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), w myśl którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem nie stwierdził podnoszonych w skardze naruszeń przepisów prawa. Organy właściwie dokonały subsumcji norm prawa materialnego w stosunku do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Nie naruszyły przy tym przepisów proceduralnych w taki sposób, iżby w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej p.p.s.a.), skutkowało to uchyleniem decyzji. Skarżąca, aby uzyskać płatność ONW musiała spełniać warunki określone w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Te warunki to : - prowadzenie działalności rolniczej na minimalnym areale, który zostanie określony, - prowadzenie działalności rolniczej na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez co najmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, - stosowanie dobrej praktyki rolnej, zgodnej z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną. Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia. Prawodawca krajowy określając szczegółowe warunki przyznawania płatności ONW wskazuje na posiadanie, jako przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym pojęcie to należy odnosić do "posiadania" w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Zgodnie z art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą(posiadaczzależny). W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy przez właściciela, czyli władanie we własnym imieniu i dla siebie, jest posiadaniem samoistnym, władanie natomiast w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby, jest posiadaniem zależnym. W piśmiennictwie zwraca się również uwagę, że posiadanie w znaczeniu, jakie nadaje temu pojęciu kodeks cywilny, może stanowić element prawa podmiotowego, będąc przejawem prawa przysługującego np. właścicielowi (posiadanie zgodne z prawem) może jednak stanowić także jedynie stan faktycznego władztwa nad rzeczą w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi(posiadanie bezprawne) (por. K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2005, s. 799). Powyższe rozróżnienie rodzajów posiadania ma znaczenie z tego względu, że idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Wymaga jednocześnie zauważenia, że przesłanka kwalifikująca do uzyskania płatności obszarowych, odnoszona do "faktycznego posiadania" gruntu rolnego, nie może być przy tym rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych, gdyż taki wymóg obciążający rolnika (producenta rolnego) nie został w przepisach prawa wspólnotowego nigdzie sformułowany. Tak jak posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu rolnego zgłoszonego we wniosku nie przesądza jeszcze o przyznaniu płatności obszarowych z tego tytułu, tak i niedysponowanie stosownym tytułem prawnym do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika z systemu pomocy (por. wyroki NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. II GSK 258/06, z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. akt II GSK 260/07). W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu powyższy aspekt został przez organy orzekające w sprawie prawidłowo ustalony i rozważony. Wbrew zarzutowi skargi, zgodnie z przepisami art. 7, art. 77 ust. 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego organy dokładnie wyjaśniły wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, w oparciu o wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy, w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy prawa materialnego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, wobec wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności ONW do gruntów rolnych na działkach ewidencyjnych nr [...] przez dwa podmioty tj. współwłaścicielkę R. H. oraz [...], wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, winno być rozumiane przede wszystkim jako konieczność ukierunkowania postępowania dowodowego na ustalenie podmiotu, który faktycznie w roku 2004 zajmował się użytkowaniem działek rolnych. W ocenie Sądu organy, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uzupełniony przy ponownym rozpoznaniu sprawy zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku Sądu z dnia 14 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Go 465/05, prawidłowo ustaliły, iż sporne działki rolne w 2004 r. od zasiewu do zbioru uprawiał rolniczo S.M.. Okoliczność ta jest w sprawie bezsporna bowiem potwierdza ją także skarżąca i inni przywołani w uzasadnieniu zakażonej decyzji świadkowie. S.M. prowadził na spornych działkach działalność rolniczą uprawiając je w swoim imieniu, na swoją rzecz, ponosząc związane z tym koszty i samodzielnie decydując o rodzajach zasiewów, dacie ich wykonania oraz innych prac polowych niezbędnych dla utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej, zgodnie z wymogami ochrony środowiska. Powyższe ustalenia w konsekwencji oznaczają, że zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r, to S.M., a nie R.H., w związku ze złożonym przez siebie wnioskiem pomocowym na 2004 r. jest osobą uprawnioną do otrzymania płatności ONW do gruntów rolnych na działkach o nr ewidencyjnych [...]. Sąd podziela stanowisko organów Agencji zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, iż bez znaczenia dla powyższego ustalenia pozostaje fakt posiadania bądź nie przez faktycznego użytkownika tytułu prawnego do spornej nieruchomości, czy też ustalenie rzeczywistego charakteru i daty rozwiązania łączącej strony umowy dotyczącej użytkowania bądź dzierżawy spornych działek rolnych. Zgodnie zatem z treścią wskazanych wyżej przepisów prawa, stawiane w powyższym zakresie zarzuty skargi nie są uzasadnione. W zależności od okoliczności faktycznych sprawy producentem rolnym uprawnionym do uzyskania płatności ONW może być samoistny posiadacz, jak i dzierżawca, użytkownik lub dzierżycie! tych gruntów, o ile rzeczywiście je użytkuje. Celem bowiem tych płatności jest pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów co do których wnioskują o dopłaty. Za nieuzasadniony należy także uznać zarzut naruszenia § 7 ust. 1 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności ONW, nastąpi przeniesienie gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Zasadnie zatem organ odwoławczy wskazał, iż powyższa norma prawna reguluje inną sytuację faktyczną niż zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Ustawodawca uregulował tu bowiem warunki wstąpienia nowego producenta rolnego w prawa dotychczasowego producenta wnioskodawcy, gdy przeniesie on na rzecz następcy posiadanie gospodarstwa rolnego w drodze umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji. Przy czym niezachowanie terminu przewidzianego w rozporządzeniu skutkuje utratą prawa dla nowego producenta rolnego do przyznania płatności ONW w oparciu o wniosek złożony przez jego poprzednika. W ocenie sądu w okolicznościach faktycznych sprawy nie zaistniało przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego w rozumieniu ww. przepisu. Na marginesie należy wskazać, iż skarżąca nie wykazała, iżby składała stosowny wniosek związany z przeniesieniem na jej rzecz posiadania gospodarstwa rolnego w okresie od złożenia wniosku przez dotychczasowego producenta rolnego ([...]) do dnia wydania w związku z jego wnioskiem decyzji o przyznaniu płatności ONW. Z powyższych przyczyn skarga jako nieuzasadniona na podstawie art. 151 p.p.s.a podlega oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło