II SA/Go 33/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2026 r. sprawy ze skargi Z.O. na postanowienie Dowódcy [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dowódcy [...] na rzecz skarżącego Z.O. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] czerwca 2025 r. Dowódca [...] odmówił Z.O. wypłaty świadczenia pieniężnego za okres choroby powstałej w trakcie ćwiczeń wojskowych. Od powyższego pisma pełnomocnik Z. O., adwokat E. P.-J., wniosła datowane na [...] listopada 2025 r. odwołanie, w którym zakwestionowała zasadność i zgodność z prawem powyższej odmowy. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2025 r. nr [...] Dowódca [...] Dywizji, jako organ wyższego stopnia, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od powyższej odmowy wypłaty świadczenia. Z treści uzasadnienia postanowienia wynika, iż organ odwoławczy uznał pismo Dowódcy[...] zawierające opisaną odmowę za decyzję administracyjną. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż decyzja ta nie zawierała pouczenia o terminie i trybie wniesienia odwołania. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego poświadczenia odbioru, została ona doręczona pełnomocnikowi strony 23 czerwca 2025 r. Odwołanie nadano przesyłką pocztową dnia 3 listopada 2025 r. Strona nie została prawidłowo pouczona o przysługującym odwołaniu przez organ I instancji. Jednakże brak informacji co sposobu wniesienia środków prawnych nie oznacza, że termin do złożenia środka zaskarżenia nie rozpoczyna biegu. Przepis art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej k.p.a.) stanowi dla strony błędnie pouczonej gwarancję skutecznego uchylenia się od skutków uchybienia terminu stanowiącego skutek zastosowania się do błędnego pouczenia, ale przy zastosowaniu środków prawnych przewidzianych w danym postępowaniu, pozwalających na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybienia terminu. Takim środkiem jest złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu na skutek braku lub błędnego pouczenia (art. 58 k.p.a.). Decyzja została doręczona 23 czerwca 2025 r., w tym dniu rozpoczął swój bieg 14-dniowy termin na złożenie od niej odwołania. Mając na uwadze brak pouczenia strony przez organ I instancji o przysługujących jej środkach odwoławczych, możliwe było przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przez organ odwoławczy. Strona jednakże ani w treści odwołania, ani w odrębnym piśmie nie zawarła wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W związku z powyższym należało uznać, że strona uchybiła terminowi do złożenia odwołania. Wobec powyższego należało stwierdzić, że odwołanie złożono po terminie, a co za tym idzie – nie można rozpoznać sprawy merytorycznie, gdyż stanowiłoby to rażące naruszenie prawa. Na powyższe postanowienie Z. O., działając przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie: 1) art. 112 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie,, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania wywołuje negatywne skutki dla strony, mimo że decyzja organu I instancji nie zawierała pouczenia o środkach zaskarżenia; 2) art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. poprzez pominięcie obligatoryjnego pouczenia o terminie i trybie wniesienia odwołania w decyzji z dnia [...] czerwca 2025 r.; 3) art. 15 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącego prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy w drugiej instancji; 4) art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że brak wniosku o przywrócenie terminu wyklucza ochronę procesową strony, mimo że uchybienie nastąpiło bez jej winy; 5) art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, stwierdzenie, że odwołanie skarżącego od decyzji z dnia [...] czerwca 2025 r. zostało wniesione skutecznie, ewentualnie – w razie nieuwzględnienia zarzutu naruszenia art. 112 k.p.a. – o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dowódca [...] Dywizji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a. Skarga okazała się zasadna, jednakże z przyczyn innych niż w niej podniesione. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a. W myśl tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jak wynika przy tym z art. 129 § 1 oraz § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, w aktach sprawy miało znajdować się zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2025 r., doręczonej pełnomocnikowi strony w dniu 23 czerwca 2025 r. Z kolei odwołanie od tej decyzji miało zostać nadane przesyłką pocztową dnia 3 listopada 2025 r. Jednakże w przedłożonych wraz ze skargą aktach administracyjnych sprawy brak było zarówno zwrotnego potwierdzenia odbioru w/w decyzji jak i koperty, w której nadesłano odwołanie. Z przedłożonego w toku postępowania sądowego pisma pełnomocnika organu datowanego na[...] marca 2025 r. (k. 35 akt sądowych) wynika przy tym, iż organ I instancji załączył do akt sprawy wydruk śledzenia przesyłki, z którego wynika data odbioru decyzji z dnia [...] czerwca 2025 r., uznany następnie przez organ odwoławczy za zwrotne poświadczenie odbioru decyzji. Nadto pełnomocnik organu nadesłał m.in. kopię koperty, w której pełnomocnik skarżącego nadał odwołanie oraz opisany wyżej wydruk ze śledzenia przesyłki. Organ nie znajduje się natomiast w posiadaniu oryginałów w/w dokumentów, które zostały zniszczone przez pracownika kancelarii tajnej organu I instancji. Zgodnie z art. 39 § 2 k.p.a. (w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego postanowienia) w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 (tzn. na adres do doręczeń elektronicznych), organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem: 1) przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Z kolei w myśl art. 39 § 3 k.p.a., w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i § 2 pkt 1, organ administracji publicznej doręcza pisma: 1) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640, dalej p.p.), albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Pod pojęciem przesyłki rejestrowanej rozumie się przesyłkę pocztową przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczaną za pokwitowaniem odbioru (art. 3 pkt 23 p.p.). Natomiast jak stanowi art. 46 § 1 k.p.a., odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, pokwitowanie ma szczególną moc dowodową, stwarza bowiem domniemanie doręczenia i jest niezbędne do oceny daty rozpoczęcia lub zakończenia biegu terminu oraz możliwości dokonywania określonych czynności (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2015 r., str. 268 i nast.) oraz ma walor dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (wyrok NSA z 26 stycznia 2023 r., II GSK 1712/21) – korzysta zatem z domniemania prawdziwości faktów w nim poświadczonych. W orzecznictwie przyjęto, że wydruk z internetowej strony śledzenia przesyłek nie posiada mocy prawnej, a uzyskane z niej informacje mają jedynie charakter poglądowy (por. wyroki WSA w Poznaniu z 6 czerwca 2024 r. IV SA/Po 235/24, WSA w Warszawie z 14 marca 2024 r., II SA/Wa 633/23 oraz z 13 marca 2024 r., II SA/Wa 916/24, a także WSA w Łodzi z 29 marca 2017 r., II SA/Łd 876/16). W związku z powyższym to zwrotne potwierdzenie odbioru stanowi dowód doręczenia stronie rozstrzygnięcia organu, zaś brak potwierdzenia odbioru nie powinien być kompensowany wydrukiem z systemu śledzenia przesyłek, lecz sanowany poprzez wszczęcie postępowania reklamacyjnego. Z akt sprawy wynika, że w sytuacji braku zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] czerwca 2025 r., organ ustalił datę doręczenia pełnomocnikowi skarżącego tej decyzji na podstawie wydruku z systemu śledzenia przesyłek operatora pocztowego (Poczty Polskiej S.A.), nie wszczął natomiast postępowania reklamacyjnego mimo braku dostatecznego dowodu doręczenia powyższej decyzji. W związku z tym organ odwoławczy wadliwie przyjął, że decyzja z dnia [...] czerwca 2025 r. została prawidłowo doręczona dnia 23 czerwca 2025 r. Zdaniem Sądu, wobec braku potwierdzenia odbioru przesyłki, ewentualnie uzyskanego w drodze reklamacji duplikatu tego dokumentu, nie można uznać, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji. Organ naruszył tym samym normę wynikającą z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., bowiem wydał postanowienie stwierdzające, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy. Odnosząc się do podniesionego przez organ argumentu, iż pełnomocnik skarżącego nie zakwestionował daty doręczenia decyzji oraz do zawartej w skardze wzmianki o tej dacie, należy zwrócić uwagę, iż sąd administracyjny dokonuje oceny zgodności z prawem kwestionowanego rozstrzygnięcia według stanu na datę jego wydania. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy nie dysponował zaś opisanym wyżej, wymaganym prawem dowodem na jego doręczenie. W konsekwencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni ocenę prawną Sądu, w szczególności, że oryginał dowodu doręczenia decyzji może zastąpić jedynie jego duplikat, a nie wydruk z systemu śledzenia przesyłek. Dopóki więc organ nie uzyska takiego dokumentu w drodze procedury reklamacyjnej, nie może uznać, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji. Z kolei w przypadku nieskuteczności reklamacji lub rezygnacji z jej złożenia, organ powinien uwzględnić zasadę prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy nad rozpoznaniem jej w sposób formalny, które ogranicza prawo do dwuinstancyjnego rozpatrzenia sprawy przez organy i rozpoznać sprawę merytorycznie (art. 153 p.p.s.a.). Na marginesie powyższych rozważań, odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazać należy, iż ewentualny wniosek w tym przedmiocie należało skierować do organu właściwego do rozpatrzenia odwołania (art. 59 § 2 k.p.a.) a nie do sądu administracyjnego. Zawarte w pkt II sentencji rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 215).